Καλώδια Ethernet: Πότε λήγουν, πόσο διαρκούν και πότε θέλουν αλλαγή

Όποιος έχει ενσύρματο δίκτυο, μέσω καλωδίου Ethernet, γνωρίζει καλά τα πλεονεκτήματα: πιο σταθερή σύνδεση, καλύτερες ταχύτητες και χαμηλότερο latency (καθυστέρηση). Το καλώδιο όμως που τα κάνει όλα αυτά δυνατά είναι συνήθως το πιο ξεχασμένο κομμάτι του συστήματος.

Το αγοράζουμε, το συνδέουμε και το θυμόμαστε μόνο όταν κάτι πάει στραβά. Πόσο αντέχει, λοιπόν, ένα καλώδιο Ethernet και πώς καταλαβαίνουμε ότι έφτασε στα όριά του;

Έχουν ημερομηνία λήξης τα καλώδια Ethernet;

Όχι. Δεν έχουν κάποια συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης τα καλώδια Ethernet, οπότε μην περιμένετε να αναγράφεται κάτι τέτοιο στη συσκευασία. Ένα καλώδιο δεν «χαλάει» επειδή πέρασε ο χρόνος, αλλά επειδή φθείρεται από τη χρήση και τις συνθήκες.

Αν το τοποθετήσετε σωστά και πάρετε τις απαραίτητες προφυλάξεις, προσπαθώντας να μην λυγίζει πολύ, να μην κάνει γωνίες και να μην βρίσκεται εκτεθειμένο, μπορεί να αντέξει δέκα χρόνια ή και περισσότερο. Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι έχουν καλώδια που δουλεύουν κανονικά ακόμη και μετά από δύο ή τρεις δεκαετίες. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όλα τα καλώδια θα διαρκέσουν τόσο. Ίσως κάποια αντέξουν, ενώ άλλα θα κρατήσουν πολύ λιγότερο, και αυτό δεν οφείλεται πάντα στον χειρισμό. Μερικές φορές, η ποιότητα και η κατασκευή των καλωδίων επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής τους.

Οι παράγοντες που καθορίζουν τη διάρκεια ζωής

Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής των καλωδίων και ένας από τους πιο σημαντικούς λόγους πρόωρης φθοράς είναι ο ακατάλληλος χειρισμός και τοποθέτηση. Ας δούμε αναλυτικά:

1. Τρόπος τοποθέτησης

Η λάθος διαδρομή είναι από τις πιο συχνές αιτίες πρόωρης βλάβης:

• Απότομες γωνίες και λυγίσματα. Κάθε καλώδιο έχει μία ελάχιστη ακτίνα κάμψης, που δείχνει μέχρι πόσο μπορεί να λυγίσει. Αν την παραβιάσετε, το εσωτερικό πλέγμα καταπονείται, με αποτέλεσμα να έχετε χαμηλότερες ταχύτητες και πιθανή μόνιμη ζημιά.
• Πατήματα και πίεση. Ένα καλώδιο που περνά κάτω από πόρτα, χαλί, έπιπλο, ή σημείο όπου πατάει κάποιος, φθείρεται γρήγορα.
• Κατοικίδια. Σκύλοι και γάτες βρίσκουν συχνά τα καλώδια ελκυστικά για μάσημα, οπότε, αν έχετε κατοικίδιο, καλό είναι να τα προστατεύσετε για να αποφύγετε τη φθορά τους.

2. Ποιότητα και υλικά κατασκευής

Η σύνθεση του καλωδίου είναι εξίσου σημαντική. Τα καλώδια από καθαρό χαλκό αντέχουν σημαντικά περισσότερο και αποδίδουν καλύτερα από τα φθηνά καλώδια CCA (αλουμίνιο με επικάλυψη χαλκού), που είναι πιο εύθραυστα και πιο ευάλωτα στη φθορά. Η ποιότητα παίζει ρόλο και στην απόδοση: ένα φθηνό καλώδιο μπορεί να υπερθερμανθεί σε συστήματα PoE (Power over Ethernet), π.χ. όταν τροφοδοτεί κάμερες ή access points, επηρεάζοντας την απόδοση και την αξιοπιστία του.

3. Περιβάλλον

Ένα καλώδιο σε εσωτερικό χώρο, με κανονική θερμοκρασία δωματίου, διαρκεί συνήθως πολύ περισσότερο από κάποιο που βρίσκεται σε εξωτερικό. Ο ήλιος, η βροχή, η υγρασία και οι θερμοκρασιακές αλλαγές φθείρουν το εξωτερικό περίβλημα. Αν χρειάζεστε καλώδιο σε εξωτερικό χώρο, επιλέξτε ειδικό τύπο για outdoor χρήση (με προστασία UV και αντοχή στο νερό).

