Φωτοβολταϊκά μπαλκονιού: Πόσο κοστίζουν, τι ισχύει με την ασφάλιση και ποιος ευθύνεται για ζημιές

Μια σημαντική στροφή στο μοντέλο της ενεργειακής αυτοκατανάλωσης φέρνει η νέα ΚΥΑ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ανοίγοντας επίσημα τον δρόμο για μικρά φωτοβολταϊκά ισχύος έως 800 Watt, αλλά και αυτόνομα συστήματα αποθήκευσης σε μπαλκόνια κατοικιών και επιχειρήσεων. Το νέο πλαίσιο δίνει στους καταναλωτές τη δυνατότητα να περιορίσουν το ενεργειακό τους κόστος, υιοθετώντας παράλληλα μια πιο «πράσινη» μορφή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τα λεγόμενα «plug-in» φωτοβολταϊκά, μικρά και πιο ευέλικτα συστήματα που μπορούν να κάνουν την αυτοπαραγωγή προσιτή σε πολύ περισσότερα νοικοκυριά, χωρίς να απαιτείται η εγκατάσταση ενός πλήρους φωτοβολταϊκού συστήματος στη στέγη. Ωστόσο, η ευκολότερη πρόσβαση  σε αυτά φέρνει στο προσκήνιο και νέα ζητήματα ευθύνης και ασφάλισης.

Το ισχύον πλαίσιο δεν αποσαφηνίζει ακόμη τι προβλέπεται σε περίπτωση που εξαιτίας ισχυρών ανέμων, αποκολληθεί μέρος ή ακόμη και ολόκληρη η εγκατάσταση και προκληθούν ζημιές σε όχημα ή τραυματισμός τρίτου προσώπου. Ανοιχτό παραμένει επίσης το ζήτημα της υποχρεωτικής ή μη ασφάλισης των συστημάτων, καθώς και το ποιος θα επωμίζεται το σχετικό κόστος.

Αν ένα πάνελ αποκολληθεί, ποιος ευθύνεται;

Προς το παρόν η ΚΥΑ δεν αναφέρει τίποτα για το αν θα υπάρξει κάποια κρατική αποζημίωση σε περίπτωση ατυχήματος, αν η ασφάλιση των φωτοβολταϊκών θα είναι υποχρεωτική ή αν θα πρέπει οι ασφαλιστικές να δημιουργήσουν νέα πακέτα. Ιδιαίτερα στις πυκνοκατοικημενες περιοχές, όπου οι πολυκατοικίες είναι πολυώροφες και χτισμένες η μία δίπλα στην άλλη, μια ζημιά σε ένα φωτοβολταϊκό μπορεί να απειλήσει όχι μόνο την περιουσία του εκάστοτε ιδιοκτήτη, αλλά και όλους του υπόλοιπους ορόφους.

Ωστόσο, η εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών μπαλκονιού δεν θα γίνεται χωρίς προϋποθέσεις. Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι καταναλωτές θα μπορούν να προχωρήσουν σε εγκατάσταση και σύνδεση αφού προηγουμένως ο ΔΕΔΔΗΕ δημοσιεύσει τις ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας, κάτι που προβλέπεται να γίνει έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Οι προδιαγραφές που θα καταρτιστούν σε συνεργασία με τον ΕΛΟΤ θα πρέπει να τηρούνται κατά την εγκατάσταση, τη σύνδεση και τη λειτουργία του συστήματος και η συμμόρφωση θα επιβεβαιώνεται με υπεύθυνη δήλωση μηχανικού ή εγκαταστάτη. Παράλληλα, προβλέπεται υποχρεωτική εγκατάσταση έξυπνου μετρητή από τον ΔΕΔΔΗΕ, ενώ η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στην οποία θα συνδεθεί το φωτοβολταϊκό θα πρέπει να διαθέτει ενεργή Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη.

