Ποιοι κινδυνεύουν πραγματικά από τα απόβλητα του Κηφισού

Δεν είναι μόνο τα ψάρια που πεθαίνουν στον ποταμό από τα απόβλητα. Κατά την πρόεδρο του Συλλόγου Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «Ροή», η ρύπανση φτάνει στον αέρα που αναπνέουν οι περίοικοι, στον υδροφόρο ορίζοντα και στην τροφή όλων μας.

Τις τελευταίες μέρες κυκλοφορεί ένα βίντεο-ντοκουμέντο από τη Νέα Φιλαδέλφεια, όπου τα ψάρια του Κηφισού πλησιάζουν στις άκρες της όχθης, εκεί όπου το νερό δεν έχει ακόμη «λάβει» την ισχυρή ρύπανση. Σταδιακά πεθαίνουν κι εκεί γιατί, όπως λέει η Χρυσάνθη Γεωργίου, το οξυγόνο του νερού έφτασε για μέρες στο μηδέν. «Με οξυγόνο μηδέν δεν ζει τίποτα», τονίζει στο Orange Press Agency. Η εικόνα αυτή, κατά την ίδια, είναι μόνο η ορατή πλευρά ενός ευρύτερου προβλήματος.

Φυσικά η συζήτηση γύρω από την απρόσκοπτη απόρριψη αποβλήτων δεν είναι κάτι καινούργιο. Ωστόσο, ξανά άνοιξε και διερευνάτε πιο συστηματικά, με αφορμή την είδηση που έγινε γνωστή από προχθές το απόγευμα, Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, όταν δύο άτομα συνελήφθησαν για την απόρριψη επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων σε φρεάτιο ομβρίων που κατέληγε στον Κηφισό.

Οι επίσημες αστυνομικές ανακοινώσεις που ακολούθησαν χθες μιλούν για δικογραφία σε βάρος άλλων δύο ατόμων και πολυήμερη έρευνα από το Τμήμα Περιβαλλοντικής Προστασίας/ΔΔΕΕΑ/ΓΑΔΑ, που διαπίστωσε ότι τις τελευταίες 20 μέρες είχαν πραγματοποιηθεί τουλάχιστον άλλες τέσσερις ρίψεις, πιθανότατα και πάλι τοξικών αποβλήτων στον ίδιο αγωγό-καβάτζα σε φρεάτιο βενζινάδικου στο Αιγάλεω.

Οι κάτοικοι: «Ζεις δίπλα σε έναν κινούμενο οχετό»

Οι πρώτοι που πλήττονται είναι όσοι ζουν δίπλα στα ρέματα. Η κ. Γεωργίου περιγράφει το ποτάμι ως «πνεύμονα» που διασχίζει την Αττική και εκπέμπει συστατικά στην ατμόσφαιρα: «Όλα αυτά είναι πράγματα τα οποία τα αναπνέουμε». Αντί να έχουν δίπλα τους τη φύση, οι κάτοικοι αναγκάζονται, όπως λέει, να ζουν δίπλα σε έναν «κινούμενο οχετό». Για την ίδια, η χρόνια ρύπανση δεν είναι απλώς αισθητικό ζήτημα. «Είναι θέμα δημόσιας υγείας, είναι η ποιότητα της ζωής μας».

Παράλληλα, ο  κίνδυνος δεν σταματά στις όχθες. Όπως εξηγεί η πρόεδρος της «Ροής», εκτός από τους υδρόβιους οργανισμούς που πεθαίνουν και τα ζώα που δεν μπορούν να τραφούν κοντά στο νερό, η ρύπανση περνά στον υδροφόρο ορίζοντα και καταλήγει στην τροφή μας, είτε μέσω της θάλασσας είτε μέσω του εδάφους. «Προσβάλλει τους ανθρώπους», σημειώνει.

Η θάλασσα του Σαρωνικού

Το τελευταίο σημείο της διαδρομής είναι φυσικά η θάλασσα. Οι ερευνητές του ΕΛΚΕΘΕ κάνουν λόγο για ανεξέλεγκτες διοχετεύσεις βιομηχανικών αποβλήτων, αστικά λύματα και δυσλειτουργίες ή διαρροές του αποχετευτικού δικτύου, τα οποία επιβαρύνουν σημαντικά τη λεκάνη απορροής και το παραλιακό μέτωπο του Σαρωνικού. Ο ίδιος ο ποταμός, λέει η κ. Γεωργίου, χρησιμοποιείται ως οχετός για να οδηγούνται τα απόβλητα στη θάλασσα.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Η μελέτη του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων του ΕΛΚΕΘΕ βασίστηκε σε μηνιαίες δειγματοληψίες από τον Απρίλιο του 2021 έως τον Οκτώβριο του 2022 σε πέντε σταθμούς, από τις πηγές έως τις εκβολές. Βρήκε ότι:

• Η ποιότητα των υδάτων ως προς τα νιτρικά είναι «κακή» (bad) με βάση την ευρωπαϊκή Οδηγία για τα Ύδατα (WFD), ενώ για το αμμώνιο κυμαίνεται από «μέτρια έως κακή».
• Τα νιτρικά κυμάνθηκαν από 1,7 έως 18,7 mg/L, με μέσο όρο 7,6 mg/L.
• Η αιχμή καταγράφηκε στον σταθμό του Ποδονίφτη (μέσος όρος 9,5 mg/L), έναντι 6,2 mg/L στο άνω τμήμα του ποταμού.
• Το διαλυμένο οξυγόνο κυμάνθηκε από 3,6 έως 16,1 mg/L.
• Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ρύπων εμφανίζονται το καλοκαίρι, λόγω της χαμηλής παροχής νερού.

Η μελέτη αφορά την περίοδο 2021–2022, άρα δεν καταγράφει τα πρόσφατα περιστατικά για τα οποία μιλά η κ. Γεωργίου.

Ποιοι ρυπαίνουν

Σύμφωνα με την πρόεδρο της «Ροής», πίσω από τη ρύπανση βρίσκεται ένα πλέγμα βιομηχανιών με τεράστιους όγκους χημικών, τοξικών, βιομηχανικών και ζωικών αποβλήτων, που οφείλουν να τα διαχειρίζονται σε κέντρα επεξεργασίας. Υπάρχουν επίσης βυτιοφόρα που δεν φτάνουν ποτέ στα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων (ΚΕΑ) και συνδέονται παράνομα στους αγωγούς. Την ευθύνη ελέγχου, εκτός από την Περιφέρεια, έχει κατά την ίδια η ΕΥΔΑΠ, που διαχειρίζεται τα αντλιοστάσια και τα ΚΕΛ.

Η υπόθεση του Αιγάλεω δείχνει ότι το φαινόμενο είναι πραγματικό. Στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, μετά από 20ήμερη παρακολούθηση πρατηρίου υγρών καυσίμων, κατά την οποία διαπιστώθηκαν τουλάχιστον τέσσερις απορρίψεις, η Ομάδα Αποτροπής Απόρριψης Αποβλήτων της ΓΑΔΑ συνέλαβε επ' αυτοφώρω έναν 41χρονο οδηγό βυτιοφόρου και τον 63χρονο προσωρινά υπεύθυνο του πρατηρίου. Το βυτιοφόρο διοχέτευε υγρά βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας σε φρεάτιο του πρατηρίου. Μέσω του δικτύου όμβριων της ΕΥΔΑΠ, τα απόβλητα κατέληγαν στον Κηφισό και στη θάλασσα.

Η αυτοψία Επιθεωρητή Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ και η χρήση ειδικής κάμερας με χρωματισμένο υγρό από κλιμάκιο της ΕΥΔΑΠ πιστοποίησαν τη βαριά ρύπανση: έντονη οσμή, σκούρο καφέ χρώμα και υψηλή συγκέντρωση αιωρούμενων σωματιδίων. Σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος τεσσάρων ατόμων, ενώ στο βυτιοφόρο επιβλήθηκαν διοικητικά πρόστιμα και κατασχέθηκε.

Καταγγελίες που «πέφτουν στο κενό»

Όπως αναφέρουν πολλά δημοσιεύματα, ο σύλλογος κάνει καταγγελίες μία με δύο φορές τον μήνα, πάντα με φωτογραφικό υλικό και βίντεο. Οι αυτοψίες όμως γίνονται μετά από δύο-τρεις μέρες, όταν το περιστατικό έχει μετριαστεί και το απόβλητο έχει ξεπλυθεί προς τη θάλασσα. Η διαδικασία, όπως την περιγράφει η κ. Γεωργίου, είναι πάντα η ίδια: καταγγελία, αριθμός πρωτοκόλλου, απάντηση «κάναμε τις συστάσεις» και αρχειοθέτηση.

Παράλληλα, τα καταγραφικά του ΕΛΚΕΘΕ στον Κηφισό βγήκαν εκτός λειτουργίας σε περίοδο με πολλά περιστατικά. Στον σταθμό «Κηφισός ψηλά», στην Κηφισιά, η καταγραφή σταμάτησε στις 2 Σεπτεμβρίου 2026, την ώρα που είχε καταγραφεί πολύ μεγάλη περιεκτικότητα σε στερεά απόβλητα. «Μερικές φορές γινόμαστε καχύποπτοι, χωρίς αυτό να το καταγγέλλω αυτή τη στιγμή», δηλώνει η κ. Γεωργίου.

Ο σύλλογος, σε συνεργασία με τη «Γειτονιά της Κίρκης στη Νέα Φιλαδέλφεια», σχεδιάζει να εγκαταστήσει δικό του καταγραφικό και κάμερες, ώστε να παρακολουθεί αυτόνομα τις μετρήσεις (οξυγόνο, αμμωνία, στερεά, pH) και να εκπέμπεται συναγερμός σε κάθε περιστατικό.