4. Οι υποδοχές και οι ακροδέκτες

Συχνά το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο το καλώδιο, αλλά ο ακροδέκτης RJ45 ή η θύρα της συσκευής. Εάν είναι σπασμένα ή δεν λειτουργούν σωστά, ή εάν τα συνδέετε και τα αποσυνδέετε συχνά, μπορεί να προκληθούν διακοπές στη λειτουργία, ακόμη κι αν το καλώδιο είναι άριστο.

Πώς καταλαβαίνετε ότι το καλώδιο φθείρεται

Σπάνια ένα καλώδιο χαλάει ξαφνικά, εκτός αν υποστεί σοβαρή φυσική ζημιά, οπότε χρειάζεται άμεση αντικατάσταση. Συνήθως η φθορά είναι σταδιακή και δεν φαίνεται πάντα με γυμνό μάτι. Προσέξτε αυτά τα σημάδια που θα σας δείξουν ότι πρέπει να αλλάξετε καλώδιο:

• Η σύνδεση πέφτει συχνά ή χάνεται κατά διαστήματα.
• Το ίντερνετ είναι πιο αργό απ' όσο θα έπρεπε.
• Η απόδοση του δικτύου έχει χειροτερέψει χωρίς άλλη εμφανή αιτία.
• Συσκευές PoE δεν τροφοδοτούνται σωστά ή επανεκκινούν.
• Το περίβλημα είναι σκισμένο, πατημένο ή παραμορφωμένο, ή ο ακροδέκτης είναι χαλαρός.

Συμβουλή: πριν πετάξετε το καλώδιο και πάρετε καινούργιο, δοκιμάστε ένα άλλο στην ίδια θύρα. Έτσι θα καταλάβετε αν φταίει το καλώδιο ή η θύρα.

Πότε χρειάζεται αναβάθμιση, ακόμη κι αν το καλώδιο δουλεύει

Η αντικατάσταση δεν γίνεται πάντα επειδή το καλώδιο χάλασε. Μερικές φορές απλώς δεν καλύπτει πια τις ανάγκες σας. Για παράδειγμα, αν έχετε καλώδια Cat5 και το πακέτο σας ή οι συσκευές σας υποστηρίζουν ταχύτητες γύρω στο 1 Gbps ή παραπάνω, αξίζει η αναβάθμιση σε Cat6 ή Cat6a, ανάλογα με το μήκος της διαδρομής.

Επιπλέον, αν έχετε patch cables σε μεγάλες αποστάσεις, ίσως πρέπει να σκεφτείτε να αλλάξετε σε δομημένη καλωδίωση. Τα patch cables είναι ευέλικτα, αλλά προορίζονται για μικρές αποστάσεις, όπως μέσα στο ίδιο δωμάτιο. Για μακριές διαδρομές, όπως ανάμεσα σε ορόφους ή δωμάτια, η καλύτερη λύση είναι η δομημένη καλωδίωση, με σταθερό καλώδιο στους τοίχους και patch cables μόνο στα άκρα.

Πρακτικές συμβουλές για να κρατήσουν περισσότερο τα καλώδια

1. Αγοράστε ποιοτικά. Προτιμήστε καλώδια από καθαρό χαλκό από γνωστούς κατασκευαστές και αποφύγετε τα υπερβολικά φθηνά.
2. Σεβαστείτε την ακτίνα κάμψης. Αποφύγετε τις απότομες γωνίες και προτιμήστε τις μεγάλες καμπύλες, όπου είναι δυνατόν.
3. Μην το σφίγγετε. Χρησιμοποιήστε velcro αντί για πλαστικά δεματικά που κόβουν το περίβλημα.
4. Προστατέψτε το από πατήματα και κατοικίδια, με κανάλια, σωλήνες ή καλύμματα όπου χρειάζεται.
5. Μην το τραβάτε από το καλώδιο. Πιάνετε πάντα τον ακροδέκτη όταν το βγάζετε.
6. Επιλέξτε τον σωστό τύπο για κάθε χώρο, ειδικό για εξωτερική χρήση ή PoE όπου χρειάζεται.

Σωστή επιλογή – Προσεκτική χρήση

Ένα καλώδιο Ethernet δεν έχει ημερομηνία λήξης και, με σωστή επιλογή και προσεκτική τοποθέτηση, μπορεί να σας καλύψει για πάνω από μια δεκαετία. Αν το δίκτυό σας δουλεύει σταθερά και καλύπτει τις ανάγκες σας, δεν υπάρχει λόγος να το αντικαταστήσετε. Αν όμως δείτε διακοπές, χαμηλότερες ταχύτητες ή φυσικές φθορές, ή αν οι ανάγκες σας ξεπέρασαν την κατηγορία του καλωδίου, τότε είναι η ώρα για αλλαγή.