Βακτήρια της χολέρας στον Ασωπό: τι εντόπισε το ΠΑΚΟΕ και τι σημαίνει για τη δημόσια υγεία

Βακτήρια του γένους Vibrio, στο οποίο ανήκει και το βακτήριο της χολέρας, ανακοίνωσε το ΠΑΚΟΕ ότι εντοπίστηκαν σε δείγματα νερού από τον Ασωπό και τις εκβολές του, με το Κέντρο να προειδοποιεί για μία πολύ επικίνδυνη κατάσταση που αφορά τη δημόσια υγεία.

Ειδικότερα, το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ) ανακοίνωσε σήμερα, Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026 ότι σε δείγματα από τον Ασωπό, κυρίως στα Οινόφυτα, στο Συκάμινο και στις εκβολές, εντόπισε «το επικίνδυνο βακτήριο της χολέρας και άλλα στελέχη Vibrio».

Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι ανιχνεύτηκε το συγκεκριμένο στέλεχος που προκαλεί χολέρα, ωστόσο το ΠΑΚΟΕ εφιστά την προσοχή κατοίκων και δημοτικών αρχών και καλεί να γίνουν οι απαιτούμενοι καθαρισμοί και έλεγχοι.

Τι δείχνουν τα αποτελέσματα

Όπως αναφέρει το Κέντρο, η δειγματοληψία έγινε από διαφορετικά, προεπιλεγμένα σημεία του ποταμού, με σκοπό την αξιολόγηση της χωρικής κατανομής και της παρουσίας του μικροβιακού φορτίου και οι αναλύσεις έγιναν στο μικροβιολογικό εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ.

Τα δείγματα νερού συλλέχθηκαν σε αποστειρωμένα φιαλίδια των 250 mL, μεταφέρθηκαν υπό ψύξη στο εργαστήριο εντός 6 ωρών και πραγματοποιήθηκε επίστρωση από τον ζωμό APW στην επιφάνεια του στερεού εκλεκτικού θρεπτικού υποστρώματος TCBS agar, που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση βακτηρίων Vibrio.

Οι κίτρινες αποικίες σημαίνουν ότι το βακτήριο ζυμώνει τη σακχαρόζη. Το ΠΑΚΟΕ τις συνδέει με τα είδη V. cholerae, V. alginolyticus και V. fluvialis. Οι πράσινες αποικίες αντιστοιχούν, κατά το ΠΑΚΟΕ, σε είδη όπως τα V. parahaemolyticus και V. vulnificus.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΠΑΚΟΕ, 6 από τα 12 σημεία που εξετάστηκαν εμφάνισαν θετικό αποτέλεσμα για την παρουσία βακτηρίων Vibrio. Τα άλλα έξι σημεία βγήκαν αρνητικά, μεταξύ τους και τα δύο στην παραλία του Χαλκουτσίου, κοντά στην εκβολή.

Η ανάπτυξη αποικιών σε TCBS δείχνει παρουσία βακτηρίων του γένους Vibrio, όχι, όμως, του συγκεκριμένου στελέχους που προκαλεί χολέρα. Το ΠΑΚΟΕ γράφει στον πίνακά του «πιθανά είδη», ενώ για τα σημεία 2 και 4 αναφέρει ότι η μικτή ανάπτυξη μπορεί να οφείλεται στο V. cholerae ή στο V. alginolyticus.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναφέρει ότι η επιβεβαίωση χολέρας απαιτεί εργαστηριακή εξέταση με καλλιέργεια, ορολογική συγκόλληση ή PCR. Σημειώνει επίσης ότι επιδημίες προκαλούν μόνο οι οροομάδες O1 και O139 του V. cholerae. Επομένως, τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν αρκούν για να θεωρηθεί επιβεβαιωμένη η παρουσία του βακτηρίου της χολέρας.

