Πώς εφαρμόζεται ο μειωμένος ΦΠΑ στα νησιά -Οι «γκρίζες» ζώνες και οι αστερίσκοι [παραδείγματα]

Καθώς ήδη διανύουμε την πρώτη εβδομάδα του νέου έτους, πληθαίνουν τα ερωτήματα για το πώς θα πρέπει να εφαρμοστεί η μείωση του ΦΠΑ σε μια ακόμα ομάδα νησιών του Αιγαίου.

Ο μειωμένος ΦΠΑ ήδη ισχύει στα νησιά Λέσβο, Κω, Σάμο και Χίο και πλέον καλύπτει και τα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου (Σαμοθράκη) και του νομού Δωδεκανήσου, εφόσον έχουν πληθυσμό, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη απογραφή, έως 20.000 κατοίκους.

Με δεδομένο ότι οι κανόνες για τη μείωση του Φόρου δεν είναι ενιαίοι, αλλά εξετάζονται κατά περίπτωση, το κρίσιμο είναι το πού έχει την έδρα της η επιχείρηση ή ο επαγγελματίας που κάνει τις επίμαχες συναλλαγές, όπως επίσης ποιος είναι ο αποδέκτης των αγαθών ή των υπηρεσιών. Όπως προκύπτει, δε, από εγκύκλιο της ΑΑΔΕΑ, η περιπτωσιολογία είναι εξαντλητική, οι “γκρίζες” ζώνες ουκ ολίγες και οι αστερίσκοι χρειάζονται προσοχή.

Πρώτος γενικός κανόνας είναι ότι η μείωση των συντελεστών του ΦΠΑ, ΔΕΝ ισχύει για τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα. Δεύτερος γενικός κανόνας είναι ότι η μείωση ισχύει και για τις υπηρεσίες που εκτελούνται υλικά στην περιοχή αυτή από υποκείμενο στον φόρο, ο οποίος κατά τον χρόνο που ο φόρος γίνεται απαιτητός είναι εγκαταστημένος στην περιοχή αυτή.

Παραδόσεις αγαθών που ενεργούνται από τα νησιά που εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ κατά 30%

Θα πρέπει, να συντρέχουν σωρευτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις :

1. Τα παραδιδόμενα αγαθά να βρίσκονται στα προαναφερθέντα νησιά κατά το χρόνο που γεννάται η φορολογική υποχρέωση, ανεξάρτητα από το τόπο που προορίζονται να αναλωθούν από τον αγοραστή.
2. Η παράδοση πρέπει να ενεργείται από υποκείμενο στο φόρο, που έχει την επαγγελματική του εγκατάσταση στα νησιά αυτά, ανεξάρτητα από την ιδιότητα και τον τόπο εγκατάστασης του αγοραστή ή τον προορισμό των αγαθών.

Παράδειγμα 1
Υποκείμενος εγκατεστημένος στη Χίο παραδίδει τυποποιημένα ζυμαρικά σε επιχείρηση με έδρα την Αθήνα, σε επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Λέρο, καθώς και σε φυσικά πρόσωπα πελάτες του στην Αθήνα και τον Βόλο. Για όλες οι ανωτέρω παραδόσεις εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Παράδειγμα2
Υποκείμενος εγκατεστημένος στη Λέσβο παραδίδει από το υποκατάστημά του στην Αθήνα τυποποιημένες ελιές σε επιχειρήσεις με έδρα την Κρήτη, καθώς και σε φυσικά πρόσωπα πελάτες του στην Λάρισα. Για τις εν λόγω πράξεις δεν εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Παραδόσεις αγαθών από τη λοιπή Ελλάδα προς τα νησιά που εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ κατά 30%

Θα πρέπει η παράδοση των αγαθών να γίνεται σε:

• α) αγοραστή υποκείμενο στο φόρο που έχει μόνιμη εγκατάσταση στα νησιά που ισχύουν οι μειωμένοι συντελεστές.
• β) υποκείμενο, που έχει μεν την έδρα της επαγγελματικής του εγκατάστασης εκτός των προαναφερόμενων νησιών αλλά διατηρεί υποκατάστημα στις πιο πάνω περιοχές, για το οποίο προορίζεται η συγκεκριμένη αγορά εμπορεύσιμων ή παγίων.
• γ) μη υποκείμενο στον φόρο νομικό πρόσωπο (ενδεικτικά Δημόσια, Δημοτική Υπηρεσία ή Οργανισμό) εγκατεστημένο στα νησιά αυτά

