Επίδομα παιδιού Α21: Τα δύο σενάρια για αυξήσεις και ποιοι γονείς κερδίζουν

Αλλαγές στο επίδομα παιδιού Α21 και στις φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες με ανήλικα παιδιά εξετάζονται στο πλαίσιο ειδικής μελέτης του ΟΟΣΑ. Στο τραπέζι βρίσκονται δύο βασικά σενάρια, καθένα από τα οποία υπολογίζεται ότι θα κοστίσει περίπου 200 εκατ. ευρώ ετησίως.

Το πρώτο προβλέπει άμεση αύξηση του επιδόματος παιδιού, ενώ το δεύτερο μεγαλύτερη μείωση του φόρου εισοδήματος για τους γονείς. Σύμφωνα με στοιχεία του powergame.gr πρόκειται, πάντως, για εναλλακτικές προτάσεις πολιτικής και όχι για οριστικές αποφάσεις ή μέτρα που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή.

Τι προβλέπουν τα δύο σενάρια

Σύμφωνα με τη μελέτη που εκπονήθηκε από στελέχη του ΟΟΣΑ, σε συνεργασία με την ελληνική Μονάδα Εμπειρογνωμόνων Απασχόλησης, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, εξετάζονται:

• Αύξηση κατά 30% των βασικών ποσών του επιδόματος παιδιού Α21.
• Αύξηση κατά 76% του τμήματος της φορολογικής έκπτωσης που συνδέεται με τα ανήλικα παιδιά.
• Αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού του οικογενειακού εισοδήματος, ώστε περισσότερες οικογένειες να αποκτήσουν πρόσβαση στο επίδομα.

Παρότι οι δύο βασικές παρεμβάσεις έχουν περίπου το ίδιο δημοσιονομικό κόστος, δεν ωφελούν τις ίδιες κατηγορίες νοικοκυριών.

Πρώτο σενάριο: Αύξηση 30% στο επίδομα παιδιού

Η πρώτη επιλογή προβλέπει οριζόντια αύξηση κατά 30% των βασικών ποσών του Α21. Με την παρέμβαση αυτή, η ετήσια κρατική δαπάνη για το επίδομα θα μπορούσε να αυξηθεί από περίπου 700 εκατ. ευρώ σε 900 εκατ. ευρώ.

Το επίδομα παιδιού είναι αφορολόγητο και χορηγείται με εισοδηματικά κριτήρια. Το ποσό που λαμβάνει κάθε οικογένεια εξαρτάται από:

• Το συνολικό οικογενειακό εισόδημα.
• Τον αριθμό των εξαρτώμενων παιδιών.
• Την εισοδηματική κατηγορία στην οποία εντάσσεται το νοικοκυριό.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση θεωρείται από τον ΟΟΣΑ περισσότερο στοχευμένη προς τις οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα. Υπολογίζεται ότι θα αύξανε κατά 1,4% το διαθέσιμο εισόδημα των φτωχότερων νοικοκυριών, ενώ το όφελος θα περιοριζόταν σταδιακά για τις υψηλότερες εισοδηματικές κατηγορίες.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα μείωνε το συνολικό ποσοστό φτώχειας από 16,9% σε περίπου 16,4% και την παιδική φτώχεια από 19% σε 17,6%.

Ποιοι θα κέρδιζαν περισσότερο

Από την άμεση αύξηση του Α21 θα ωφελούνταν κυρίως:

• Οικογένειες με χαμηλά και χαμηλότερα μεσαία εισοδήματα.
• Νοικοκυριά με περισσότερα εξαρτώμενα παιδιά.
• Γονείς που έχουν μικρή ή μηδενική φορολογική υποχρέωση και επομένως δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως μια μεγαλύτερη έκπτωση φόρου.

Σήμερα, περίπου το 42% των συνολικών δαπανών για το επίδομα παιδιού κατευθύνεται στο φτωχότερο 20% των νοικοκυριών. Για τον λόγο αυτόν, ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι η αύξηση του επιδόματος είναι αποτελεσματικότερη όταν ο βασικός στόχος είναι η αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας.