Οι συγκεκριμένες δικλείδες περιορίζουν τον κίνδυνο, δεν εξαλείφουν όμως το ερώτημα της ευθύνης σε περίπτωση ατυχήματος. Στην περίπτωση που προκληθεί ατύχημα πάντως, δεν μπορεί να θεωρείται εκ των προτέρων δεδομένο ότι η ευθύνη θα βαρύνει αποκλειστικά τον ιδιοκτήτη. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να έχει και η αιτία της ζημιάς, αφού διαφορετικά εξετάζεται μια περίπτωση ανεπαρκούς συντήρησης και διαφορετικά ένα περιστατικό που μπορεί να οφείλεται σε ελαττωματικό εξοπλισμό ή λανθασμένη εγκατάσταση. Για παράδειγμα, εάν μια μονάδα χαλαρώσει και προκαλέσει ζημιά στο μπαλκόνι ενός γείτονα, αυτό αποτελεί θέμα ασφάλισης προσωπικής αστικής ευθύνης, βαραίνοντας συνήθως τον ιδιοκτήτη.

Πώς ενδέχεται να κινηθεί η αγορά

Παράγοντας της αγοράς ασφάλισης αναφέρει ότι τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού αποτελούν μια νέα κατηγορία για την Ελλάδα, με τις ασφαλιστικές αρχές, ωστόσο, να παραμένουν οι ίδιες. Δηλαδή, ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να καλύπτεται για τον εξοπλισμό του (Φ/Β πάνελ), την πιθανή ευθύνη απέναντι σε τρίτους, μέχρι φυσικά και την ίδια του την περιουσία, δηλαδή ολόκληρο το σπίτι και το περιεχόμενό του.

Οι εταιρείες δεν ξεκινούν από το μηδέν σε ότι αφορά την ασφάλιση των πάνελ. Όπως σημειώνει, η αγορά έχει αποκτήσει ήδη σημαντική εμπειρία από τα μεγαλύτερα φωτοβολταϊκά σε στέγες, ενώ προβλέπει ότι το πιο πιθανό είναι οι εταιρείες να ακολουθήσουν αντίστοιχες λύσεις και σε αυτή τη νέα/μικρότερη κατηγορία εγκαταστάσεων. Παράλληλα, εκτιμά ότι τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού θα μπορούσαν να αντιμετωπίζονται ως τμήμα της ασφαλισμένης κατοικίας ή του περιεχομένου της, ίσως ως επιπλέον κάλυψη, υπό την προϋπόθεση όμως ότι έχουν δηλωθεί στην ασφαλιστική εταιρεία. Ταυτόχρονα, δημιουργείται ακόμη ένα ερωτηματικό. Πολλοί πολίτες που είναι ασφαλισμένοι με μια γενική ασφάλεια σπιτιού μπορεί να θεωρήσουν ότι καλύπτονται αυτόματα. Αυτό όμως δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Ο ασφαλισμένος θα πρέπει να ελέγξει αν ο εξοπλισμός περιλαμβάνεται στο υφιστάμενο συμβόλαιο, αν πρέπει να δηλωθεί ξεχωριστά και κυρίως αν η αστική ευθύνη του καλύπτει ένα ατύχημα που θα προκληθεί από το φωτοβολταϊκό.

Ενδεικτική είναι η εμπειρία της Γερμανίας, όπου τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού είναι ήδη πολύ περισσότερο διαδεδομένα. Η γερμανική ένωση ασφαλιστικών εταιρειών GDV έχει εντάξει τα συγκεκριμένα συστήματα στα πρότυπα συμβόλαια ασφάλισης περιεχομένου κατοικίας για ζημιές από κινδύνους όπως καταιγίδα, χαλάζι, φωτιά ή υπέρταση. Παράλληλα, αναφέρει ότι εάν ένα πάνελ αποκολληθεί και προκαλέσει ζημιά, για παράδειγμα στο μπαλκόνι ενός γείτονα, μπορεί να ενεργοποιηθεί η ιδιωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης. Για παλαιότερα συμβόλαια, ωστόσο, συνιστά στους ασφαλισμένους να απευθύνονται πρώτα στην εταιρεία τους και να μην θεωρούν την κάλυψη αυτόματη.

