PISA 2025: Διεθνής έρευνα για τις επιδόσεις των μαθητών – Πώς προχωρά η Ελλάδα

Τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025 (Programme for International Student Assessment), που αφορά τις επιδόσεις των μαθητών, ανακοινώθηκαν σήμερα, 8 Σεπτεμβρίου 2026, ταυτόχρονα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στο Παρίσι, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΟΣΑ Mathias Cormann και ο Διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του Οργανισμού, Andreas Schleicher, παρουσίασαν τα ευρήματα σε παγκόσμια συνέντευξη Τύπου.

Στην Αθήνα, η ανάλυση των αποτελεσμάτων για την Ελλάδα έγινε για πρώτη φορά στο Υπουργείο Παιδείας, παρουσία της υπουργού Σοφίας Ζαχαράκη, του εθνικού συντονιστή του προγράμματος Κώστα Δημόπουλου, του Γενικού Γραμματέα Α/βάθμιας και Β/βάθμιας Εκπαίδευσης Γ. Παπαδομαρκάκη και του αντιπροέδρου του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής Κ. Λολίτσα.

Τι είναι η PISA και ποιοι συμμετείχαν

Η PISA είναι η μεγαλύτερη διεθνής συγκριτική έρευνα για μαθητές 15 ετών, μέσω της οποίας αξιολογούνται οι γνώσεις και οι δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την πλήρη συμμετοχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή. Στον κύκλο του 2025 συμμετείχαν συνολικά 765.000 μαθητές, που εκπροσωπούν περίπου 33 εκατομμύρια μαθητές από 91 χώρες και οικονομίες — δέκα περισσότερες σε σχέση με το 2022.

Βασικό αντικείμενο εστίασης ήταν οι Φυσικές Επιστήμες, ενώ εξετάστηκαν επίσης η Κατανόηση Κειμένου, τα Μαθηματικά και, για πρώτη φορά, η Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα. Σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, αξιολογήθηκε πιλοτικά και η ικανότητα των μαθητών στα Αγγλικά, με τα σχετικά αποτελέσματα να αναμένεται να δημοσιευθούν τον Μάιο του 2027.

Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου (101.850 μαθητές), αποτελώντας το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής από το 2000. Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, η φετινή συμμετοχή έγινε με βελτιωμένους όρους: τα σχολεία του δείγματος ενισχύθηκαν με 4.500 φορητούς υπολογιστές και 2.500 ακουστικά, θεσμοθετήθηκε αποζημίωση για τους 549 εκπαιδευτικούς που εμπλέκονται στη διοργάνωση, ενώ αναπτύχθηκε η πλατφόρμα Skills4Life με ασκήσεις τύπου PISA για την εξοικείωση των σχολείων.

Παγκόσμια εικόνα: ιστορικά χαμηλές επιδόσεις

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας, οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών διεθνώς στις Φυσικές Επιστήμες, τα Μαθηματικά και την Κατανόηση Κειμένου ήταν οι χαμηλότερες από την έναρξη της έρευνας το 2000, με ιδιαίτερα έντονη πτώση στην Κατανόηση Κειμένου. Η πτώση καταγράφηκε ακόμη και σε παραδοσιακά ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως η Φινλανδία, η Εσθονία και η Ιρλανδία στην Ευρώπη, καθώς και η Κορέα, η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ στην Ασία.

