Γιατί χιλιάδες ασφαλισμένοι σπεύδουν να βγουν στη σύνταξη πριν το 2030 – Τι αλλάζει
Χιλιάδες ασφαλισμένοι φαίνεται πως επιλέγουν να ανοίξουν νωρίτερα την πόρτα της συνταξιοδότησης, καθώς ενισχύεται η ανησυχία ότι τα σημερινά όρια ηλικίας δεν θα μείνουν για πολύ αμετάβλητα. Συγκεκριμένα, η συζήτηση για σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, σε συνδυασμό με τις δημογραφικές πιέσεις, οδηγεί πολλούς εργαζόμενους που βρίσκονται κοντά στη σύνταξη να κινηθούν πιο γρήγορα.
Η κινητικότητα αποτυπώνεται ήδη στους αριθμούς, αφού μόνο στο πρώτο τετράμηνο του έτους κατατέθηκαν 74.838 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, δηλαδή 11.296 περισσότερες από το αντίστοιχο διάστημα της προηγούμενης χρονιάς. Με αυτόν τον ρυθμό, οι αιτήσεις θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τις 220.000 έως το τέλος του έτους, ξεπερνώντας ακόμη και το ρεκόρ του 2021, όταν είχαν φθάσει τις 212.151.
Μόνο τον Απρίλιο, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του συστήματος «ΑΤΛΑΣ», κατατέθηκαν 16.625 νέες αιτήσεις. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται για μια συγκυριακή αύξηση, αλλά για μια πιο γενικευμένη τάση φυγής από την εργασία προς τη σύνταξη.
Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως ασφαλισμένοι που έχουν ήδη θεμελιώσει δικαίωμα ή βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση
Για πολλούς από αυτούς, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορούν να φύγουν σήμερα, αλλά τι θα ισχύει σε λίγα χρόνια. Ιδιαίτερη ανησυχία καταγράφεται στη γενιά των σημερινών 55άρηδων, η οποία ενδέχεται να βρεθεί πρώτη αντιμέτωπη με πιθανές νέες αυξήσεις στα ηλικιακά όρια.
Με τα σημερινά δεδομένα, υπάρχουν δύο βασικές διαδρομές για συνταξιοδότηση
Η πρώτη είναι η έξοδος στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης. Η δεύτερη είναι η σύνταξη στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Τα όρια αυτά ισχύουν μετά τις μεγάλες αλλαγές της προηγούμενης δεκαετίας, ωστόσο η νομοθεσία προβλέπει περιοδική εξέταση της εξέλιξης του προσδόκιμου ζωής, ώστε να κρίνεται αν χρειάζονται νέες προσαρμογές.
Οι τελευταίες αναλογιστικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι έως το 2030 τα ισχύοντα όρια ηλικίας θα μπορούσαν να αυξηθούν περίπου κατά ενάμιση έτος. Δεν υπάρχει, πάντως, μέχρι στιγμής οριστική απόφαση για τον χρόνο ή τον τρόπο εφαρμογής μιας τέτοιας αλλαγής. Ένα από τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι είναι η σταδιακή αύξηση, με κλιμακωτές μεταβολές ανά έτος, όπως είχε συμβεί και την περίοδο 2015-2021.
Η εικόνα μετά το 2030
Η μεγάλη πίεση, ωστόσο, φαίνεται να έρχεται μετά το 2030. Οι δημογραφικοί δείκτες αποτυπώνουν ένα δυσμενές περιβάλλον για το ασφαλιστικό σύστημα. Ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων προς τον ενεργό πληθυσμό εκτιμάται ότι θα πλησιάσει το 60%, από περίπου 39% σήμερα, ενώ η αναλογία ηλικιωμένων προς άτομα εργάσιμης ηλικίας αναμένεται να επιβαρυνθεί ακόμη περισσότερο.
Την ίδια ώρα, το φυσικό ισοζύγιο του πληθυσμού παραμένει αρνητικό. Η διαφορά γεννήσεων και θανάτων, που ήταν αρνητική κατά 33.856 άτομα το 2018, έφθασε τα 64.706 άτομα το 2022. Αυτό σημαίνει λιγότερους εργαζόμενους στο μέλλον και, κατά συνέπεια, μεγαλύτερη πίεση στο σύστημα που χρηματοδοτεί τις συντάξεις.
Στο ίδιο πλαίσιο κινούνται και οι προβλέψεις του ΟΟΣΑ. Η έκθεση «Pensions at a Glance 2025» εκτιμά ότι η ηλικία συνταξιοδότησης για όσους σήμερα μπορούν να αποχωρήσουν στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης μπορεί να φθάσει έως τα 66 έτη μέχρι το 2050. Για τους νέους που μπήκαν στην αγορά εργασίας το 2024, οι απαιτήσεις ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερες, με έως και 44 έτη ασφάλισης για πλήρη σύνταξη.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, αρκετοί ασφαλισμένοι επιλέγουν να μην περιμένουν τις επόμενες αποφάσεις. Όσοι έχουν τη δυνατότητα αποχώρησης επιχειρούν να κατοχυρώσουν τα σημερινά δεδομένα, πριν ανοίξει ξανά η συζήτηση για αλλαγές. Επιπλέον, η δυνατότητα εργασίας μετά τη συνταξιοδότηση λειτουργεί ως πρόσθετο κίνητρο, καθώς επιτρέπει σε πολλούς να διατηρούν εισόδημα από εργασία ενώ λαμβάνουν και σύνταξη.