Τα χαρτονομίσματα του ευρώ αλλάζουν: Δείτε και ψηφίστε τα νέα σχέδια
Έρχεται η ώρα να αποχαιρετήσουμε τις γνώριμες εικόνες των χαρτονομισμάτων, καθώς η ΕΚΤ ετοιμάζει τη μεγαλύτερη ανανέωση της εικόνας του ευρώ από το 2002, αξιοποιώντας την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά αλλά και τη φυσική ομορφιά της Ευρώπης. Μαρία Κάλλας, Μπετόβεν, ποτάμια και πτηνά, δέκα σχέδια «παλεύουν» για μια θέση στο πορτοφόλι μας.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) μπήκε επίσημα στην τελική ευθεία μιας διαδικασίας που ξεκίνησε πριν από χρόνια και θα καθορίσει πώς θα μοιάζουν τα νέα χαρτονομίσματα. Πριν λίγες μέρες η ΕΚΤ παρουσίασε τα δέκα σχέδια που προκρίθηκαν στην τελική φάση του διαγωνισμού και άνοιξε δημόσια ψηφοφορία, καλώντας τους πολίτες της Ευρωζώνης να ψηφίσουν ποιο σχέδιο προτιμούν. Πρόκειται για τον πρώτο πλήρη επανασχεδιασμό των χαρτονομισμάτων του ευρώ από την εισαγωγή τους, το 2002.
Η διαδικασία της επιλογής
Ήδη από το 2021 η ΕΚΤ είχε δεσμευτεί να δημιουργήσει χαρτονομίσματα που θα συνδέονται περισσότερο με τους Ευρωπαίους πολίτες, λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά την άνοδο των ψηφιακών συναλλαγών, τα μετρητά παραμένουν σημαντικό μέσο πληρωμής και αποθήκευσης αξίας. Μετά από διαβουλεύσεις με ειδικούς και το κοινό, το Διοικητικό Συμβούλιο επέλεξε δύο θεματικές ενότητες γύρω από τις οποίες θα κινούνταν τα νέα σχέδια.
Τον Ιούλιο του 2025 η ΕΚΤ προχώρησε στο επόμενο βήμα, ανοίγοντας πανευρωπαϊκό διαγωνισμό σχεδίασης. Η ανταπόκριση ήταν μεγάλη: υποβλήθηκαν πάνω από 1.200 αιτήσεις από γραφίστες σε όλη την Ευρώπη. Από αυτούς, 25 σχεδιαστές κλήθηκαν να αναπτύξουν ολοκληρωμένες προτάσεις για μία ή και τις δύο θεματικές ενότητες, και μια ανεξάρτητη κριτική επιτροπή 21 ειδικών από διαφορετικούς επιστημονικούς και καλλιτεχνικούς κλάδους κατέληξε στις δέκα προτάσεις που παρουσιάστηκαν φέτος.
Οι δύο θεματικές ενότητες
Τα δέκα υποψήφια σχέδια χωρίζονται σε δύο άξονες:
- «Ευρωπαϊκός πολιτισμός»: αναδεικνύεται η πλούσια πολιτιστική κληρονομιά ως στοιχείο της κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας, με σημαντικές προσωπικότητες που σημάδεψαν την ιστορία της τέχνης, της μουσικής, της επιστήμης και της λογοτεχνίας. Ο πολιτισμός προωθεί τις κοινές αξίες, τη συμπερίληψη, τον διάλογο.
- «Ποτάμια και πτηνά»: συμβολίζουν την ελευθερία και την ενότητα των πολιτών, καθώς τα ποτάμια και τα πτηνά δεν αναγνωρίζουν σύνορα. Παράλληλα, αναδεικνύουν την ανθεκτικότητα και την ποικιλομορφία των φυσικών οικοσυστημάτων της Ευρώπης, υπενθυμίζοντας την ευθύνη μας απέναντι στο περιβάλλον.
