Όταν «πέφτει» ένας πάροχος, σταματά ο μισός κόσμος: τα όρια της ψηφιακής υποδομής
Η μια δυσλειτουργία μετά την άλλη επήλθε τις τελευταίες μέρες, με την αφετηρία να εντοπίζεται στους τεχνολογικούς κολοσσούς και να συνεχίζεται σε άλλους τομείς, όπως τους χώρους εργασίας και τα αεροδρόμια.
Η ανησυχία δεν έγκειται στη πιθανότητα να «πέσει» κάποιο σύστημα, καθώς όλοι γνωρίζουν ότι κάτι τέτοιο είναι πολύ πιθανό να συμβεί, αλλά στο γεγονός ότι «έπεσαν» πολλά συστήματα σε μόλις λίγες μέρες.
Όπως αναφέρει και σχετικό άρθρο του BBC, o υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, καθησυχάζει λέγοντας ότι «δεν δεχόμαστε συστημική επίθεση», καθώς και ότι τα τα γεγονότα «δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους».
Οι αναβαθμίσεις ως κοινός παρονομαστής
Τα περισσότερα περιστατικά έχουν ένα κοινό στοιχείο μεταξύ τους. Ξεκίνησαν από επεμβάσεις σε συστήματα που δεν πήγαν όπως είχαν προγραμματιστεί.
- Microsoft: μια αναβάθμιση δικτύου υπερφόρτωσε τους διακομιστές της εταιρείας, οι οποίοι τελικά τέθηκαν εκτός λειτουργίας.
- Αεροπορία στις ΗΠΑ: χιλιάδες πτήσεις ακυρώθηκαν το Σαββατοκύριακο. Το πρόβλημα προέκυψε κατά τις εργασίες εκσυγχρονισμού ενός γηρασμένου δικτύου, όταν οι μηχανικοί αντικαθιστούσαν χάλκινα καλώδια με οπτικές ίνες.
- NSA και Apple: τα προβλήματα στο εσωτερικό σύστημα επικοινωνίας της NSA, όπως και εκείνα στο iCloud και το Apple Pay, αποδόθηκαν σε αστοχίες κατά τις ενημερώσεις συστημάτων.
- Τράπεζες: η JP Morgan Chase απέδωσε τις διαταραχές στις πληρωμές σε σφάλμα λογισμικού και διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για κυβερνοεπίθεση.
Για όλα αυτά φταίει το «τεχνικό χρέος»
Πρόκειται για τη συσσώρευση πρόχειρων λύσεων που μεταθέτουν τα πραγματικά προβλήματα στο μέλλον, όπου τελικά επιστρέφουν μεγαλύτερα σε κόστος, χρήμα, ενώ απαιτούν και μεγαλύτερο χρόνο αποκατάστασης.
Πλέον πολλές εταιρείες επανεξετάζουν την κυβερνοασφάλειά τους εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης, οπότε κυκλοφορούν περισσότερες διορθώσεις, και κάθε διόρθωση είναι μια πιθανή αφορμή για νέα δυσλειτουργία.
Το «διπλό μαχαίρι» της τεχνητής νοημοσύνης
Ορισμένα από τα περιστατικά αφορούν ευθέως την ασφάλεια των συστημάτων. Με τη βοήθεια εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης εντοπίστηκαν κενά στη Java, την τρίτη πιο διαδεδομένη γλώσσα προγραμματισμού παγκοσμίως, ενώ αντίστοιχος αγώνας δρόμου είχε προηγηθεί πριν από λίγες εβδομάδες και με την PHP.
Και στις δύο περιπτώσεις, οι διορθώσεις ετοιμάστηκαν πριν τα κενά γίνουν ευρέως αντικείμενο εκμετάλλευσης.
