Κόκκινα δάνεια: Όλες οι αλλαγές που έρχονται από 1η Σεπτεμβρίου

Από τον Σεπτέμβριο αλλάζει το τοπίο στη διαχείριση των κόκκινων δανείων, με τράπεζες και servicers να βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά κρίσιμων εκκρεμοτήτων που επηρεάζουν δεκάδες χιλιάδες δανειολήπτες.

Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου, τα λεγόμενα step up δάνεια, δηλαδή
στεγαστικά δάνεια που ξεκινούν με πολύ χαμηλή μηνιαία δόση, η οποία όμως αυξάνεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου, οι οφειλές σε ελβετικό φράγκο, αλλά και το νέο πλαίσιο υποχρεώσεων που προωθείται για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Ο Σεπτέμβριος αναμένεται έτσι να αποτελέσει μήνα-ορόσημο, καθώς θα αρχίσει να γίνεται πιο καθαρό το οικονομικό αποτύπωμα των αλλαγών που έχουν ήδη δρομολογηθεί.

Νόμος Κατσέλη: Νέες δόσεις και επιστροφές χρημάτων

Η βασικότερη μεταβολή αφορά περίπου 100.000 δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη. Με βάση την απόφαση του Αρείου Πάγου, ο υπολογισμός των τόκων θα γίνεται πλέον επί της μηνιαίας δόσης και όχι πάνω στο συνολικό ανεξόφλητο ποσό του δανείου.

Η νέα αυτή μέθοδος περιορίζει τις επιβαρύνσεις για τους δανειολήπτες στο εξής, ενώ δημιουργεί τις προϋποθέσεις και για επιστροφές χρημάτων σε όσους είχαν καταβάλει αυξημένους τόκους τα προηγούμενα χρόνια.

Τράπεζες και servicers εργάζονται ήδη πάνω στα νέα δοσολόγια, ενώ παράλληλα προετοιμάζεται η πλατφόρμα που θα χρησιμοποιηθεί για τον επανυπολογισμό των οφειλών.

Ωστόσο, η αλλαγή επηρεάζει και την πλευρά των ανακτήσεων, καθώς τα ποσά που θα εισπράττονται από αυτά τα δάνεια μειώνονται, περιορίζονται αντίστοιχα και οι προβλεπόμενες αποδόσεις των χαρτοφυλακίων στα οποία έχουν ενταχθεί. Για τον λόγο αυτό, μέσα στον Σεπτέμβριο αναμένεται να ολοκληρωθεί η αναθεώρηση των business plans των τιτλοποιήσεων του «Ηρακλή».

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των servicers, η συνολική επίπτωση υπολογίζεται κοντά στα 700 εκατ. ευρώ, αισθητά χαμηλότερα από το δυσμενές σενάριο των 1,1 δισ. ευρώ που είχε αρχικά εξεταστεί.

Μέχρι στιγμής, πάντως, εκτιμάται ότι η επιβάρυνση αυτή δεν θέτει σε κίνδυνο τις senior ομολογίες των τιτλοποιήσεων και, κατά συνέπεια, δεν αναμένεται να χρειαστεί ενεργοποίηση των κρατικών εγγυήσεων.

Τι γίνεται σε περίπτωση που κάποιος έχει δεύτερο ακίνητο

Την ίδια στιγμή ενεργοποιείται μία πρόβλεψη του νόμου Κατσέλη, η οποία μέχρι σήμερα δεν είχε εφαρμοστεί. Πρόκειται για τον διαχωρισμό της κύριας κατοικίας από τα υπόλοιπα ακίνητα που μπορεί να διαθέτει ο οφειλέτης. Η πρώτη κατοικία μπορεί να προστατεύεται, όμως η υπόλοιπη ακίνητη περιουσία θα μπορεί να οδηγείται σε εκποίηση.

Για τράπεζες και servicers η συγκεκριμένη δυνατότητα θεωρείται σημαντική, καθώς μπορεί να αναπληρώσει ένα μέρος των ανακτήσεων που χάνονται λόγω του νέου τρόπου υπολογισμού των τόκων.

