Θέρμανση: Αντλία θερμότητας, κλιματιστικό ή πετρέλαιο – Τι συμφέρει κάθε σπίτι

Το ερώτημα «ποια μορφή θέρμανσης συμφέρει περισσότερο» επιστρέφει κάθε χειμώνα, όμως η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην τιμή αγοράς της ενέργειας.

Το κρίσιμο μέγεθος για ένα νοικοκυριό είναι το τελικό κόστος για την παραγωγή συγκεκριμένης ποσότητας θερμότητας, σε συνδυασμό με τα χρήματα που απαιτούνται για την αγορά και την εγκατάσταση του εξοπλισμού.

Όπως αναφέρει δημοσίευμα του energygame.gr, η αντλία θερμότητας μπορεί να αποτελεί την οικονομικότερη λύση ως προς τη λειτουργία, ιδιαίτερα όταν είναι ήδη εγκατεστημένη. Για ένα νοικοκυριό όμως που αναζητά μια λύση με χαμηλότερο αρχικό κόστος, το σύγχρονο κλιματιστικό inverter μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο προσιτό και ευέλικτο.

Παράλληλα, στην εξίσωση μπαίνουν η μόνωση του κτιρίου, το μέγεθος και η γεωμετρία του χώρου, οι ώρες λειτουργίας, η εξωτερική θερμοκρασία, η επιθυμητή θερμοκρασία και η κατάσταση του εξοπλισμού. Συνεπώς, δεν μπορούμε να πούμε ότι η ίδια λύση είναι οικονομικότερη για όλες τις κατοικίες.

Γιατί κερδίζει έδαφος η αντλία θερμότητας

Οι αντλίες θερμότητας έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της αγοράς λόγω της υψηλής ενεργειακής τους απόδοσης. Σε αντίθεση με ένα απλό ηλεκτρικό σώμα, δεν παράγουν θερμότητα αποκλειστικά μέσω ηλεκτρικής αντίστασης, αλλά τη μεταφέρουν από το εξωτερικό περιβάλλον στο εσωτερικό του κτιρίου. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αποδίδουν πολλαπλάσια θερμική ενέργεια σε σχέση με την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν.

Ο Ιωάννης Ξενικάκης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Ι. Ξενικάκης Α.Ε., κεντρικού διανομέα της Daikin στην Ελλάδα, όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ του energygame.gr, ένα σπίτι με αντλία θερμότητας μπορεί να εμφανίζει κατανάλωση περίπου στο ένα τέταρτο εκείνης που θα απαιτούσε ένα αντίστοιχο σύστημα πετρελαίου. Η σύγκριση αφορά την κατανάλωση και όχι μια ενιαία, εγγυημένη εξοικονόμηση για κάθε κατοικία, καθώς το πραγματικό όφελος εξαρτάται και από άλλους παράγοντες όπως, η ενεργειακή κατάσταση του κτιρίου, οι θερμικές ανάγκες, οι ώρες χρήσης και η απόδοση του μηχανήματος.

Το βασικό μειονέκτημα είναι το αρχικό κόστος. Σύμφωνα με τον κ. Ξενικάκη, η επένδυση για μια αντλία θερμότητας μπορεί να κυμαίνεται περίπου από 5.000 έως 9.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος του σπιτιού, τον εξοπλισμό και τις παρεμβάσεις που απαιτούνται. Το υψηλότερο κόστος μπορεί να αποσβεστεί σταδιακά μέσω της χαμηλότερης δαπάνης λειτουργίας, χωρίς όμως ο χρόνος απόσβεσης να είναι ίδιος για κάθε νοικοκυριό.

Το πλεονέκτημα του κλιματιστικού

Για ένα νοικοκυριό που διαθέτει ήδη σύγχρονα κλιματιστικά inverter, η επιλογή τους για θέρμανση δεν απαιτεί νέα μεγάλη επένδυση. Ακόμη και όταν χρειάζεται αγορά εξοπλισμού, το αρχικό κόστος παραμένει αισθητά χαμηλότερο από εκείνο μιας ολοκληρωμένης εγκατάστασης αντλίας θερμότητας. Ενδεικτικά, ένα κλιματιστικό για υπνοδωμάτιο ή μικρό χώρο μπορεί να κοστίζει περίπου 450–600 ευρώ, ενώ για μια κατοικία με δύο υπνοδωμάτια και σαλόνι, το συνολικό κόστος αγοράς και εγκατάστασης μπορεί να φθάσει περίπου στα 2.300 ευρώ, ανάλογα με τα μηχανήματα και τις τεχνικές απαιτήσεις. Επιπλέον, το κλιματιστικό προσφέρει περισσότερη αυτονομία στα διαμερίσματα που εξαρτώνται από κεντρικό σύστημα θέρμανσης. Ο ένοικος δεν χρειάζεται να περιμένει την απόφαση της πολυκατοικίας για την αγορά πετρελαίου ούτε να θερμαίνει ολόκληρη την κατοικία. Μπορεί να ενεργοποιεί μόνο το δωμάτιο που χρησιμοποιεί, περιορίζοντας την κατανάλωση.

