Τι προβλέπει ο νόμος για το SUP: Πώς θα αποφύγετε το πρόστιμο

Πριν λίγες μέρες, στελέχη της Λιμενικής Αρχής εντόπισαν σε πολυσύχναστη παραλία του Αγίου Ιωάννη στη Λήμνο έναν αναβάτη SUP να κινείται χωρίς ατομικό σωσίβιο και του επέβαλαν διοικητικό πρόστιμο 250 ευρώ.

Το βίντεο έγινε viral μέσα σε λίγες ώρες, ωστόσο υπάρχει ένα αρκετά συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο σχετικά με τη χρήση SUP, το οποίο ελάχιστοι γνωρίζουν.

Το SUP έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο δημοφιλή θαλάσσια σπορ, καθώς ο εξοπλισμός που απαιτείται είναι σχετικά οικονομικός, μπορεί να μεταφερθεί εύκολα και επιπλέον δεν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη εκπαίδευση και ικανότητες για τη χρήση του. Παράλληλα, το SUP προσφέρει μια αίσθηση ελευθερίας και ηρεμίας, τη δυνατότητα να ξεφύγεις από τον πολύ κόσμο της παραλίας και να απολαύσεις κάποιες στιγμές όπου είσαι απόλυτα μόνος σου με τη θάλασσα, αλλά και την ευκαιρία να σε μεταφέρει σε κάποια κοντινή, απρόσιτη παραλία.

Ωστόσο, παραμένει μία δραστηριότητα που, πέρα από τη φυσική κατάσταση του ατόμου, εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και τις απρόβλεπτες αλλαγές στον αέρα και τη θάλασσα.

Πού βασίζεται το πρόστιμο

Η χρήση των θαλάσσιων μέσων αναψυχής στην Ελλάδα διέπεται από τον Γενικό Κανονισμό Λιμένα αριθ. 20 («Ταχύπλοα σκάφη και λοιπά θαλάσσια μέσα αναψυχής»), ο οποίος εκδόθηκε το 1999 και έχει τροποποιηθεί επανειλημμένα έκτοτε. Ο Κανονισμός αυτός ρυθμίζει ρητά δεκάδες κατηγορίες: θαλάσσιο σκι, θαλάσσιο αλεξίπτωτο, έλκηθρο, δακτυλίδι, θαλάσσιο μοτοποδήλατο (jet ski), ιστιοσανίδα (windsurf), κανό-καγιάκ, καταμαράν, ιστιοπλοϊκές λέμβους και άλλα.

Το SUP όμως δεν υπήρχε ως δημοφιλής δραστηριότητα το 1999, οπότε δεν αναφέρεται ονομαστικά στο αρχικό κείμενο. Αντιμετωπίστηκε νομικά ως «καινοφανές θαλάσσιο μέσο αναψυχής», κατηγορία που προβλέπεται στο άρθρο 36 του Κανονισμού για κάθε νέο μέσο που δεν εντάσσεται στις ήδη ρυθμισμένες κατηγορίες. Με ειδική απόφαση της Διεύθυνσης Λιμενικής Αστυνομίας του 2012 καθορίστηκαν συγκεκριμένοι όροι και προϋποθέσεις κίνησης και κυκλοφορίας για το SUP, τόσο για επαγγελματική εκμίσθωση όσο και για ατομική χρήση, και σε αυτούς τους όρους βασίζονται σήμερα οι έλεγχοι και τα πρόστιμα του Λιμενικού.

Οι βασικοί κανόνες για το SUP

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, όποιος κάνει SUP οφείλει να τηρεί τα εξής:

• Υποχρεωτική χρήση ατομικού σωσιβίου — η πιο κοινή παράβαση και αυτή που «κόστισε» το πρόστιμο στη Λήμνο.
• Απαγόρευση χρήσης από όποιον δεν γνωρίζει κολύμβηση.
• Ηλικιακό όριο, τα 14 έτη.
• Επιτρέπεται η επιβίβαση μόνο ενός ατόμου ανά σανίδα.
• Απαγόρευση απομάκρυνσης πέραν των 500 μέτρων από την ακτογραμμή.
• Απαγόρευση χρήσης πριν την ανατολή και μετά τη δύση του ηλίου.
• Απαγόρευση χρήσης όταν επικρατούν δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
• Απαγόρευση κυκλοφορίας με χρήση ιστίου.

Παράλληλα, επισημαίνεται πως απαιτείται ο χειριστής του θαλασσίου μέσου να επιδεικνύει την πρέπουσα επιμέλεια και προσοχή, ώστε να αποφεύγεται η παρενόχληση των λουομένων.