Η θέση της Ελλάδας: μικρότερη πτώση, σαφής τάση σύγκλισης στα Μαθηματικά

Μέσα σε αυτό το γενικότερα αρνητικό διεθνές τοπίο, η Ελλάδα φέρεται να «τα πήγε» συγκριτικά καλύτερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι μαθητές στην Ελλάδα κατέγραψαν:

• Μαθηματικά: πτώση 6 μονάδων (έναντι 11 μονάδων στον μέσο όρο ΟΟΣΑ-23 και 12 μονάδων στην ΕΕ-27)
• Φυσικές Επιστήμες: πτώση 7 μονάδων (έναντι 5 μονάδων στον ΟΟΣΑ-23 και 5 μονάδων στην ΕΕ-27)
• Κατανόηση Κειμένου: πτώση 16 μονάδων (ίδια με τον ΟΟΣΑ-23, έναντι 18 μονάδων στην ΕΕ-27)

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται και από τον ίδιο τον ΟΟΣΑ, ο οποίος καταγράφει για την Ελλάδα μεταβολή -7 μονάδων στις Φυσικές Επιστήμες, -16 στην Κατανόηση Κειμένου και -6 στα Μαθηματικά μεταξύ 2022 και 2025.

Το Υπουργείο επισημαίνει ότι, για πρώτη φορά μετά από μια δεκαετία, η χώρα «ανακόπτει» τη διαρκή πορεία απόκλισής της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της ΕΕ-27, με σαφέστερη τάση σύγκλισης να καταγράφεται στα Μαθηματικά. Οι επιδόσεις της Ελλάδας σημείωσαν μικρότερη πτώση από ό,τι παραδοσιακά ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως η Φινλανδία, η Δανία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, το Ισραήλ και το Χονγκ Κονγκ.

Επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακά περιβάλλοντα: κάτω από τον μέσο όρο

Στο νέο πεδίο αξιολόγησης, την Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα (Computational Problem Solving), οι μαθητές στην Ελλάδα σημείωσαν μέση επίδοση 461 μονάδων, έναντι μέσου όρου 500 μονάδων στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες.

Μεγάλες διαφορές μεταξύ σχολείων

Το Υπουργείο σημειώνει σημαντικές διαφοροποιήσεις στις επιδόσεις μεταξύ σχολείων: περίπου 38 σχολεία, εκ των οποίων 32 δημόσια, δηλαδή περίπου 1 στα 6 σχολεία του δείγματος, πέτυχαν, σε επιμέρους αντικείμενα, επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Παράλληλα, η επίδραση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στις επιδόσεις εμφανίζεται σχετικά μικρότερη στην Ελλάδα, κυρίως επειδή οι επιδόσεις είναι συνολικά συμπιεσμένες σε χαμηλότερα επίπεδα. Οι μαθητές μεταναστευτικού υποβάθρου, που συχνά προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και σε ποσοστό άνω του 50% δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι, φαίνεται να επιβαρύνουν τις συνολικές επιδόσεις.

Στάσεις μαθητών, σχολικό κλίμα και κινητά τηλέφωνα

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου, οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν γενικά πιο αρνητικές στάσεις απέναντι στη μάθηση σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ιδίως ως προς την περιέργεια, την επιμονή, την αυτορρύθμιση και τη γνωστική προσαρμοστικότητα. Αντίθετα, εμφανίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό «νοοτροπία ανάπτυξης» (growth mindset), την πεποίθηση, δηλαδή, ότι οι ικανότητές τους μπορούν να βελτιωθούν μέσω προσπάθειας και επιμονής, καθώς και καλύτερη στοχοθεσία και προγραμματισμό. Οι πιο ευνοϊκές στάσεις καταγράφονται κυρίως σε κορίτσια, γηγενείς μαθητές και μαθητές Γενικού Λυκείου, ιδιωτικών σχολείων και κοινωνικοπολιτισμικά προνομιούχων περιβαλλόντων.

Οι μαθητές περιγράφουν επίσης ένα λιγότερο υποστηρικτικό μαθησιακό περιβάλλον σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ: αναφέρουν μικρότερη υποστήριξη από εκπαιδευτικούς, περιορισμένη χρήση τεχνικών γνωστικής ενεργοποίησης και μικρότερη αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης στην τάξη.

