Δημοτική Αστυνομία: Τι αλλάζει με τις κλήσεις, ποιες οι νέες αρμοδιότητες

Αλλαγές στις αρμοδιότητες και τη λειτουργία της Δημοτικής Αστυνομίας φέρνει εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών.

Η Δημοτική Αστυνομία μπορεί να βεβαιώνει περισσότερες παραβάσεις του ΚΟΚ, αλλά το εύρος των ελέγχων διαφέρει από δήμο σε δήμο, ανάλογα με τον μόνιμο πληθυσμό και τον αριθμό των υπηρετούντων δημοτικών αστυνομικών.

Για τον οδηγό, αυτό σημαίνει τρία πράγματα: οι νέοι έλεγχοι είναι, ουσιαστικά, πέντε, τα πρόστιμα παραμένουν όπως ορίζονται από τον ΚΟΚ και κάθε δήμος πρέπει να αναρτά στην ιστοσελίδα του ποιες αρμοδιότητες ασκεί η υπηρεσία του.

Ποιες παραβάσεις μπορεί να βεβαιώνει

Οι νέες αρμοδιότητες που αναλαμβάνει η Δημοτική Αστυνομία περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα αναφορικά με την κίνηση και τη στάθμευση των οχημάτων, την οδική συμπεριφορά και συνολικά τη συμμόρφωση με τους κανόνες κυκλοφορίας. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που εφαρμόζει η εγκύκλιος, στους ελέγχους περιλαμβάνεται:

• Στάση και στάθμευση: απαγορεύσεις, χώροι ελεγχόμενης στάθμευσης, θέσεις επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, καταλήψεις οδών και πεζοδρομίων.
• Σηματοδότες και σήμανση: φανάρια, συγκεκριμένες πινακίδες, διαγραμμίσεις, σιδηροδρομικές διαβάσεις, σήμανση έργων.
• Οδική συμπεριφορά: γενικοί κανόνες οδικής συμπεριφοράς και υποχρεώσεις οδηγών, ασφάλεια των συνεπιβατών.
• Πεζοί και κοινόχρηστοι χώροι: προστασία πεζών, μονόδρομοι, συμμόρφωση προς σχολικούς τροχονόμους.
• Έγγραφα οχήματος και οδηγού: πινακίδες, άδεια κυκλοφορίας, άδεια οδήγησης.
• Τεχνικός έλεγχος και ρύποι: υποχρεώσεις ΚΤΕΟ, κάρτα καυσαερίων, εκπομπές ρύπων και θορύβου.
• Ελαφριά οχήματα: ηλεκτρικά πατίνια, ποδήλατα, μοτοποδήλατα, μοτοσικλέτες και τρίτροχα.

Όσον αφορά την ταχύτητα, η αρμοδιότητα περιορίζεται στις παρ. 3 και 10 του άρθρου 23 του ΚΟΚ (κανόνες ταχύτητας και αντιολισθητικά μέσα) και δεν καλύπτει το σύνολο του άρθρου.

Πέντε αρμοδιότητες προστίθενται ρητά στη Δημοτική Αστυνομία:

1. Ασφαλής μεταφορά επιβατών και συνεπιβατών.
2. Ειδικοί κανόνες για οδηγούς ποδηλάτων, μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και τρίτροχων.
3. Ακινητοποίηση οχημάτων.
4. Έλεγχος ισχύος της άδειας οδήγησης, με εξαιρέσεις για οχήματα δημόσιας χρήσης και φορτηγά.
5. Στάση ή στάθμευση σε θέσεις επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Εξαιρούνται τα ηλεκτροκίνητα οχήματα όσο φορτίζουν, δεν αρκεί δηλαδή το αυτοκίνητο να είναι ηλεκτρικό, θα πρέπει να βρίσκεται σε διαδικασία φόρτισης.

Παράλληλα, στην εγκύκλιο αναφέρεται ο εξοπλισμός και ο τρόπος άσκησης των καθηκόντων που προβλέπονται ήδη από τους σχετικούς Κώδικες, καθώς και η λειτουργία σε τρεις βάρδιες, με Κυριακές και αργίες, όπως προβλέπεται από τον Κανονισμό Λειτουργίας του 2025.

Το Υπουργείο προαναγγέλλει νέες εγκυκλίους, που θα αντικαταστήσουν την εγκύκλιο 1/2025 και θα καλύψουν το σύνολο των αρμοδιοτήτων.

