Αντιγριπικός εμβολιασμός 2026–2027: Ποιοι αφορά, πότε γίνεται και πόσο διαρκεί η προστασία

Με την έναρξη της φθινοπωρινής περιόδου, ο αντιγριπικός εμβολιασμός επανέρχεται στο επίκεντρο, καθώς η εποχική γρίπη μπορεί να προκαλέσει από ήπια συμπτώματα έως σοβαρές επιπλοκές, νοσηλείες ενώ, σε ευάλωτα άτομα, ίσως αποβεί μοιραία.

Για την περίοδο 2026–2027, το Υπουργείο Υγείας έχει εκδώσει ειδικές οδηγίες, δίνοντας έμφαση στην έγκαιρη ανοσοποίηση των ομάδων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Ο εμβολιασμός αποτελεί βασικό μέτρο προστασίας από τη σοβαρή νόσηση και τις επιπλοκές της γρίπης, ωστόσο υπάρχουν ορισμένα σημεία που αξίζουν προσοχή.

Ποιους αφορά ο αντιγριπικός εμβολιασμός;

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα άτομα που έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν επιπλοκές από τη γρίπη. Σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου Υγείας και τις συστάσεις του ΕΟΔΥ, στις ομάδες προτεραιότητας περιλαμβάνονται:

• Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, λόγω του αυξημένου κινδύνου σοβαρής νόσησης με την πάροδο της ηλικίας.
• Βρέφη και παιδιά ηλικίας από 6 μηνών έως 5 ετών, καθώς και μεγαλύτερα παιδιά με συγκεκριμένα προβλήματα υγείας ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες.
• Άτομα με χρόνια νοσήματα, όπως αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική ή ηπατική νόσο και ορισμένες νευρολογικές ή αιματολογικές παθήσεις.
• Έγκυες γυναίκες, λεχώνες και θηλάζουσες, σύμφωνα με τις συστάσεις και τις ενδείξεις του εμβολίου.
• Άτομα με ανοσοκαταστολή, είτε εξαιτίας νοσήματος είτε λόγω θεραπείας.
• Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία, καθώς και παιδιά ή έφηβοι που λαμβάνουν μακροχρόνια θεραπεία με ασπιρίνη, όπου προβλέπεται από τις επίσημες οδηγίες.
• Άτομα που διαμένουν σε μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας και άλλες κλειστές δομές, όπου η μετάδοση λοιμώξεων μπορεί να είναι ευκολότερη.
• Επαγγελματίες υγείας, αλλά και άτομα που φροντίζουν ή συγκατοικούν με ανθρώπους υψηλού κινδύνου.

Η ένταξη κάθε πολίτη στις ομάδες προτεραιότητας καθορίζεται από το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και την εγκύκλιο της περιόδου 2026–2027. Έτσι, σε περίπτωση χρόνιας πάθησης, εγκυμοσύνης ή αμφιβολίας για την ένδειξη, είναι σημαντική η συμβουλή του γιατρού ή του φαρμακοποιού.

Πότε είναι η κατάλληλη περίοδος για το εμβόλιο;

Το Υπουργείο Υγείας συνιστά ο αντιγριπικός εμβολιασμός να πραγματοποιείται, κατά προτίμηση, από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, ώστε ο οργανισμός να έχει χρόνο να αναπτύξει την απαραίτητη ανοσολογική προστασία πριν από την περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του ιού.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να δράσει; Μετά τη χορήγηση του εμβολίου απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την ανάπτυξη επαρκούς ανοσολογικής απόκρισης. Σημειώνεται πως ακόμα και αν κάποιος δεν εμβολιαστεί έως το τέλος Νοεμβρίου, μπορεί να το κάνει και αργότερα, καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής έξαρσης, εφόσον ο ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί.