Την ίδια ώρα, ο ενεργειακός αναλυτής και διπλωματούχος μηχανολόγος μηχανικός του ΑΠΘ Μιχάλης Χριστοδουλίδης τοποθετεί την ήδη εγκατεστημένη αντλία θερμότητας στην πρώτη θέση ως προς το κόστος λειτουργίας. Ακολουθούν το κλιματιστικό inverter, το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο θέρμανσης. Το απλό ηλεκτρικό σώμα είναι ακριβότερο ως προς την κατανάλωση, καθώς μετατρέπει το ηλεκτρικό ρεύμα σε θερμότητα χωρίς την υψηλή απόδοση μιας αντλίας θερμότητας ή ενός inverter. Η κατάταξη αυτή δεν είναι μόνιμη. Μπορεί να μεταβληθεί ανάλογα με τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, καθώς και με τον βαθμό απόδοσης κάθε συστήματος.

Το συνεχές άνοιγμα και κλείσιμο κοστίζει

Καθοριστικό ρόλο παίζει και ο τρόπος λειτουργίας του κλιματιστικού. Πιο αναλυτικά, ένα inverter δεν είναι σχεδιασμένο να λειτουργεί με τη λογική «το ανοίγω μέχρι να ζεστάνει και μετά το κλείνω». Όταν πλησιάζει την επιθυμητή θερμοκρασία, μειώνει αυτόματα την ισχύ και την κατανάλωσή του, διατηρώντας σταθερές τις συνθήκες στον χώρο. Ο κ. Χριστοδουλίδης αναφέρει ως ενδεικτικές ρυθμίσεις τους 22 βαθμούς Κελσίου τον χειμώνα και τους 26 βαθμούς το καλοκαίρι. Κατά την εκτίμησή του, το συνεχές άνοιγμα και κλείσιμο μπορεί να αυξήσει την κατανάλωση κατά περίπου 25%–30%. Το ποσοστό, ωστόσο, είναι ενδεικτικό και δεν εφαρμόζεται οριζόντια σε κάθε μηχάνημα και κατοικία.

Η αίσθηση ότι η ζέστη του κλιματιστικού «δεν κρατάει» όσο εκείνη του καλοριφέρ οφείλεται στον διαφορετικό τρόπο λειτουργίας. Τα σώματα του καλοριφέρ συνεχίζουν να αποδίδουν θερμότητα για κάποιο διάστημα μετά το κλείσιμο, επειδή περιέχουν ζεστό νερό. Το κλιματιστικό σταματά να αποδίδει θερμότητα μόλις απενεργοποιηθεί, αλλά όταν λειτουργεί σωστά διατηρεί τη θερμοκρασία με χαμηλότερη ισχύ.

Ο ρόλος της σωστής εγκατάστασης

Ακόμη και ένα αποδοτικό μηχάνημα μπορεί να καταναλώνει περισσότερο ή να μην προσφέρει την απαιτούμενη άνεση εάν έχει εγκατασταθεί λανθασμένα. Επειδή ο θερμός αέρας κινείται προς τα πάνω, μια εσωτερική μονάδα που βρίσκεται πολύ ψηλά ή σε ακατάλληλο σημείο μπορεί να θερμαίνει περισσότερο την οροφή παρά το σημείο όπου κινούνται οι ένοικοι.Έτσι, ο αισθητήρας του μηχανήματος μπορεί να καταγράφει ότι έχει επιτευχθεί η επιθυμητή θερμοκρασία, ενώ χαμηλότερα στον χώρο εξακολουθεί να υπάρχει αίσθηση κρύου.

Το κλιματιστικό δεν πρέπει επίσης να βρίσκεται κοντά σε φούρνο ή άλλη συσκευή που εκπέμπει θερμότητα, καθώς μπορεί να επηρεάζεται η μέτρηση της θερμοκρασίας. Αντίστοιχα, η εξωτερική μονάδα πρέπει να βρίσκεται σε σημείο όπου κυκλοφορεί ελεύθερα ο αέρας, χωρίς γλάστρες, αντικείμενα ή κατασκευές που εμποδίζουν τη λειτουργία της.

Τι συμφέρει ανάλογα με την κατοικία

• Για ένα σπίτι που διαθέτει ήδη σύγχρονα inverter, η χρήση τους μπορεί να αποτελέσει μία από τις οικονομικότερες επιλογές, εφόσον είναι σωστά διαστασιολογημένα και εγκατεστημένα.
• Για μια κατοικία που σχεδιάζει πλήρη αντικατάσταση του συστήματος θέρμανσης, η αντλία θερμότητας προσφέρει υψηλότερη ενεργειακή απόδοση, αλλά απαιτεί επένδυση αρκετών χιλιάδων ευρώ.
• Σε μια πολυκατοικία με κεντρικό λέβητα πετρελαίου, το κλιματιστικό προσφέρει αυτονομία και επιτρέπει τη θέρμανση μόνο των χώρων που χρησιμοποιούνται. Αντίθετα, σε ένα σπίτι με παλιά και ενεργοβόρα κλιματιστικά, η αντικατάσταση του εξοπλισμού μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από μια απλή αλλαγή στις συνήθειες χρήσης.

Η τελική επιλογή πρέπει επομένως να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον επόμενο λογαριασμό, αλλά και το αρχικό κεφάλαιο, την ενεργειακή κατάσταση του σπιτιού και τον χρόνο παραμονής στην κατοικία. Η αντλία θερμότητας μπορεί να κερδίζει στη μακροχρόνια λειτουργία, ενώ το κλιματιστικό διατηρεί σαφές πλεονέκτημα ως προς το χαμηλότερο κόστος εισόδου και την άμεση αυτονομία.