Πανσέληνος Νοεμβρίου 2026: Έρχεται υπερπανσέληνος - Πότε θα δούμε το «Φεγγάρι του Κάστορα»
Η πανσέληνος του Νοεμβρίου 2026 έρχεται την Τρίτη 24 Νοεμβρίου και είναι ταυτόχρονα υπερπανσέληνος, δηλαδή μία από τις πιο κοντινές και φωτεινές πανσελήνους της χρονιάς.
Συγκεκριμένα, η Σελήνη γίνεται πλήρης την Τρίτη 24 Νοεμβρίου 2026, στις 16:53 ώρα Ελλάδας. Επιπλέον, βρίσκεται πολύ κοντά στο περίγειο της τροχιάς της, γι' αυτό η συγκεκριμένη πανσέληνος είναι και υπερπανσέληνος.
Πότε ανατέλλει και πότε δύει το φεγγάρι
Στην Ελλάδα η πανσέληνος ανατέλλει περίπου τη στιγμή που δύει ο Ήλιος, δηλαδή γύρω στις 16:30–17:00 το απόγευμα, και δύει περίπου στις 07:00–07:30 το επόμενο πρωί, λίγο πριν ή γύρω από την ανατολή του Ήλιου. Οι ώρες διαφέρουν κατά λίγα λεπτά ανάλογα με την περιοχή: οι ανατολικότερες περιοχές και τα νησιά του Αιγαίου τη βλέπουν να ανατέλλει λίγο νωρίτερα, ενώ οι δυτικότερες λίγο αργότερα.
Η ακριβής στιγμή της πλήρους φάσης (16:53) συμπίπτει σχεδόν με την ανατολή της, όμως θα φαίνεται πρακτικά γεμάτη όλο το βράδυ της 24ης, αλλά και το βράδυ της 23ης και της 25ης Νοεμβρίου.
Η καλύτερη στιγμή είναι λίγο μετά την ανατολή της Σελήνης, περίπου από τις 16:30 έως τις 18:30, όταν βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα και έχει συχνά ζεστό, πορτοκαλί χρώμα. Δεν χρειάζεστε τηλεσκόπιο, αλλά ένα ζευγάρι κιάλια δείχνει καθαρά τους κρατήρες και τις σκοτεινές περιοχές.
Γιατί ονομάζεται «Φεγγάρι του Κάστορα»
Το όνομα προέρχεται από παραδόσεις των ιθαγενών της Βόρειας Αμερικής και των πρώτων Ευρωπαίων αποίκων, που ονόμαζαν κάθε πανσέληνο ανάλογα με το τι συνέβαινε στη φύση εκείνη την εποχή.
Υπάρχουν δύο βασικές εξηγήσεις για τον «Κάστορα»:
- Η περίοδος των παγίδων. Τον Νοέμβριο οι κάστορες χτίζουν και ενισχύουν τα φράγματα και τις φωλιές τους και αποθηκεύουν τροφή για τον χειμώνα. Την ίδια περίοδο οι κυνηγοί έστηναν παγίδες πριν παγώσουν τα νερά, γιατί η γούνα του κάστορα ήταν πολύτιμο εμπόρευμα.
- Η δραστηριότητα των ζώων. Κατά μια άλλη εκδοχή, το όνομα αναφέρεται απλώς στο ότι οι κάστορες είναι ιδιαίτερα δραστήριοι αυτόν τον μήνα.
Η πανσέληνος του Νοεμβρίου έχει και άλλα παραδοσιακά ονόματα, όπως «Φεγγάρι του Παγετού» και «Φεγγάρι της Προετοιμασίας του Χειμώνα».
Τι είναι η υπερπανσέληνος και τι σημαίνει για τη Σελήνη του Νοεμβρίου
Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη είναι έλλειψη, οπότε η απόσταση αλλάζει: από περίπου 357.000 χλμ. στο περίγειο μέχρι περίπου 406.000 χλμ. στο απόγειο. Όταν η πανσέληνος συμπίπτει με το σημείο της τροχιάς της Σελήνης που είναι πιο κοντά στη Γη, τότε έχουμε υπερπανσέληνο.
Την 24η Νοεμβρίου η Σελήνη θα απέχει περίπου 360.768 χλμ. από τη Γη. Σε σχέση με μια πανσέληνο στο απόγειο, φαίνεται έως περίπου 14% μεγαλύτερη και έως περίπου 30% φωτεινότερη. Στην πράξη η διαφορά είναι μικρή και δύσκολα τη διακρίνει κανείς με γυμνό μάτι.
Συνήθως ονομάζουμε υπερπανσέληνο μια πανσέληνο που φτάνει περίπου στο 90% της ελάχιστης απόστασης (περιγείου).
Η ψευδαίσθηση της μεγάλης Σελήνης στον ορίζοντα
Η Σελήνη φαίνεται πολύ μεγαλύτερη όταν είναι χαμηλά στον ορίζοντα, αλλά αυτό είναι οπτική ψευδαίσθηση και όχι πραγματική αλλαγή του μεγέθους της.
Ο εγκέφαλός μας τη συγκρίνει με γνωστά αντικείμενα στο προσκήνιο, όπως σπίτια, δέντρα και βουνά, και τη θεωρεί μεγαλύτερη. Όταν είναι ψηλά στον ουρανό, δεν έχει τίποτα δίπλα της για σύγκριση. Το φαινόμενο δεν έχει καμία σχέση με την υπερπανσέληνο: συμβαίνει σε κάθε πανσέληνο.
Για να εκμεταλλευτείτε αυτή την ψευδαίσθηση, φωτογραφίστε τη Σελήνη λίγο μετά την ανατολή, με κάποιο αναγνωρίσιμο στοιχείο στο κάδρο.
Άλλα ουράνια φαινόμενα τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο
Ο χειμερινός ουρανός έχει και άλλα να δείξει τις επόμενες εβδομάδες:
- Βροχή διαττόντων Λεωνίδες: κορυφώνεται συνήθως γύρω στις 17–18 Νοεμβρίου. Η Σελήνη θα είναι ακόμα μακριά από την πανσέληνο, οπότε ο ουρανός θα είναι σκοτεινός και κατάλληλος για παρατήρηση.
- Γεμινίδες: κορυφώνονται στις 13–14 Δεκεμβρίου και είναι από τις πιο πλούσιες βροχές διαττόντων της χρονιάς.
- Ουρσίδες: κορυφώνονται στις 21–22 Δεκεμβρίου, με πιο αδύναμη δραστηριότητα.
- Η τελευταία υπερπανσέληνος του 2026: η πανσέληνος του Δεκεμβρίου, γνωστή ως «Φεγγάρι του Παγετού» (Cold Moon), πέφτει στα τέλη του μήνα και είναι η τρίτη και τελευταία υπερπανσέληνος της χρονιάς.