Στα σχέδια της πρώτης κατηγορίας εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, η σοπράνο Μαρία Κάλλας στο χαρτονόμισμα των 5 ευρώ, ο συνθέτης Λούντβιχ βαν Μπετόβεν στα 10 ευρώ, η επιστήμονας Μαρί Κιουρί στα 20 ευρώ, ο συγγραφέας Μιγκέλ ντε Θερβάντες στα 50 ευρώ, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι στα 100 ευρώ και η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Μπέρτα φον Ζούτνερ στα 200 ευρώ. Στη δεύτερη κατηγορία ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων μοτίβων, οι αλκυόνες και οι μεροπίδες.
Ανάμεσα στους δέκα σχεδιαστές που έφτασαν στην τελική φάση βρίσκεται και μία ελληνική συμμετοχή, κάτι που δίνει μια επιπλέον, εγχώρια διάσταση στη διαδικασία για το ελληνικό κοινό.
Τι θα εξεταστεί για την τελική επιλογή
Η ΕΚΤ ξεκαθαρίζει πως η ψηφοφορία δεν λειτουργεί ως δημοψήφισμα με δεσμευτικό αποτέλεσμα. Η τελική απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, που αναμένεται προς το τέλος του 2026, θα βασιστεί σε συνδυασμό παραγόντων:
- Τα συμπεράσματα της κριτικής επιτροπής του διαγωνισμού.
- Μια τεχνική αξιολόγηση που εξετάζει λειτουργικότητα, δυνατότητα παραγωγής, προσβασιμότητα και χαρακτηριστικά ασφαλείας.
- Τα αποτελέσματα δύο παράλληλων ερευνών κοινής γνώμης: της ανοιχτής διαδικτυακής ψηφοφορίας και μιας ξεχωριστής ποσοτικής έρευνας που θα διεξαγάγει ανεξάρτητη εταιρεία σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πολιτών της Ευρωζώνης.
Η online ψηφοφορία θα παραμείνει ανοιχτή από τις 23 Ιουλίου έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, μέσω της επίσημης πλατφόρμας της ΕΚΤ. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής, η ΕΚΤ θα δημοσιεύσει έκθεση με τα αποτελέσματα και των δύο ερευνών.
Πότε θα δούμε τα νέα χαρτονομίσματα στην τσέπη μας
Ακόμη κι αν η οριστική επιλογή σχεδίου γίνει έως το τέλος του 2026, τα νέα χαρτονομίσματα δεν πρόκειται να κυκλοφορήσουν άμεσα. Θα ακολουθήσουν πολυετείς διαδικασίες περαιτέρω ανάπτυξης, ενσωμάτωσης προηγμένων χαρακτηριστικών ασφαλείας και προσβασιμότητας, δοκιμών πριν την παραγωγή και τελικά μαζικής εκτύπωσης σε συνεργασία με τις εθνικές κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης. Η ΕΚΤ επισημαίνει επίσης πως στόχος είναι τα νέα χαρτονομίσματα να έχουν μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, μέσω πιο ανθεκτικών υλικών και πιο βιώσιμων διαδικασιών παραγωγής.
Μέχρι τότε, τα σημερινά χαρτονομίσματα παραμένουν σε πλήρη ισχύ και θα συνεχίσουν να κυκλοφορούν κανονικά, ακόμη και αφού τεθεί σε κυκλοφορία η νέα σειρά, καθώς η αντικατάσταση αναμένεται να γίνει σταδιακά.
Σύμβολο ευρωπαϊκής ταυτότητας
Όπως σημείωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ κατά την παρουσίαση, τα χαρτονομίσματα του ευρώ αποτελούν κάτι παραπάνω από μέσο πληρωμής, καθώς εκφράζουν με απτό τρόπο την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Η επιλογή να ανοίξει η διαδικασία σε δημόσια συμμετοχή -κάτι ασυνήθιστο για θέμα που παραδοσιακά αποφασιζόταν αποκλειστικά σε τεχνοκρατικό επίπεδο- αποτελεί από μόνη της μια ένδειξη της βαρύτητας που αποδίδει η ΕΚΤ στη σύνδεση του νομίσματος με τους πολίτες που το χρησιμοποιούν καθημερινά, σε μια εποχή που οι ψηφιακές πληρωμές κερδίζουν συνεχώς έδαφος.