 Οι κίνδυνοι

Τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι δεν είναι επικίνδυνα από τη φύση τους, εφόσον τηρούνται οι απαραίτητες προδιαγραφές ασφαλείας, χρησιμοποιείται πιστοποιημένος εξοπλισμός και η εγκατάσταση γίνεται σωστά. Ωστόσο εξακολουθούν να συνδέονται με την οικιακή καλωδίωση, τις πρίζες και σε ορισμένες περιπτώσεις, με συστήματα αποθήκευσης. Παράλληλα, οι παλαιότερες πολυκατοικίες, όπου οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις δεν είχαν σχεδιαστεί για αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας και αμφίδρομες ροές ρεύματος σε συνδυασμό με παλιές πρίζες και καλώδια ή κυκλώματα με περιορισμένη δυνατότητα φόρτισης μπορούν, υπό ορισμένες συνθήκες, να αυξήσουν τον κίνδυνο υπερθέρμανσης, βλάβης του εξοπλισμού ή ακόμη και πυρκαγιάς.

Ακόμη και οι ζημιές από έντονα καιρικά φαινόμενα, όπως άνεμος, χαλάζι ή καταιγίδα, πυρκαγιά, βλάβη του εξοπλισμού, κλοπή ή βανδαλισμός της εγκατάστασης και αστική ευθύνη έναντι τρίτων, αποτελούν βασικά προβλήματα. Η τελευταία κάλυψη, μάλιστα, είναι ίσως και η πιο σημαντική, καθώς αν προκληθεί ζημιά σε περιουσία άλλου προσώπου ή τραυματισμός, την αποκλειστική ευθύνη φέρει ο ιδιοκτήτης, ειδικά στην περίπτωση που δεν τον καλύπτει κάποιο συμβόλαιο.

Το κόστος

Οι πρώτες εκτιμήσεις της αγοράς τοποθετούν το κόστος ενός μικρού φωτοβολταϊκού μπαλκονιού περίπου στα 700 έως 1.000 ευρώ, ενώ η εξοικονόμηση σε έναν τυπικό ετήσιο λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει περίπου στο 20%-30%, ανάλογα με την κατανάλωση, τον προσανατολισμό, την ηλιοφάνεια και τον βαθμό αυτοκατανάλωσης.

Αν, όμως, στο αρχικό κόστος προστεθούν τα έξοδα εγκατάστασης, ενδεχομένως μια μπαταρία και ένα πρόσθετο ασφαλιστικό κόστος, τότε δημιουργείται ένα νέο ερώτημα γύρω από τον πραγματικό χρόνο απόσβεσης της επένδυσης. Από την άλλη πλευρά, σε περίπτωση ατυχήματος χωρίς επαρκή ασφαλιστική κάλυψη, ο ιδιοκτήτης μπορεί να βρεθεί οικονομικά εκτεθειμένος απέναντι σε ένα εύρος ζημιών που ξεκινά από μια σχετικά μικρή υλική φθορά και μπορεί να φτάσει έως ένα πολύ σοβαρό περιστατικό με υψηλές απαιτήσεις αποζημίωσης.

Το επόμενο διάστημα επομένως αναμένεται να ξεκαθαρίσει όχι μόνο το τεχνικό τοπίο, αλλά ίσως και το ασφαλιστικό. Έως τις 31 Οκτωβρίου ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύσει τις ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας και στη συνέχεια, αν γίνουν αναφορές και στην ασφάλιση, θα φανεί πώς ακριβώς θα προσαρμοστεί και η αγορά στη νέα πραγματικότητα.

Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε, παράλληλα, να αποτελέσει αφετηρία για μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από την υποχρεωτική ασφάλιση κατοικίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία τα κτίρια εξοπλίζονται όλο και περισσότερο με ενεργειακά και τεχνολογικά συστήματα που δημιουργούν νέες ανάγκες κάλυψης και πρόσθετους κινδύνους. Το βέβαιο είναι ότι όσο τα μπαλκόνια των πολυκατοικιών μετατρέπονται σταδιακά και σε μικρές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που είναι εξαιρετικά θετικό, τόσο η συζήτηση για το τι ακριβώς ασφαλίζεται, ποιος ευθύνεται σε ένα ατύχημα και ποιος τελικά πληρώνει τη ζημιά θα γίνεται όλο και πιο επίκαιρη.