Πόσο διαρκεί η προστασία και κάθε πότε επαναλαμβάνεται;

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός συστήνεται να πραγματοποιείται μία φορά τον χρόνο. Αυτό συμβαίνει για δύο βασικούς λόγους:

1. Οι ιοί της γρίπης μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου και η σύνθεση του εμβολίου αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο, ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στα στελέχη που αναμένεται να κυκλοφορήσουν.
2. Η ανοσία που αναπτύσσεται μετά τον εμβολιασμό μειώνεται σταδιακά με την πάροδο των μηνών.

Βεβαίως, η προστασία δεν έχει την ίδια διάρκεια ή αποτελεσματικότητα σε όλους. Εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από την ηλικία, την κατάσταση της υγείας, τα στελέχη που κυκλοφορούν και το κατά πόσο αυτά αντιστοιχούν στα στελέχη που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο.

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι το εμβόλιο δεν εγγυάται πως κάποιος δεν θα μολυνθεί. Μειώνει, όμως, τον κίνδυνο νόσησης και συμβάλλει στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών, νοσηλείας και θανάτου.

Τι απαιτείται για να γίνει ο εμβολιασμός;

Η διαδικασία είναι συνήθως απλή, αλλά χρειάζεται να τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες και να επιλέγεται το κατάλληλο σκεύασμα για κάθε άτομο. Πριν από τον εμβολιασμό, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε τα εξής:

1. Ελέγξτε αν ανήκετε σε ομάδα προτεραιότητας. Εάν έχετε χρόνια πάθηση, είστε έγκυος, λαμβάνετε ανοσοκατασταλτική θεραπεία ή πρόκειται για παιδί, ζητήστε καθοδήγηση από επαγγελματία υγείας.
2. Ενημερωθείτε για τη συνταγογράφηση και τη χορήγηση. Η διαδικασία εξαρτάται από το συγκεκριμένο εμβόλιο και τις ισχύουσες διατάξεις. Για το αν απαιτείται ηλεκτρονική συνταγή, πού μπορεί να γίνει η χορήγηση και αν καλύπτεται το κόστος, απευθυνθείτε στον γιατρό ή στον φαρμακοποιό σας.
3. Αναφέρετε το ιατρικό ιστορικό σας. Ενημερώστε για προηγούμενες σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις σε εμβόλια, αλλεργίες σε συστατικά, φάρμακα που λαμβάνετε και τυχόν προηγούμενη σοβαρή αντίδραση μετά από αντιγριπικό εμβολιασμό.
4. Ενημερώστε αν έχετε συμπτώματα λοίμωξης. Σύμφωνα με τις οδηγίες, όσοι παρουσιάζουν συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού μπορούν να αναβάλλουν τον εμβολιασμό μέχρι αυτά να υποχωρήσουν.
5. Κάθε αντιγριπικός εμβολιασμός πρέπει να καταχωρείται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών από τον επαγγελματία υγείας που τον διενεργεί.

Σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου Υγείας, το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί ταυτόχρονα με το εμβόλιο κατά της COVID-19 την ίδια ημέρα, σε διαφορετικό σημείο του σώματος, ή να γίνει οποιαδήποτε άλλη ημέρα.

Ποιες παρενέργειες μπορεί να εμφανιστούν;

Όπως συμβαίνει με κάθε εμβόλιο, έτσι και μετά τον αντιγριπικό εμβολιασμό μπορεί να παρουσιαστούν κάποιες ανεπιθύμητες παρενέργειες. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ήπιες και υποχωρούν μέσα σε μία έως λίγες ημέρες. Οι συνηθέστερες είναι:

• Πόνος, ερυθρότητα ή πρήξιμο στο σημείο της ένεσης.
• Ήπιος πυρετός ή αίσθημα κόπωσης.
• Πονοκέφαλος και μυϊκοί πόνοι.
• Παροδική αδιαθεσία.

Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν ότι κάποιος έχει νοσήσει από γρίπη εξαιτίας του εμβολίου. Τα συνήθη ενέσιμα αντιγριπικά εμβόλια περιέχουν αδρανοποιημένους ιούς ή αντιγόνα και δεν προκαλούν γρίπη.

Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Εάν μετά τον εμβολιασμό παρουσιαστούν δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο στο πρόσωπο ή στον λαιμό ή έντονη γενικευμένη αλλεργική αντίδραση, απαιτείται άμεση επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Ποιοι χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή πριν τον εμβολιασμό;

Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να εμβολιαστούν με ασφάλεια, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται προηγούμενη ιατρική αξιολόγηση. Ειδικότερα:

• Ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης: Εάν έχει παρουσιαστεί αναφυλαξία μετά από προηγούμενη δόση αντιγριπικού εμβολίου ή σε συστατικό του, πρέπει να αξιολογηθεί από γιατρό η καταλληλότητα και η ασφάλεια της επόμενης δόσης.
• Οξεία νόσηση: Σε περίπτωση μέτριας ή σοβαρής οξείας ασθένειας, με ή χωρίς πυρετό, ο εμβολιασμός μπορεί να χρειαστεί να αναβληθεί μέχρι την ανάρρωση.
• Παιδιά μικρότερης ηλικίας: Τα βρέφη κάτω των έξι μηνών δεν μπορούν να εμβολιαστούν με τα συνήθη αντιγριπικά εμβόλια. Για τα μεγαλύτερα παιδιά, η επιλογή σκευάσματος και ο αριθμός των δόσεων εξαρτώνται από την ηλικία και το ιστορικό εμβολιασμού.
• Εγκυμοσύνη και ανοσοκαταστολή: Η επιλογή του κατάλληλου εμβολίου πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις επίσημες ενδείξεις και τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού.

Τι πρέπει να προσέχουμε μετά το εμβόλιο;

Μετά τη χορήγηση, καλό είναι να ακολουθούνται οι οδηγίες του επαγγελματία υγείας και να παρακολουθείται η γενική κατάσταση του οργανισμού. Δεν απαιτείται συνήθως ειδικές προφυλάξεις ή κάποια αλλαγή στις καθημερινές δραστηριότητες, εφόσον το άτομο αισθάνεται καλά.

Παράλληλα, ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τα υπόλοιπα μέτρα πρόληψης. Το συχνό πλύσιμο των χεριών, ο καλός αερισμός των εσωτερικών χώρων, η κάλυψη του στόματος και της μύτης κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα και η αποφυγή στενών επαφών όταν υπάρχουν συμπτώματα συμβάλλουν στον περιορισμό της μετάδοσης.

Εάν κάποιος ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου και εμφανίσει συμπτώματα συμβατά με γρίπη, είναι σημαντικό να επικοινωνήσει έγκαιρα με γιατρό. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται άμεση αξιολόγηση και αντιιική θεραπεία, χωρίς να αναμένεται απαραίτητα η επιβεβαίωση της λοίμωξης με εξέταση.

Γιατί παραμένει σημαντικός ο αντιγριπικός εμβολιασμός;

Η εποχική γρίπη δεν είναι μια απλή ίωση για όλους. Παρότι πολλοί άνθρωποι αναρρώνουν χωρίς επιπλοκές, σε ευάλωτες ομάδες μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων, νοσηλεία και αυξημένο κίνδυνο θανάτου.

Ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός παραμένει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία πρόληψης, με ιδιαίτερη σημασία για τους ηλικιωμένους, τα μικρά παιδιά, τις εγκύους, τους ανθρώπους με χρόνια προβλήματα υγείας και τους επαγγελματίες υγείας.

Το βασικό μήνυμα για την περίοδο 2026–2027 είναι σαφές: έγκαιρη ενημέρωση, εμβολιασμός σύμφωνα με τις επίσημες συστάσεις και σωστή αξιολόγηση των ατομικών αναγκών υγείας. Για όσους δεν έχουν ακόμη εμβολιαστεί, η επικοινωνία με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό τους είναι το πρώτο βήμα για να διαπιστώσουν τι ισχύει στη δική τους περίπτωση.