Ως προς το σχολικό κλίμα, καταγράφονται συχνότερες συμπεριφορές χαμηλής παραβατικότητας (προβλήματα πειθαρχίας, απουσίες, καθυστερήσεις), οι οποίες έχουν επιδεινωθεί την τελευταία δεκαετία, ενώ τα σοβαρότερα περιστατικά παραβατικότητας παραμένουν λιγότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και ο σχολικός εκφοβισμός κινείται σε παρόμοια επίπεδα. Σε σχέση με το 2022, βελτιώθηκε το αίσθημα ασφάλειας και του «ανήκειν» στο σχολείο. Το Υπουργείο σημειώνει επίσης ότι η απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία φαίνεται να έχει αποδώσει, καθώς έχει αυξηθεί σημαντικά το ποσοστό μαθητών που δηλώνουν ότι δεν τα χρησιμοποιούν καθόλου ή τα χρησιμοποιούν ελάχιστα εντός σχολείου.

Υποδομές και προσωπικό

Παρά τους μαζικούς διορισμούς εκπαιδευτικών των τελευταίων ετών, οι διευθυντές σχολείων στην Ελλάδα αναφέρουν εντονότερες ελλείψεις προσωπικού σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ιδίως σε κοινωνικά ευάλωτες περιοχές και στην περιφέρεια. Ωστόσο, δεδομένου ότι η αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό και το μέγεθος τάξης είναι μικρότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, το Υπουργείο εκτιμά ότι το πρόβλημα αφορά περισσότερο την κατανομή και διαχείριση προσωπικού παρά τη συνολική επάρκειά του.

Σε ό,τι αφορά τις υποδομές, τα σχολεία στην Ελλάδα εξακολουθούν να υστερούν έναντι του μέσου όρου του ΟΟΣΑ σε υλικοτεχνικό και ψηφιακό εξοπλισμό, όμως από το 2018 καταγράφεται σημαντική βελτίωση, με τον αριθμό διαθέσιμων υπολογιστών ανά μαθητή να αυξάνεται με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Το «αγκάθι»: σχεδόν οι μισοί μαθητές χωρίς βασικές δεξιότητες

Παρά τα σημάδια σταθεροποίησης, το Υπουργείο παραδέχεται ότι τα δομικά προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος παραμένουν. Σημαντικά υψηλότερο ποσοστό μαθητών στην Ελλάδα, σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ολοκληρώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς να διαθέτει το βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού, δηλαδή την ικανότητα κατανόησης απλών φαινομένων, απλών κειμένων και βασικών μαθηματικών πράξεων. Συγκεκριμένα:

• 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες
• 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου
• 49,5% στα Μαθηματικά

Το συμπέρασμα του Υπουργείου

Στην ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Παιδείας χαρακτηρίζει τη συνολική εικόνα «μεικτή, αλλά με σαφείς ενδείξεις σταθεροποίησης»: ανακόπτεται η πολυετής απόκλιση από τον ΟΟΣΑ και την ΕΕ-27, με σαφή τάση σύγκλισης στα Μαθηματικά, ενώ βελτιώνονται οι ψηφιακές υποδομές και το αίσθημα ασφάλειας στο σχολείο. Ταυτόχρονα, η χώρα εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά έναντι του μέσου όρου του ΟΟΣΑ, με τα κύρια ζητήματα να αφορούν πλέον λιγότερο την επάρκεια πόρων και περισσότερο την αποτελεσματική αξιοποίησή τους: καλύτερη κατανομή προσωπικού, ενίσχυση της ποιότητας διδασκαλίας, αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών, βελτίωση της πειθαρχίας και στοχευμένη στήριξη ευάλωτων ομάδων.

Το Υπουργείο συνδέει τις πρώτες θετικές ενδείξεις με μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως το Εθνικό Απολυτήριο, τα νέα Προγράμματα Σπουδών και το σύστημα του Πολλαπλού Βιβλίου, εκφράζοντας την προσδοκία ότι τα αποτελέσματα αυτά θα γίνουν πιο εμφανή στον επόμενο κύκλο της έρευνας PISA, το 2029.