Step up: Νέες καμπάνιες από τις τράπεζες

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τα step up δάνεια. Πρόκειται για δάνεια στα οποία για μεγάλο χρονικό διάστημα οι δανειολήπτες καταβάλλουν κυρίως τόκους, με αποτέλεσμα σε αρκετές περιπτώσεις να πληρώνουν επί δέκα ή και περισσότερα χρόνια χωρίς να μειώνεται ουσιαστικά το κεφάλαιο.

Μέχρι σήμερα έχουν μετατραπεί σε κανονικά τοκοχρεολυτικά δάνεια συμβάσεις άνω των 2,2 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 50% του συνολικού χαρτοφυλακίου, το οποίο υπολογίζεται μεταξύ 4,5 και 5 δισ. ευρώ. Ο στόχος είναι έως το τέλος του 2026 το ποσοστό μετατροπής να φθάσει το 70%.

Για να επιτευχθεί, από τον Σεπτέμβριο οι τράπεζες σχεδιάζουν νέες, διευρυμένες καμπάνιες ενημέρωσης των πελατών τους, προτείνοντας τη μετατροπή των συμβάσεων σε τοκοχρεολυτικές, με σταθερό επιτόκιο που κινείται στο 3%.

Ωστόσο, στην αγορά θεωρούν δύσκολη την επίτευξη του στόχου του 70%. Για όσα δάνεια δεν μετατραπούν, το πιθανότερο σενάριο είναι να ακολουθηθεί η οδός της πώλησης ή της τιτλοποίησης. Η Eurobank έχει ήδη προχωρήσει την προετοιμασία της, ενώ αντίστοιχα το θέμα εξετάζεται και από την Τράπεζα Πειραιώς.

Ελβετικό φράγκο: Εξετάζεται νέα παράταση

Ανοιχτό παραμένει και το μέτωπο των δανείων σε ελβετικό φράγκο. Η ισχύουσα προθεσμία για τη μετατροπή των συμβάσεων σε ευρώ εκπνέει στις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ μέχρι στιγμής εκτιμάται ότι έχει καλυφθεί περίπου το 60% του στόχου. .

Στην αγορά θεωρούν πιθανή μία νέα παράταση, καθώς το καλοκαίρι περιόρισε τον χρόνο που είχαν στη διάθεσή τους οι δανειολήπτες για να εξετάσουν τις προτάσεις και να ολοκληρώσουν τις απαιτούμενες διαδικασίες.

Εφόσον αποφασιστεί νέα παράταση, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η προθεσμία να μετακινηθεί έως το τέλος του 2026, δίνοντας επιπλέον χρόνο για τη μετατροπή περισσότερων συμβάσεων.

Αλλαγές και στους servicers

Το παζλ συμπληρώνεται από τις παρεμβάσεις που προετοιμάζει η κυβέρνηση για τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Στόχος είναι οι δανειολήπτες να έχουν αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση και σαφέστερη εικόνα για την οφειλή, τις δόσεις και τις δυνατότητες ρύθμισης.

Οι νέες απαιτήσεις αναμένεται να αυξήσουν το λειτουργικό κόστος των servicers, καθώς θα χρειαστούν αλλαγές στον τρόπο εξυπηρέτησης και στις διαδικασίες που ακολουθούν.

Έτσι, από τον Σεπτέμβριο ανοίγει ένας νέος κύκλος για τα κόκκινα δάνεια: νέοι υπολογισμοί για τον νόμο Κατσέλη, πίεση για μετατροπή των step up, πιθανή παράταση για το ελβετικό φράγκο και αυστηρότερες απαιτήσεις από τους servicers. Για τους δανειολήπτες, οι επόμενοι μήνες θα φέρουν νέες επιλογές, αλλά και αποφάσεις που σε αρκετές περιπτώσεις θα καθορίσουν την πορεία των δανείων τους για τα επόμενα χρόνια.