Θα απαγορεύσει η ΕΕ τις πολυσυσκευασίες εμφιαλωμένου νερού;
Οι ισχυρισμοί ότι η ΕΕ θα απαγορεύσει τις πολυσυσκευασίες εμφιαλωμένου νερού από τον Αύγουστο έχουν εξαπλωθεί ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το τελευταίο καιρό. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ματιά στη νομοθεσία δείχνει ότι η εικόνα είναι πιο λεπτή από ό,τι φαίνεται.
Αναρτήσεις που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο υποστηρίζουν ότι η ΕΕ θα απαγορεύσει από το φετινό καλοκαίρι την πώληση των παραδοσιακών πολυσυσκευασιών εμφιαλωμένου νερού με συρρικνούμενο πλαστικό περιτύλιγμα.
Ανάμεσα σε όσους αναπαράγουν αυτόν τον ισχυρισμό, βρίκεται η ακροδεξιά ευρωβουλευτίνα Βιρζινί Ζορόν, από το γαλλικό Εθνικό Συναγερμό και την ομάδα Patriots for Europe, η οποία υποστηρίζει ότι οι νέοι κανόνες της ΕΕ θα αναγκάσουν τους καταναλωτές να μεταφέρουν τα μπουκάλια ένα ένα.
Πιο αναλυτικά, οι περισσότερες δημοσιεύσεις συνδέουν τις επερχόμενες αλλαγές με τον νέο ευρωπαϊκό Κανονισμό για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, γνωστό ως PPWR, (Packaging and Packaging Waste Regulation). Ουσιαστικά πρόκειται για το νέο υποχρεωτικό κανονισμό που έχει θέσει σε ισχύ η Ευρωπαϊκή Ένωση, για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας. Στόχος του νέου κανονισμού είναι η μείωση της σπατάλης και η προώθηση της κυκλικής οικονομίας, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο που σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και ανακυκλώνονται οι συσκευασίες στην ΕΕ.
Τι ισχύει από 12 Αυγούστου
Ο ισχυρισμός, ωστόσο, ότι από τις 12 Αυγούστου 2026 απαγορεύονται οι πλαστικοί δακτύλιοι ή τα περιτυλίγματα στις πολυσυσκευασίες εμφιαλωμένου νερού δεν ανταποκρίνεται σε όσα προβλέπει η νομοθεσία. Ο κανονισμός αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των αποβλήτων συσκευασίας και τη βελτίωση της ανακυκλωσιμότητας, χωρίς ωστόσο να εισάγει από τη συγκεκριμένη ημερομηνία μια γενική απαγόρευση για τις συσκευασίες νερού.
Λίγες ημέρες μετά την αρχική της ανάρτηση, η Ζορόν δημοσίευσε στο X δελτίο Τύπου, απαντώντας σε έλεγχο γεγονότων του γαλλικού τηλεοπτικού σταθμού TF1. Σε αυτό έκανε λόγο για «πλήρη κανονιστική αβεβαιότητα» που, όπως υποστήριξε, αντιμετωπίζει η βιομηχανία μεταλλικού νερού.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι στην πρώτη της τοποθέτηση είχε χρησιμοποιήσει τη φράση «μακροπρόθεσμα», αναφερόμενη στους συνολικούς στόχους του κανονισμού και όχι σε άμεση και καθολική απαγόρευση από τις 12 Αυγούστου 2026.
Τα πρώτα μέτρα και οι στόχοι του κανονισμού
Οι διατάξεις που αρχίζουν να εφαρμόζονται στις 12 Αυγούστου αφορούν κυρίως την επιβολή νέων ορίων στη χρήση των PFAS σε υλικά συσκευασίας, που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Πρόκειται για μια ομάδα ιδιαίτερα ανθεκτικών χημικών ουσιών, γνωστών και ως «αιώνια χημικά», οι οποίες διασπώνται πολύ δύσκολα και μπορούν να συσσωρεύονται στο περιβάλλον.
Σε ευρύτερο επίπεδο, ο PPWR επιδιώκει να περιορίσει τις περιττές συσκευασίες και να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου, ώστε, έως το 2030, όλες οι συσκευασίες που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά να μπορούν να ανακυκλωθούν ή να επαναχρησιμοποιηθούν.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ανακόψει τη συνεχή αύξηση των αποβλήτων συσκευασίας. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2023 παρήχθησαν στην ΕΕ συνολικά 79,7 εκατ. τόνοι τέτοιων αποβλήτων, ενώ τα πλαστικά απόβλητα συσκευασίας αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο σε 35,3 κιλά ανά κάτοικο.
Τι ισχύει για τις πολυσυσκευασίες νερού
Η σύγχυση φαίνεται να προέρχεται από τις προβλέψεις του κανονισμού για την πλαστική ομαδική συσκευασία. Πράγματι, προβλέπονται περιορισμοί σε ορισμένες μόνο μορφές πλαστικού συρρικνούμενου περιτυλίγματος, που χρησιμοποιείται για τη συγκράτηση πολλών προϊόντων σε μία ενιαία συσκευασία.
Οι περιορισμοί, όμως, αφορούν μόνο την πλαστική ομαδική συσκευασία, συνεπώς εναλλακτικές λύσεις από άλλα υλικά, θα εξακολουθήσουν να επιτρέπονται.
Επιπλέον, προβλέπονται εξαιρέσεις όταν η συγκεκριμένη μορφή συσκευασίας είναι απαραίτητη για τον ασφαλή χειρισμό ή τη μεταφορά των προϊόντων. Με βάση αυτή την πρόβλεψη, θεωρείται πιθανό ότι οι πολυσυσκευασίες εμφιαλωμένου νερού θα εξαιρεθούν, καθώς χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά σχετικά βαριών φορτίων.
Η τελική εικόνα, πάντως, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει δημοσιεύσει τις αναλυτικές οδηγίες για την πρακτική εφαρμογή των κανόνων.
Οι περιορισμοί φαίνεται ότι στοχεύουν κυρίως περιπτώσεις περιττής πλαστικής συσκευασίας μίας χρήσης, η οποία χρησιμοποιείται περισσότερο για εμπορικούς και προωθητικούς λόγους, προκειμένου να ενθαρρύνει την αγορά πολλών προϊόντων μαζί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πλαστικό περιτύλιγμα γύρω από πολυσυσκευασίες κουτιών αναψυκτικών και άλλων προϊόντων λιανικής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να εκδώσει έως τον Φεβρουάριο του 2027 αναλυτικές κατευθυντήριες γραμμές, στις οποίες θα διευκρινίζεται ποιες μορφές ομαδικής συσκευασίας υπάγονται στους περιορισμούς και ποιες θα εξαιρούνται.