ΔΕΘ 2026: Οι προϋποθέσεις για την ελάφρυνση στους ελεύθερους επαγγελματίες

Στο πλαίσιο των εξαγγελιών της κυβέρνησης στη 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε ένα πακέτο φορολογικών και εισοδηματικών παρεμβάσεων που αφορά, μεταξύ άλλων, χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους.

Η εξειδίκευση των μέτρων έγινε τις επόμενες ημέρες από την ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τον υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη να παρουσιάζει το αναλυτικό πλαίσιο εφαρμογής.

Το κεντρικό στοίχημα του πακέτου είναι η άμβλυνση του συστήματος τεκμαρτού προσδιορισμού εισοδήματος, που τα τελευταία χρόνια είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τον κλάδο, σε συνδυασμό με μειώσεις στη φορολογική κλίμακα και στην προκαταβολή φόρου.

Το «κούρεμα» του τεκμαρτού εισοδήματος

Από το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή με τις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027, αναμένεται να καταργηθεί στην πράξη ένα σημαντικό κομμάτι του τεκμαρτού εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια φορολογικής και εργασιακής συνέπειας. Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, τα κριτήρια αυτά καλύπτουν πάνω από το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών.

Συγκεκριμένα, κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου τεκμαρτού καθαρού εισοδήματος, οι δικαιούχοι θα απαλλάσσονται από δύο προσαυξήσεις που μέχρι σήμερα αύξαναν σημαντικά τον φόρο:

• Την προσαύξηση 10% επί του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού που απασχολεί ο επαγγελματίας.
• Την προσαύξηση 5% επί της διαφοράς μεταξύ του ετήσιου κύκλου εργασιών της επιχείρησης και του μέσου κύκλου εργασιών που αντιστοιχεί στον Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (ΚΑΔ) της.

Ως ελάχιστη βάση υπολογισμού παραμένει μόνο ο κατώτατος μισθός, προσαυξημένος ανάλογα με τα έτη λειτουργίας της επιχείρησης (τριετίες).

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, το μέτρο αναμένεται να ωφελήσει περίπου 155.000-156.000 ατομικές επιχειρήσεις, κυρίως στους κλάδους της εστίασης και του λιανεμπορίου, όπου η απασχόληση προσωπικού και ο αυξημένος τζίρος «τιμωρούνταν» φορολογικά μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά, σύμφωνα με στοιχεία του ΓΕΜΗ, περισσότερο από το 60% των επιχειρήσεων εστίασης και πάνω από το 70% των επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου λειτουργούν ως ατομικές επιχειρήσεις.

Το δημοσιονομικό κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης υπολογίζεται σε περίπου 170 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής (2027) και σε περίπου 108 εκατ. ευρώ ετησίως στη συνέχεια.

Οι τέσσερις προϋποθέσεις

Για να επωφεληθεί ένας ελεύθερος επαγγελματίας από την κατάργηση των δύο προσαυξήσεων, θα πρέπει να πληροί σωρευτικά τα εξής «κριτήρια συνέπειας»:

1. Διαβίβαση στοιχείων στο myDATA – Να έχει αποστείλει τα απαραίτητα φορολογικά στοιχεία στην ηλεκτρονική πλατφόρμα myDATA για το αντίστοιχο φορολογικό έτος.
2. Διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS – Εφόσον έχει σχετική υποχρέωση, να έχει ολοκληρώσει τη διασύνδεση ταμειακής μηχανής και τερματικού POS και να παραμένει συνδεδεμένος καθ' όλη τη διάρκεια του φορολογικού έτους.
3. Απουσία προστίμων – Να μην του έχει επιβληθεί πρόστιμο από τη φορολογική αρχή (ΑΑΔΕ) ή από την Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας κατά τα τελευταία 5 φορολογικά έτη.
4. Υποβολή δηλώσεων – Να έχει υποβάλει το σύνολο των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος που αφορούν τα τελευταία 5 φορολογικά έτη, εφόσον είχε εκ του νόμου υποχρέωση υποβολής τους.

Ενδεικτικά παραδείγματα οφέλους

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας παρουσίασε ενδεικτικά παραδείγματα για να δείξει την πρακτική επίπτωση της μεταρρύθμισης:

1. Ατομική επιχείρηση εστίασης με 15 χρόνια λειτουργίας, 5 εργαζομένους και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ: Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε: 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) + 10.500 ευρώ (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού), σύνολο 27.244 ευρώ. Ο φόρος που αναλογεί ανέρχεται σε 4.783 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούντα φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 2.534 ευρώ.
2. Ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου με 4 χρόνια λειτουργίας, 2 εργαζομένους, τζίρο 120.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 48.564 ευρώ) και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 21.000 ευρώ: Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε: 12.880 ευρώ + 2.100 (10% της μισθοδοσίας του προσωπικού) + 3.572 (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 18.552 ευρώ. Ο φόρος που αναλογεί ανέρχεται σε 2.610 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 12.880 με αναλογούντα φόρο 1.476 ευρώ, δηλαδή όφελος 1.134 ευρώ.
3. Αυτοαπασχολούμενος λογιστής με 20 χρόνια λειτουργίας, χωρίς προσωπικό αλλά με τζίρο 90.000 ευρώ (μέσος όρος ΚΑΔ 28.479 ευρώ). Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα αντιστοιχεί σε: 16.744 ευρώ (κατώτατος συν τριετίες) + 3.076 ευρώ (5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ), σύνολο 19.820 ευρώ. Ο φόρος που αναλογεί ανέρχεται σε 2.864 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα αντιστοιχεί σε 16.744 με αναλογούντα φόρο 2.249 ευρώ, δηλαδή όφελος 615 ευρώ.

Τα ποσά διαφέρουν ανάλογα με τον κύκλο εργασιών, τον αριθμό εργαζομένων, τα έτη λειτουργίας και την οικογενειακή κατάσταση του κάθε επαγγελματία.