Οι κανόνες αυτοί ουσιαστικά αντιγράφουν τη λογική που ισχύει ήδη για το κανό και το καγιάκ (άρθρο 15 του Γενικού Κανονισμού Λιμένα 20), τα οποία επίσης απαιτούν γνώση κολύμβησης, όριο ηλικίας, περιορισμό απόστασης 500 μέτρων από την ακτή και ατομικό σωσίβιο για το καγιάκ.

Δεν αφορά μόνο το SUP

Αυτό που συχνά παραβλέπεται είναι πως το SUP δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά τον κανόνα: ο Γενικός Κανονισμός Λιμένα 20 προβλέπει αντίστοιχες υποχρεώσεις — σωσίβιο, ηλικιακά όρια, απόσταση από την ακτή, ωράριο, καιρικές συνθήκες — και για σχεδόν όλες τις άλλες κατηγορίες θαλάσσιων μέσων αναψυχής, όπως:

• Ιστιοσανίδα (windsurf): απαγόρευση χρήσης κάτω των 16 ετών, υποχρεωτική ειδική σωσίβια ζώνη.
• Κανό-καγιάκ: όριο ηλικίας 14 ετών για κανό και 16 για καγιάκ, υποχρεωτικό σωσίβιο στο καγιάκ.
• Θαλάσσιο ποδήλατο, mini cruiser, aqua scooter, seabuggy: απόσταση έως 500 μέτρα από την ακτή, ηλικιακοί περιορισμοί, απαγόρευση χρήσης σε κακοκαιρία.
• Θαλάσσιο μοτοποδήλατο (jet ski): αυστηρότερο πλαίσιο, με υποχρεωτικά ατομικά σωσίβια για όλους τους επιβαίνοντες, απαγόρευση χρήσης σε ώρες αιχμής μέσα σε κατοικημένες περιοχές και ελάχιστη απόσταση 500 μέτρων από κολυμβητές.
• Catamaran και ιστιοπλοϊκές λέμβοι: υποχρέωση χρήσης ατομικού σωσιβίου από όλους τους επιβαίνοντες.

Με άλλα λόγια, ο έλεγχος στη Λήμνο δεν αφορούσε μια «παγίδα» ειδικά για το SUP, αλλά την εφαρμογή ενός ενιαίου πλαισίου ασφαλείας που καλύπτει σχεδόν κάθε δραστηριότητα αναψυχής στη θάλασσα.

Ποιος ελέγχει και πώς επιβάλλεται το πρόστιμο

Την εποπτεία έχει η κατά τόπον αρμόδια Λιμενική Αρχή. Οι παραβάσεις του Γενικού Κανονισμού Λιμένα 20 επισύρουν κυρώσεις βάσει του άρθρου 39 του ίδιου Κανονισμού, σε συνδυασμό με το άρθρο 157 του Ναυτικού Δικαίου (Ν.Δ. 187/73), ανεξάρτητα από τυχόν αστική ή ποινική ευθύνη που μπορεί να προκύψει σε περίπτωση ατυχήματος. Στην πράξη, η απουσία σωσιβίου κατά τη χρήση SUP αποτιμάται με διοικητικό πρόστιμο που, όπως δείχνει και το πρόσφατο περιστατικό, ανέρχεται σε 250 ευρώ.

Αξίζει να σημειωθεί πως οι έλεγχοι δεν είναι σπάνιοι ούτε τυχαίοι: κάθε φορά που προκύπτει ατύχημα ή επικίνδυνο περιστατικό στη θάλασσα, οι λιμενικές αρχές εξετάζουν κατά κανόνα αν τηρήθηκαν οι σχετικοί κανόνες ασφαλείας. Επομένως, η γνώση και τήρηση αυτού του πλαισίου καθίσταται απαραίτητη όχι μόνο για την αποφυγή προστίμου, αλλά κυρίως για την προσωπική ασφάλεια.

Το SUP έχει γίνει μία από τις πιο δημοφιλείς καλοκαιρινές δραστηριότητες στις ελληνικές ακτές, και πολλοί λουόμενοι το αντιμετωπίζουν σαν απλό παιχνίδι. Η αλήθεια είναι πως υπόκειται στο ίδιο αυστηρό πλαίσιο ασφαλείας με σχεδόν κάθε άλλη κατηγορία θαλάσσιων μέσων αναψυχής —από το καγιάκ μέχρι το jet ski— και το σωσίβιο δεν είναι προαιρετική λεπτομέρεια αλλά ρητή, νομική υποχρέωση.