«Ασπίδα του Αχιλλέα»: Υπογράφηκε η συμφωνία των 3 δισ. ευρώ – Πώς θα λειτουργεί η νέα αεράμυνα

Η συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ για την ανάπτυξη ενός πολυεπίπεδου συστήματος αντιαεροπορικής, αντιπυραυλικής και αντιβαλλιστικής προστασίας περνά σε φάση υλοποίησης καθώς σήμερα, Δευτέρα 31 Αυγούστου, "έπεσαν οι υπογραφές" στο Τελ Αβίβ, για ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα ενίσχυσης της ελληνικής αεράμυνας, η «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Τις συμβάσεις υπέγραψε σε ειδική εκδήλωση που διοργανώθηκε από ελληνικής πλευράς η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με επικεφαλής τον υποστράτηγο Ιωάννη Μπούρα, και από ισραηλινής πλευράς η Διεύθυνση Αμυντικής Συνεργασίας (SIBAT) και η MAFAT, το αντίστοιχο ισραηλινό όργανο με το ΕΛΚΑΚ  με αρμοδιότητα στην έρευνα και ανάπτυξη αμυντικών τεχνολογιών.

Το κόστος του αντιαεροπορικού σκέλους εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει οριακά τα 3 δισ. ευρώ, ενώ η ανάπτυξη των συστημάτων στην Ελλάδα αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα σε 28 μήνες. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είχε εγκριθεί από το ΚΥΣΕΑ στις 23 Ιουλίου 2026 και αποτελεί βασικό τμήμα της «Ατζέντας 2030» για τον εκσυγχρονισμό και τον μετασχηματισμό των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η επένδυση εντάσσεται στον 12ετή Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών, συνολικού ύψους 25 δισ. ευρώ έως το 2037. Ο σχεδιασμός στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: την απόκτηση σύγχρονων οπλικών συστημάτων, drones και αντιαεροπορικών μέσων, την τεχνολογική ενσωμάτωση με έμφαση στην κυβερνοάμυνα και τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Στο πλαίσιο αυτό, έχει τεθεί ως στόχος εγχώρια συμμετοχή τουλάχιστον 25% στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα.

Ένα ενιαίο δίκτυο απέναντι στις απειλές από τον αέρα

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν περιορίζεται στην προμήθεια νέων πυραυλικών συστημάτων. Βασικός στόχος είναι η δημιουργία μιας ενιαίας, διακλαδικής και πλήρως δικτυωμένης αρχιτεκτονικής αεράμυνας, η οποία θα καλύπτει διαφορετικά επίπεδα προστασίας απέναντι σε αεροσκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους cruise και βαλλιστικές απειλές.

Στο νέο μοντέλο, το σύστημα που θα εντοπίζει έναν εναέριο στόχο δεν θα πρέπει απαραιτήτως να είναι το ίδιο με εκείνο που θα αναλάβει την αναχαίτισή του. Τα δεδομένα από τα ραντάρ και τους υπόλοιπους αισθητήρες θα συγκεντρώνονται σε ένα ενοποιημένο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, το οποίο θα αξιολογεί την απειλή και θα επιλέγει το καταλληλότερο διαθέσιμο μέσο για την αντιμετώπισή της.

Η νέα αρχιτεκτονική θα πρέπει να λειτουργεί διαλειτουργικά με τα σύγχρονα μέσα που έχουν ήδη ενταχθεί ή εντάσσονται στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Μεταξύ αυτών βρίσκονται οι φρεγάτες Belharra, τα μαχητικά Rafale και F-16 Viper, οι συστοιχίες Patriot και το ισραηλινής προέλευσης σύστημα πυραυλικού πυροβολικού PULS.

Τα τρία συστήματα και το ραντάρ ELM-2084

Στο ανώτερο επίπεδο της νέας αεράμυνας θα τοποθετηθεί το David’s Sling, ή «Σφεντόνα του Δαβίδ», το οποίο έχει αναπτυχθεί από τη Rafael σε συνεργασία με τη Raytheon. Το σύστημα προορίζεται για την αντιμετώπιση απαιτητικών και υψηλής ταχύτητας στόχων, όπως τακτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι και πύραυλοι cruise.

Το David’s Sling θα λειτουργεί μαζί με τις υφιστάμενες συστοιχίες Patriot στη ζώνη μεγάλης εμβέλειας. Η επιχειρησιακή εμβέλειά του μπορεί να φτάνει τα 150 χιλιόμετρα ή και περισσότερο, ανάλογα με τον τύπο και τις δυνατότητες των πυραύλων που θα επιλεγούν.

Στην επόμενη βαθμίδα θα βρίσκεται το Barak MX της Israel Aerospace Industries. Πρόκειται για αρθρωτό σύστημα που μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετικούς τύπους αναχαιτιστών, προκειμένου να προσαρμόζεται στις εκάστοτε επιχειρησιακές ανάγκες. Η εμβέλειά του υπολογίζεται από 35 έως 150 χιλιόμετρα, ανάλογα με τον πύραυλο που χρησιμοποιείται. Το Barak MX έχει ήδη επιλεγεί και από την Κύπρο.

Την προστασία μικρότερης ακτίνας και την άμυνα σημείου θα αναλάβει το SPYDER, το οποίο θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα συστήματα μεγαλύτερου βεληνεκούς. Η συγκεκριμένη βαθμίδα αφορά εμβέλειες έως 50 χιλιόμετρα, ενώ στην εγγύς προστασία θα συνεχίσουν να αξιοποιούνται και οι υφιστάμενοι πύραυλοι Hawk έως την ολοκλήρωση της νέας διάταξης.

Κρίσιμο ρόλο στον συντονισμό του δικτύου θα έχει το ELM-2084 της ισραηλινής ELTA. Πρόκειται για πολυλειτουργικό ραντάρ τεχνολογίας AESA και ηλεκτρονικής σάρωσης, το οποίο μπορεί να εντοπίζει και να παρακολουθεί διαφορετικές κατηγορίες εναέριων στόχων.

Τα δεδομένα του θα μεταφέρονται στο κεντρικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, ώστε οι επιμέρους μονάδες της αεράμυνας να λειτουργούν ως τμήματα ενός ενιαίου δικτύου και όχι ως ανεξάρτητα συστήματα.

Ηλεκτρονικός πόλεμος και αντιμετώπιση drones

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα περιλαμβάνει και δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, με στόχο κυρίως την αντιμετώπιση drones και επιθέσεων κορεσμού. Σε αυτό το επίπεδο εντάσσεται και το ελληνικής ανάπτυξης σύστημα «Κένταυρος», το οποίο έχει ήδη δοκιμαστεί επιχειρησιακά και έχει διασυνδεθεί με ισραηλινά συστήματα.

Η χρήση ηλεκτρονικών μέσων επιτρέπει την εξουδετέρωση ορισμένων απειλών χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η εκτόξευση ακριβών πυραύλων αναχαίτισης. Η δυνατότητα αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική απέναντι σε μαζικές επιθέσεις χαμηλού κόστους με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η Ελλάδα έχει ήδη εγκρίνει την απόκτηση των David’s Sling, Barak MX και SPYDER, μαζί με τα ραντάρ και το ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Σύμφωνα με το Reuters, τουλάχιστον το 25% των υποσυστημάτων του συνολικού προγράμματος προβλέπεται να κατασκευαστεί στην Ελλάδα, εντάσσοντας και την εγχώρια αμυντική βιομηχανία στην υλοποίηση του νέου αμυντικού σχεδιασμού.