Το σενάριο διεύρυνσης των δικαιούχων

Η μελέτη εξετάζει και μια διαφορετική αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού του εισοδήματος, μέσω της αντικατάστασης της υφιστάμενης κλίμακας ισοδυναμίας με κατά κεφαλήν υπολογισμό.

Σήμερα, για τον υπολογισμό του ισοδύναμου οικογενειακού εισοδήματος αποδίδεται:

• Συντελεστής 1 στον πρώτο γονέα.
• Συντελεστής 0,5 στον δεύτερο γονέα.
• Συντελεστής 0,25 σε κάθε εξαρτώμενο παιδί.

Στο εναλλακτικό σύστημα, κάθε μέλος της οικογένειας θα υπολογιζόταν με τον ίδιο συντελεστή. Αυτό θα εμφάνιζε χαμηλότερο ισοδύναμο εισόδημα για τα πολυμελή νοικοκυριά, με αποτέλεσμα περισσότερες οικογένειες να περνούν κάτω από τα εισοδηματικά όρια του Α21.

Η αλλαγή θα διεύρυνε σημαντικά τον αριθμό των δικαιούχων, αλλά θα αύξανε κατά περίπου 65% τη δαπάνη για το επίδομα, στα 1,135 δισ. ευρώ. Παράλληλα, μέρος των χρημάτων θα κατευθυνόταν σε οικογένειες με υψηλότερα εισοδήματα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, το ποσοστό των δαπανών που καταλήγει στο φτωχότερο 20% των νοικοκυριών θα υποχωρούσε από 42% σε 29%. Επομένως, η διεύρυνση της κάλυψης θα απαιτούσε πρόσθετα κριτήρια, ώστε να μη μειωθεί η στόχευση του επιδόματος.

Δεύτερο σενάριο: Μεγαλύτερη έκπτωση φόρου για γονείς

Η δεύτερη βασική επιλογή δεν προβλέπει μεγαλύτερο επίδομα, αλλά αύξηση κατά 76% της φορολογικής ελάφρυνσης που συνδέεται με τα παιδιά.

Η έκπτωση φόρου μειώνει τον φόρο εισοδήματος που καλείται να καταβάλει ο γονέας και αυξάνεται ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών. Ωστόσο, δεν επιστρέφεται ως χρηματικό ποσό όταν ο φόρος είναι χαμηλότερος από την προβλεπόμενη έκπτωση.

Αυτό σημαίνει ότι οι οικογένειες με πολύ χαμηλά εισοδήματα και μικρή ή μηδενική φορολογική επιβάρυνση δεν θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν ολόκληρη την ελάφρυνση.

Αντίθετα, το μεγαλύτερο όφελος θα κατευθυνόταν κυρίως σε οικογένειες μεσαίου εισοδήματος, οι οποίες καταβάλλουν αρκετό φόρο ώστε να χρησιμοποιήσουν πλήρως την έκπτωση.

Η παρέμβαση εκτιμάται ότι θα μείωνε το συνολικό ποσοστό φτώχειας από 16,9% σε 16,7% και την παιδική φτώχεια από 19% σε 18,7%, δηλαδή λιγότερο από την αντίστοιχη αύξηση του Α21.

Ποιο σενάριο θεωρείται αποτελεσματικότερο

Η τελική επιλογή εξαρτάται από τον στόχο που θα τεθεί:

• Για μεγαλύτερη στήριξη των χαμηλών εισοδημάτων και περιορισμό της παιδικής φτώχειας, αποτελεσματικότερη θεωρείται η αύξηση του επιδόματος παιδιού.
• Για ελάφρυνση των εργαζόμενων γονέων και των οικογενειών μεσαίου εισοδήματος, καταλληλότερη θεωρείται η μεγαλύτερη έκπτωση φόρου.
• Για διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων, μπορεί να εξεταστεί αλλαγή στα εισοδηματικά κριτήρια, αλλά με σημαντικά υψηλότερο κόστος και μικρότερη στόχευση.

Σε κάθε περίπτωση, οι παρεμβάσεις αποτελούν σενάρια που αξιολογούνται και δεν έχει ανακοινωθεί προς το παρόν ποια από αυτές θα επιλεγεί, ούτε πότε θα μπορούσε να εφαρμοστεί.