Δεν κύλησαν όμως όλα τόσο ομαλά. Ο ερευνητής ασφαλείας Scott Helme εντόπισε κακόβουλο κώδικα στην πλατφόρμα Optimizely, την οποία χρησιμοποιούν κορυφαίες πολυεθνικές. Μέχρι να εντοπιστούν τα κενά ασφαλείας και να αποκλειστούν τελείως, οι δράστες είχαν αποσπάσει κρυπτονομίσματα αξίας περίπου 7.000 δολαρίων.
Ο Helme εκτιμά, μιλώντας στο BBC Radio 4, ότι θα ήταν πολύ περίεργο αν οι επιτιθέμενοι δεν αξιοποιούσαν ήδη την τεχνητή νοημοσύνη για να επισπεύσουν τη δράση τους.
Αυτό εξηγεί εν μέρει και τη «συντηρητική» στάση εταιρειών, όπως η Anthropic και η OpenAI. Από το καλοκαίρι, οι εταιρείες αυτές διαθέτουν τα πιο ισχυρά τους μοντέλα πρώτα σε επιλεγμένους οργανισμούς και όχι στο ευρύ κοινό, ώστε οι αμυνόμενοι να προλαβαίνουν τα κενά πριν από τους εγκληματίες.
Η ίδια η Anthropic, όπως και άλλες εταιρείες του χώρου, έχει επισημάνει δημόσια τους κινδύνους που ενέχουν τα προϊόντα της.
Λίγοι παίκτες, μεγάλη εξάρτηση
Πέρα από τα τεχνικά αίτια, τα περιστατικά αναδεικνύουν πόσο συγκεντρωμένη είναι η ψηφιακή υποδομή του πλανήτη. Ένα τεράστιο μέρος των διακομιστών παγκοσμίως ελέγχεται από τη Microsoft, την Amazon και την Google, ενώ η Java της Oracle είναι παρούσα σχεδόν σε κάθε μεγάλη επιχείρηση.
Στην περίπτωση της PHP, μάλιστα, η διόρθωση εξαρτιόταν από έναν μόνο προγραμματιστή που εργαζόταν εθελοντικά.
Η Sheila Pancholi της RSM UK κάνει λόγο για «σκληρή υπενθύμιση» της εξάρτησης των επιχειρήσεων από ελάχιστες κρίσιμες τεχνολογίες. Καλεί τους οργανισμούς να χαρτογραφήσουν τις εξαρτήσεις τους, να αντιδρούν άμεσα και να ελέγχουν ότι οι διορθώσεις τους πράγματι λειτούργησαν.
Το πρόβλημα, όπως σημειώνει ο Xander Van Raemdonck της Aikido Security, είναι ότι πολλές εταιρείες δεν γνωρίζουν καν σε ποια σημεία των συστημάτων τους τρέχει η Java, άρα ούτε κατά πόσο εκτεθειμένες είναι.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στον ψηφιακό χώρο. Οι διακοπές λειτουργίας πλήττουν νοσοκομεία, σχολεία και εργαζομένους, και, όπως φάνηκε το Σαββατοκύριακο, ακόμη και τις αερομεταφορές.
Τι μας περιμένει
Οι ειδικοί δεν προβλέπουν ύφεση στο άμεσο μέλλον. Τα νέα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης θα συνεχίσουν να εντοπίζουν ευπάθειες που υπάρχουν στον κώδικα εδώ και δεκαετίες.
Κατά τον Martin Reynolds της Harness, η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει τόσο τον εντοπισμό κενών όσο και την παραγωγή λογισμικού. Έτσι οι προγραμματιστές έχουν όλο και περισσότερα να διορθώσουν σε όλο και λιγότερο χρόνο.
Η ισορροπία, εξάλλου, ευνοεί εκ φύσεως τους επιτιθέμενους. Τους αρκεί ένα κενό, ενώ οι αμυνόμενοι πρέπει να καλύψουν τα πάντα. Όπως λέει ο Helme, οι επιτιθέμενοι πειραματίζονται χωρίς κόστος αποτυχίας και γι' αυτό κινούνται συχνά ένα βήμα πιο γρήγορα.