Ποιοι έλεγχοι αφαιρούνται

Τρεις έλεγχοι φεύγουν από τη Δημοτική Αστυνομία, επειδή οι σχετικές διατάξεις προβλέπουν άλλα ελεγκτικά όργανα:

• η κατάληψη του οδοστρώματος (παρ. 15 του άρθρου 38 του ΚΟΚ),
• συγκεκριμένες παραβάσεις φορτηγών που υπάγονται στον ν. 3446/2006,
• ο έλεγχος των εγγράφων που πρέπει να φέρει ο οδηγός φορτηγού.

Οι παραβάσεις αυτές ελέγχονται, πλέον, από άλλες αρμόδιες αρχές, ενώ δεν καταργούνται οι υπόλοιπες εξουσίες της Δημοτικής Αστυνομίας για παράνομες καταλήψεις οδών και πεζοδρομίων.

Πώς ορίζονται οι αρμοδιότητες κάθε δήμου

Ο μόνιμος πληθυσμός και ο αριθμός των υπηρετούντων δημοτικών αστυνομικών είναι πλέον τα ενιαία κριτήρια για την άσκηση των αρμοδιοτήτων. Το εδαφικό κριτήριο καταργείται και η στελέχωση μετρά και για υπηρεσίες που λειτουργούσαν πριν από τον ν. 5003/2022.

Οι έλεγχοι του ΚΟΚ ανήκουν στην πρώτη κατηγορία, μαζί με δημοτικούς κανονισμούς, παιδότοπους, αντικαπνιστική νομοθεσία, αλκοολούχα ποτά και ζώα συντροφιάς. Η δεύτερη καλύπτει υπαίθρια διαφήμιση, υπαίθριο εμπόριο και λαϊκές αγορές. Η τρίτη αφορά αδειοδότηση καταστημάτων, ηχορύπανση, ωράρια και εμποροπανηγύρεις.

Η υποστελέχωση δεν αφαιρεί αυτόματα αρμοδιότητες. Το δημοτικό συμβούλιο μπορεί, με απόλυτη πλειοψηφία, να μεταφέρει σε άλλο προσωπικό του δήμου μόνο τα καθήκοντα που κατονομάζει ο νόμος, ή να προσθέσει αρμοδιότητες ανεξάρτητα από τη στελέχωση. Τα παραδείγματα της εγκυκλίου χρησιμοποιούν στοιχεία της 31ης Μαΐου 2026:

Δήμοι χωρίς Δημοτική Αστυνομία μπορούν να συνεργάζονται με όμορους δήμους μέσω συμβάσεων διαδημοτικής συνεργασίας. Αρμοδιότητες που ασκούν προσωρινά δημοτικοί υπάλληλοι συνεχίζονται μέχρι τη στελέχωση της υπηρεσίας και όχι πέραν της 30ής Ιουνίου 2027.

Αντιρρήσεις, ενημέρωση και συλλήψεις

Πώς θα ξέρετε τι ισχύει στον δήμο σας. Κάθε δήμος στέλνει στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση τα στοιχεία πληθυσμού και στελέχωσης και τις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση εκδίδει διαπιστωτική πράξη για τις αρμοδιότητες της υπηρεσίας, η οποία αναρτάται στην ιστοσελίδα του δήμου και ανανεώνεται σε κάθε μεταβολή.

Πώς αμφισβητείται μια κλήση. Οι παραβάσεις βεβαιώνονται έντυπα ή ηλεκτρονικά. Αντιρρήσεις και ιεραρχικές προσφυγές εξετάζει ο προϊστάμενος δημοτικός αστυνομικός ή, αν δεν υπάρχει, ο δήμαρχος. Ο γενικός κανόνας του ΚΟΚ προβλέπει προθεσμία τριών ημερών από την επίδοση, με ειδικότερες επιφυλάξεις του νόμου. Απαιτέιται προσοχή στην ημερομηνία επίδοσης και στην αρχή που αναγράφεται στην κλήση.

Συλλήψεις και εξοπλισμός. Για αξιόποινες πράξεις της αρμοδιότητάς τους, οι δημοτικοί αστυνομικοί ασκούν καθήκοντα ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου και μπορούν να προβαίνουν σε συλλήψεις σύμφωνα με τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Αυτό δεν σημαίνει σύλληψη για κάθε παράνομο παρκάρισμα: η διοικητική παράβαση είναι άλλο πράγμα από την αξιόποινη πράξη. Οι ελεγχόμενοι οφείλουν να παρέχουν τα ζητούμενα στοιχεία, αλλιώς εφαρμόζεται το άρθρο 169 του Ποινικού Κώδικα για την απείθεια.