Γιατί είναι επικίνδυνη η χολέρα

Η χολέρα είναι οξεία διαρροϊκή λοίμωξη που προκαλείται από την κατανάλωση τροφής ή νερού μολυσμένων με το βακτήριο Vibrio cholerae. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή υδαρή διάρροια και να αποβεί θανατηφόρα μέσα σε ώρες, αν δεν αντιμετωπιστεί. Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι το μολυσμένο ψάρι και τα θαλασσινά είναι από τους σημαντικούς παράγοντες κινδύνου, ενώ η μετάδοση από άτομο σε άτομο είναι σπάνια.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται από 12 ώρες έως 5 ημέρες μετά τη μόλυνση. Οι περισσότεροι είτε δεν έχουν συμπτώματα ή έχουν ήπια, αλλά μπορούν να αποβάλλουν το βακτήριο με τα κόπρανα για 1 έως 10 ημέρες. Μόνο ένα μικρό ποσοστό αναπτύσσει βαριά διάρροια και επικίνδυνη για τη ζωή αφυδάτωση.

Σημειώνεται, παράλληλα, πως η νόσος θεραπεύεται εύκολα, αν ξεκινήσει γρήγορα η θεραπεία: οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν με πόσιμο διάλυμα ενυδάτωσης, ενώ τα βαριά περιστατικά χρειάζονται ενδοφλέβια υγρά και αντιβιοτικά. Ο ΠΟΥ συνδέει τη χολέρα με την ανεπαρκή πρόσβαση σε ασφαλές νερό και αποχέτευση. Το 2025, 47 χώρες δήλωσαν στον ΠΟΥ 451.499 κρούσματα και 7.870 θανάτους, τον υψηλότερο αριθμό θανάτων από το 1999.

Το ΠΑΚΟΕ επισημαίνει ότι οι πράσινες αποικίες αντιστοιχούν σε είδη όπως τα V. parahaemolyticus και V. vulnificus. Σύμφωνα με το Κέντρο, αυτά συνδέονται με γαστρεντερίτιδες, λοιμώξεις τραυμάτων και σηψαιμία. Το V. vulnificus θεωρείται το πιο επικίνδυνο είδος, με θνησιμότητα περίπου 20% σε σοβαρές περιπτώσεις και κυρίως για άτομα με ηπατική νόσο ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Κι αυτές οι λοιμώξεις προκύπτουν συνήθως από έκθεση πληγών σε θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό και από ωμά οστρακοειδή, όχι από το πόσιμο νερό.

Ο Ασωπός, σύμφωνα με το ΠΑΚΟΕ, επιβαρύνεται από βιομηχανική ρύπανση, κυρίως με εξασθενές χρώμιο, και από αγροτικές απορροές. Η οργάνωση επικαλείται μελέτες που έχουν δείξει ότι πολλά στελέχη Vibrio αναπτύσσουν μηχανισμούς ανθεκτικότητας στα βαρέα μέταλλα.

Τι ζητά και τι συμβουλεύει το ΠΑΚΟΕ

Το ΠΑΚΟΕ καλεί κατοίκους και δημοτικές αρχές να αποφύγουν κάθε δραστηριότητα στα σημεία του πίνακα. Ζητά από τους δήμους να καθαρίσουν άμεσα τα σημεία και να ελέγξουν τις εκροές από αγωγούς βοθρολυμάτων, και χαρακτηρίζει το ζήτημα «παρά πολύ επικίνδυνο».

Για την προστασία από τα παθογόνα είδη του γένους Vibrio, το ΠΑΚΟΕ συνιστά:

• να μην εκτίθενται ανοιχτές πληγές σε θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό και να καλύπτονται στεγανά, αν η επαφή είναι αναπόφευκτη
• να αποφεύγεται η κατανάλωση ωμών ή μισοψημένων οστρακοειδών
• να επιλέγεται εμφιαλωμένο, φιλτραρισμένο ή βρασμένο νερό
• να πλένονται τακτικά τα χέρια με σαπούνι και καθαρό νερό, πριν το φαγητό και μετά την τουαλέτα.

Η καθαριότητα, η σωστή αποχέτευση και η πρόσβαση σε ασφαλές νερό αποτελούν τα πρωταρχικά και πιο αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης από το βακτήριο Vibrio cholerae, το οποίο προκαλεί τη χολέρα, επισημαίνει το Κέντρο.

Όποιος εμφανίσει έντονη υδαρή διάρροια, ειδικά αν έχει έρθει σε επαφή με νερό της περιοχής, πρέπει να ζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια.