Προποφόλη, μιδαζολάμη, φλουμαζενίλη: Τι είναι και γιατί ερευνώνται για τον θάνατο του Μαζωνάκη

Στο μικροσκόπιο των Αρχών βρίσκονται οι τρεις ουσίες που εντοπίστηκαν στο αίμα του Γιώργου Μαζωνάκη και στο ιατρείο της οδού Καρνεάδου στο Κολωνάκι, τις οποίες διέθετε παράνομα η γιατρός άνευ ειδικότητας, Ιωάννα Γάκα. Οι Αρχές καλούνται να εντοπίσουν ποιες ουσίες ακριβώς χορηγήθηκαν στον τραγουδιστή, σε ποιες δοσολογίες και ποια είναι η χρονική σειρά χορήγησης.

Οι ουσίες αυτές είναι οι παρακάτω:

• η προποφόλη,
• η μιδαζολάμη και
• η φλουμαζενίλη, που είναι πιο γνωστή και με την εμπορική ονομασία Anexate.

Προποφόλη

Είναι ένα ενδοφλέβιο γενικό αναισθητικό βραχείας δράσης, από τα πιο διαδεδομένα παγκοσμίως. Χρησιμοποιείται για εισαγωγή και διατήρηση γενικής αναισθησίας, καταστολή για ενδοσκοπήσεις και καταστολή διασωληνωμένων ασθενών στη ΜΕΘ.

Ως προς τους κινδύνους, είναι πιθανό να υπάρξει καταστολή ή παύση της αναπνοής (άπνοια), πτώση της αρτηριακής πίεσης και βραδυκαρδία. Το περιθώριο ανάμεσα σε «καταστολή» και «γενική αναισθησία» είναι στενό, ενώ στην χειρότερη των περιπτώσεων δεν υπάρχει αντίδοτο. Η αντιμετώπιση γίνεται με υποστηρικτικά μέσα, όπως αερισμό, οξυγόνο και υποστήριξη κυκλοφορίας μέχρι η προποφόλη να μεταβολιστεί.

Η χορήγηση προποφόλης γίνεται μόνο από εξειδικευμένο αναισθησιολόγο ή εκπαιδευμένο προσωπικό και προϋποθέτει συνεχή παρακολούθηση και εξοπλισμό διαχείρισης αεραγωγού και ανάνηψης.

Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι ο θάνατος του Μάικλ Τζάκσον το 2009 οφειλόταν σε υπερβολική δόση προποφόλης που του χορηγούσε ο προσωπικός του γιατρός, Κόνραντ Μάρεϊ, εκτός νοσοκομείου, σε συνδυασμό με βενζοδιαζεπίνες. Ο Μάρεϊ καταδικάστηκε για ανθρωποκτονία από αμέλεια.

Μιδαζολάμη

Η μιδαζολάμη ανήκει στην κατηγορία των βενζοδιαζεπίνων και είναι βραχείας δράσης, της ίδιας οικογένειας με το Xanax και το Valium.  Χρησιμοποιείται για προνάρκωση πριν από επεμβάσεις, μέθη (ελαφριά καταστολή) για ενδοσκοπήσεις και μικρές πράξεις, αντιμετώπιση επιληπτικών κρίσεων, καταστολή στη ΜΕΘ. Προκαλεί ηρεμία, υπνηλία, μυοχάλαση και αμνησία, καθώς ο ασθενής συχνά δεν θυμάται τη διαδικασία, ενώ έχει μεγαλύτερη διάρκεια δράσης από τη προποφόλη

Οι κίνδυνοι είναι παρόμοιοι με εκείνους που μπορεί να επιφέρει η προποφόλη, όπως η αναπνευστική καταστολή και η πτώση πίεσης, ιδίως σε μεγάλες δόσεις, σε ηλικιωμένους ή καρδιοπαθείς, πόσο μάλλον όταν συνδυάζεται με άλλες κατασταλτικές ουσίες. Αντίδοτο για τη μιδαλοζάμη είναι η φλουμαζενίλη.

Φλουμαζενίλη

Πρόκειται για το ειδικό αντίδοτο των βενζοδιαζεπινών, που κυκλοφορεί με το εμπορικό όνομα «Anexate». Μπλοκάρει τη θέση στους υποδοχείς όπου δρουν οι βενζοδιαζεπίνες και ο ασθενής ξυπνά μέσα σε 1–2 λεπτά. Δρα μόνο στις βενζοδιαζεπίνες και σε ορισμένα συγγενή υπνωτικά. Επομένως δε δύναται να αναστρέψει την προποφόλη.

Μπορεί να επέλθουν σπασμοί, ιδίως σε άτομα που παίρνουν χρόνια βενζοδιαζεπίνες ή σε ορισμένες δηλητηριάσεις, ενώ οι οδηγίες για ενδοφλέβια καταστολή με μιδαζολάμη προβλέπουν ότι πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμη. Και κατόπιν χορήγησης στον ασθενή, χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση.

Τι συνέβη στην περίπτωση του Μαζωνάκη

Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλης Γιαννάκος, για την επίτευξη μέθης, χορηγήθηκαν στον Γιώργο Μαζωνάκη ισχυρά αναισθητικά φάρμακα, όπως προποφόλη και μιδαζολάμη, τα οποία χορηγούνται συνδυαστικά, λόγω της επικινδυνότητάς τους, ωστόσο η χορήγηση αυτή πραγματοποιείται μόνο σε νοσοκομειακό περιβάλλον και αποκλειστικά από αναισθησιολόγο.

Σύμφωνα με κατάθεση νοσηλεύτριας του ιατρείου και άρθρο που δημοσιεύθηκε στη Ναυτεμπορική, η νοσηλεύτρια φέρεται να είπε στον ανακριτή: «Ξέρω ότι έγινε μέθη. Μου ζητήθηκε το αντίδοτο της μέθης», προσθέτοντας ότι στη συνέχεια επικοινώνησε με αναισθησιολόγο. Η φλουμαζενίλη, ωστόσο, δεν αποτελεί αντίδοτο για άλλα αναισθητικά ή κατασταλτικά φάρμακα, παρά μόνο για τις βενζοδιαζεπίνες.

Τα ερωτήματα για το πως προμηθεύτηκε η Γάκα τις συγκεκριμένες ουσίες παραμένουν αναπάντητα, όταν η προμήθεια για τη κάθε μία, όπως και το σχετικό νομικό πλαίσιο, διαφέρουν αρκετά μεταξύ τους, καθώς δεν εντάσσονται στην ίδια κατηγορία. Η προποφόλη είναι φάρμακο αποκλειστικά νοσοκομειακής χρήσης, ενώ η μιδαζολάμη είναι ελεγχόμενη ουσία (ναρκωτικό), που χορηγείται και προμηθεύεται κατόπιν ειδικής συνταγής ναρκωτικών από ιατρό.