Η ελληνική λίμνη που έγινε σκασμένο χώμα: Η Κορώνεια έχασε πάνω από το 90% της έκτασής της σε μία δεκαετία
Δραματικά έχει αλλάξει η εικόνα της λίμνης Κορώνεια τα τελευταία χρόνια καθώς η έκταση της έχει περιοριστή πλέον σε λιγότερο από το ένα δέκατό της σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου.
Το ζήτημα της συρρίκνωσης της άλλοτε Πέμπτης μεγαλύτερης λίμνης στην Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο δημοσιεύματος του Reuters, το οποίο παρουσιάζει το πως μια προστατευμένη περιοχή έχασε μέσα σε λίγα χρόνια το μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειας της, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της ξηρασίας.
Η πορεία της λίμνης από τα 34,4 στα 2,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα
Η λίμνη που άλλοτε αποτελούσε προστατευόμενο υγρότοπο και καταφύγιο για χιλιάδες ψάρια, φλαμίνγκο και αποδημητικά πουλιά, καθώς και για πολλούς ντόπιους ψαράδες και αγρότες έχει δώσει τη θέση του σε μια εκτεταμένη ξερή και απογυμνωμένη επιφάνεια, όπου το νερό που έχει απομείνει συγκεντρώνεται σε μικρές και θολές υδάτινες εκτάσεις. Την εικόνα αυτές αποτυπώνουν οι δορυφορικές εικόνες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, οι οποίες αποκαλύπτουν ότι η επιφάνεια της λίμνης μειώθηκε στα 2,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα από 34,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα το 2016.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες η κατάληξη αυτή είχε ως αφετηρία την περίοδο 2015- 2016 όταν σημειώθηκαν εκτεταμένες βροχοπτώσεις. Έκτοτε οι περιορισμένες βροχοπτώσεις και οι θερμοκρασίες που ήταν υψηλότερες από τον μέσο όρο περιόρισαν ακόμη περισσότερο τα αποθέματα της λίμνης καθώς και τις πηγές που την τροφοδοτούσαν.
Όπως εξηγεί ο Δημήτρης Παπαδήμος, επικεφαλής για τη διαχείριση υδατικών πόρων και την κλιματική αλλαγή στο Εθνικό Κέντρο Υγροτόπων στο Reuters, οι ετήσιες βροχοπτώσεις στη λεκάνη απορροής της Κορώνειας διαμορφώνονται τα τελευταία τουλάχιστον πέντε χρόνια κοντά στα 400 χιλιοστά. Το ύψος αυτό είναι περίπου 150 χιλιοστά χαμηλότερο σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Την ίδια ώρα, η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας έχει αυξήσει την εξάτμιση κατά επιπλέον 100 έως 150 χιλιοστά τον χρόνο, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το υδατικό ισοζύγιο της περιοχής.
Πώς και η άρδευση επιδείνωσε την κατάσταση
Φυσικά η εικόνα της ερημωμένης λίμνης δεν επήλθε μόνο ως απόρροια των κλιματικών συνθηκών, αλλά έγινε συνδυαστικά με την εκτεταμένη χρήση νερού για γεωργικές και κτηνοτροφικές ανάγκες. Ειδικότερα, όσο οι βροχοπτώσεις περιορίζονται, είναι φυσικό και επόμενο οι αγρότες της περιοχής να στρέφονται όλο και περισσότερο στα εναπομείναντα αποθέματα νερού για την άρδευση των καλλιεργειών τους. Το Reuters περιγράφει χαρακτηριστικά ότι κατά την επίσκεψη δημοσιογράφου του στην περιοχή τον Σεπτέμβριο, αγρότης χρησιμοποιούσε μεγάλη αντλία για να μεταφέρει νερό από τη λίμνη προς τα χωράφια του.
Παράλληλα, οι ελληνικές αρχές υποστηρίζουν ότι τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχυθεί οι έλεγχοι και τα μέτρα για τον περιορισμό της υπεράντλησης. Το ζήτημα είχε προκαλέσει και την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς το 2013 ευρωπαϊκό δικαστήριο είχε κρίνει ότι η Ελλάδα δεν είχε προστατεύσει επαρκώς τη λίμνη από την υπερβολική άρδευση, τις παράνομες γεωτρήσεις και τη ρύπανση.
Ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του υπουργείου Περιβάλλοντος, Πέτρος Βαρελίδης, δήλωσε στο Reuters ότι πλέον εφαρμόζεται αυξημένη παρακολούθηση με στόχο τον περιορισμό της χρήσης νερού για άρδευση.
Μια άλλοτε γεμάτη λίμνη
Την ίδια στιγμή, η αλλαγή είναι ιδιαίτερα έντονη και για τους κατοίκους των παραλίμνιων περιοχών. Ο Κώστας Χατζηβουλγαρίδης, επικεφαλής της κοινότητας του Αγίου Βασιλείου, δήλωσε στο Reuters ότι οι κάτοικοι θυμούνται μια λίμνη γεμάτη νερό, ψαράδες και πλούσια ορνιθοπανίδα, σε ένα τοπίο που αποτελούσε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την περιοχή. Σήμερα, όπως ανέφερε, η εικόνα προκαλεί απογοήτευση.
Η περίπτωση της Κορώνειας έρχεται να προστεθεί στις επιπτώσεις που καταγράφηκαν σε πολλές περιοχές της Ευρώπης το φετινό καλοκαίρι, όταν οι υψηλές θερμοκρασίες και η περιορισμένη βροχόπτωση οδήγησαν σε σημαντική πτώση της στάθμης ποταμών και λιμνών, δημιουργώντας προβλήματα ακόμη και στις μεταφορές και στην παραγωγή ενέργειας.
Για τη Βόρεια Ελλάδα, ωστόσο, η εικόνα της Κορώνειας λειτουργεί πλέον ως μια από τις πιο χαρακτηριστικές ενδείξεις του πόσο γρήγορα μπορούν να μεταβληθούν τα υδάτινα οικοσυστήματα υπό την ταυτόχρονη πίεση της ξηρασίας, της ανόδου της θερμοκρασίας και της ανθρώπινης δραστηριότητας.