Ηθική: Πώς θα διδάσκεται το νέο μάθημα, πώς θα διαμορφωθούν τα τμήματα

Από τη νέα σχολική χρονιά 2026-2027, οι μαθητές που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών θα παρακολουθούν το νέο, αυτόνομο μάθημα Ηθική. Με υπουργική απόφαση καθορίζεται πλέον αναλυτικά ο τρόπος με τον οποίο θα οργανώνεται η διδασκαλία του μαθήματος στα σχολεία.

Ποιους αφορά και πού εντάσσεται

Η Ηθική απευθύνεται αποκλειστικά σε μαθητές που έχουν λάβει απαλλαγή από τα Θρησκευτικά και διδάσκεται σε όλες τις τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου, καθώς και στις τέσσερις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού (Γ' έως ΣΤ'). Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών είχε ήδη δημοσιευθεί, με τις ώρες διδασκαλίας να είναι αντίστοιχες με εκείνες του μαθήματος που αντικαθιστά.

Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, η εισαγωγή του μαθήματος συμμορφώνεται με τις αποφάσεις του ΣτΕ, που προβλέπουν τη διακριτή διδασκαλία δύο ξεχωριστών μαθημάτων: οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι μαθητές παρακολουθούν τα Θρησκευτικά, ενώ όσοι δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι μπορούν να παρακολουθήσουν την Ηθική. Τα δύο μαθήματα λειτουργούν ανεξάρτητα και δεν υποκαθιστά το ένα το άλλο.

Το «κρίσιμο 10»

Το βασικότερο στοιχείο της ρύθμισης είναι το αριθμητικό όριο που τίθεται: για να οργανωθεί κανονικά η διδασκαλία απαιτούνται τουλάχιστον δέκα απαλλασσόμενοι μαθητές ανά τάξη.

Σε περίπτωση που δεν συγκεντρωθούν 10 μαθητές, ή αν ο αριθμός αυτός συμπληρωθεί μετά την πέμπτη ημέρα από την έναρξη των μαθημάτων, εφαρμόζεται η σχετική πρόβλεψη προηγούμενης ΚΥΑ 102791/ΓΔ4/10-09-2024 που περιλαμβάνει την απασχόληση των απαλλασσόμενων με άλλο διδακτικό αντικείμενο σε άλλο τμήμα ή με κάποια ερευνητική δημιουργική δραστηριότητα.

Πώς θα οργανώνεται η διδασκαλία

Όταν λειτουργεί μόνο ένα τμήμα ανά τάξη: Την ίδια διδακτική ώρα, οι μαθητές που δεν έχουν απαλλαγή θα παρακολουθούν κανονικά τα Θρησκευτικά, ενώ οι απαλλασσόμενοι θα διδάσκονται Ηθική σε διαφορετική αίθουσα, δηλαδή θα γίνονται δύο παράλληλα μαθήματα μέσα στην ίδια ώρα.

Όταν λειτουργούν δύο ή περισσότερα τμήματα ανά τάξη: Εφόσον οι απαλλασσόμενοι μαθητές επαρκούν για να συγκροτήσουν τμήμα αντίστοιχου μεγέθους με τα υπόλοιπα, θα δημιουργείται ξεχωριστό, αυτοτελές τμήμα αποκλειστικά για την Ηθική. Οι υπόλοιποι μαθητές της τάξης θα ανακατανέμονται εκ νέου, με αλφαβητική σειρά, στα λοιπά τμήματα, με την προϋπόθεση ότι ο συνολικός αριθμός των τμημάτων της τάξης θα παραμένει ο ίδιος. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη αναδιάταξη της σύνθεσης των ήδη υπαρχόντων τμημάτων σε ορισμένα σχολεία.

Όταν δεν επαρκεί ο αριθμός για αυτοτελές τμήμα: Αν υπάρχουν μεν οι δέκα απαλλασσόμενοι μαθητές σε κάποια τάξη, αλλά δεν είναι αρκετοί ώστε να δημιουργηθεί ισοδύναμο αυτοτελές τμήμα, όλοι οι μαθητές θα εντάσσονται στο τμήμα όπου βρίσκονται ήδη οι περισσότεροι απαλλασσόμενοι. Έτσι, την ώρα των Θρησκευτικών, το τμήμα θα «σπάει» και οι απαλλασσόμενοι θα παρακολουθούν το μάθημα Ηθική σε ξεχωριστή αίθουσα.

Η πρόκληση για τα μικρά σχολεία

Το όριο των δέκα μαθητών δημιουργεί εκ των πραγμάτων άνισες συνθήκες εφαρμογής. Σε ένα μεγάλο αστικό Γυμνάσιο ή Λύκειο με πολλά τμήματα ανά τάξη, η συγκέντρωση δέκα απαλλασσόμενων μαθητών είναι αριθμητικά πιο εύκολη. Αντίθετα, σε μικρά σχολεία, νησιωτικά, ορεινά ή με ολιγομελείς τάξεις 15-20 μαθητών συνολικά, η δημιουργία αυτοτελούς τμήματος Ηθικής είναι πρακτικά δυσκολότερη, γεγονός που αναμένεται να δοκιμαστεί στην πράξη από τον Σεπτέμβριο.

Τι σημαίνει για τη λειτουργία του σχολείου

Η Ηθική εντάσσεται πλέον στο ωρολόγιο πρόγραμμα ως πλήρες, παράλληλο μάθημα και όχι ως απλή «απασχόληση» των απαλλασσόμενων μαθητών κατά τη διάρκεια των Θρησκευτικών. Αυτό συνεπάγεται συντονισμό σε αίθουσες, διαθεσιμότητα εκπαιδευτικών, διαμόρφωση ωρολογίων προγραμμάτων και πιθανή ανακατανομή μαθητών, ζητήματα που τα σχολεία καλούνται να τακτοποιήσουν από τις πρώτες κιόλας ημέρες της σχολικής χρονιάς.