Παράδειγμα 1
Υποκείμενος που διαθέτει επιχείρηση υποδημάτων στην Πάτρα παραδίδει υποδήματα σε υποκείμενους στο φόρο που είναι εγκατεστημένοι στην Κω και τη Χίο, αποστέλλοντας τα αγαθά στα νησιά αυτά. Για τις παραδόσεις αυτές εφαρμόζεται η κατά 30% μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Παράδειγμα 2
Υποκείμενος που είναι εγκατεστημένος στην Καλαμάτα πουλά σε ιδιώτη πελάτη του ένα ηλεκτρικό ψυγείο αναλαμβάνοντας την μεταφορά του ψυγείου στην οικία του στην Κάλυμνο. Για τη συναλλαγή αυτή δεν εφαρμόζεται η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ, παρότι η Κάλυμνος περιλαμβάνεται στα νησιά που εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές, διότι το πρόσωπο που λαμβάνει τα αγαθά είναι ιδιώτης.
Αν το ίδιο πρόσωπο – αγοραστής των αγαθών διαθέτει, όμως, επίσης ατομική επιχείρηση και αγοράζει ψυγείο για τον εξοπλισμό της επιχείρησης, που διαθέτει στην Κάλυμνο, από τον ίδιο πωλητή ο οποίος το μεταφέρει σε αυτόν, η συναλλαγή αυτή υπάγεται σε μειωμένο κατά 30% συντελεστή, γιατί το αποκτά ως υποκείμενος και το αγαθό μεταφέρεται στην Κάλυμνο.

Η παροχή υπηρεσιών από υποκείμενους στον φόρο εγκατεστημένους σε κάποιο από τα προαναφερθέντα νησιά υπάγεται στους μειωμένους κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ μόνο εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται υλικά στα νησιά αυτά.

Αντίθετα:

α) η παροχή υπηρεσιών από υποκειμένους στο φόρο μη εγκατεστημένους σε κάποιο από τα προαναφερόμενα νησιά δεν υπάγεται στους μειωμένους κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ, ακόμη κι αν οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται υλικά σε νησί για το οποίο ισχύει η εν λόγω κατά 30% μείωση, δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή δεν πληρούται ο όρος της ύπαρξης μόνιμης εγκατάστασης σε νησί με μειωμένους κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ, από την οποία να παρέχονται οι σχετικές υπηρεσίες.
β) η παροχή υπηρεσιών από υποκειμένους στο φόρο εγκατεστημένους σε κάποιο από τα προαναφερόμενα νησιά δεν υπάγεται στους μειωμένους κατά 30% συντελεστές ΦΠΑ, εάν οι υπηρεσίες αυτές δεν εκτελούνται υλικά σε νησί για το οποίο ισχύει η εν λόγω κατά 30% μείωση, δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή δεν πληρούται ο όρος της υλικής εκτέλεσης.

Παράδειγμα
Μηχανικός εγκατεστημένος στην Ρόδο παρέχει υπηρεσίες επιτόπιας επίβλεψης της ανέγερσης τουριστικών κατοικιών στην Κάρπαθο. Για τις εν λόγω υπηρεσίες δεν εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής διότι δεν πληρούται ο όρος της μόνιμης εγκατάστασης σε νησί που εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής.

Εισαγωγή αγαθών στα οποία εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ κατά 30%

Προϋποθέσεις εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά αυτά είναι:

• α. Σε περίπτωση εισαγωγής αγαθών από υποκείμενους στον ΦΠΑ ή από υποκείμενους που πραγματοποιούν απαλλασσόμενες πράξεις ή από αγρότες του ειδικού καθεστώτος, πρέπει κατά τον τελωνισμό των αγαθών στο αρμόδιο τελωνείο εισαγωγής να επιβεβαιώνεται από τον αρμόδιο υπάλληλο της Τελωνειακής Υπηρεσίας, μέσω του πληροφοριακού συστήματος φορολογίας της ΑΑΔΕ, ότι ο υποκείμενος είναι κάτοχος άδειας έναρξης εργασιών ή δήλωσης λειτουργίας υποκαταστήματος και ότι έχει την επαγγελματική του εγκατάσταση στα εν λόγω νησιά.
• β. Σε περίπτωση εισαγωγής αγαθών από πρόσωπα μη υποκείμενα στον ΦΠΑ (ιδιώτες), απαιτείται η υποβολή στοιχείων που αποδεικνύουν τη μόνιμη εγκατάστασή τους στα νησιά αυτά, όπως ενδεικτικά πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου, βεβαίωση αστυνομικής ή κοινοτικής αρχής, καθώς και λογαριασμοί κοινής ωφέλειας. Επιπλέον, η εγκατάσταση δηλώνεται και από τον ίδιο τον ιδιώτη με την υποβολή υπεύθυνης δήλωσης του ν. 1599/1986.

Παράδειγμα 1
Ιδιώτης μόνιμος κάτοικος Λέσβου εισάγει ποδήλατο από την Κίνα. Για την εισαγωγή υποβάλει στο τελωνείο Μυτιλήνης διασάφηση εισαγωγής καθώς και αποδεικτικά μόνιμης κατοικίας (πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας κ.λπ.) και υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 περί μόνιμης διαμονής. Η συναλλαγή υπάγεται στον μειωμένο κατά 30% συντελεστή ΦΠΑ.

Παράδειγμα 2
Ιδιώτης μόνιμος κάτοικος Καλύμνου εισάγει τηλεόραση από την Κίνα και υποβάλει διασάφηση εισαγωγής στο Α' Τελωνείο Πειραιά. Η συναλλαγή υπόκειται σε κανονικό συντελεστή ΦΠΑ καθόσον η εισαγωγή δεν πραγματοποιείται στο εν λόγω νησί.