Ρινικό εμβόλιο γρίπης: Ποιες ηλικίες αφορά, πότε αρχίζει η διάθεσή του

Η εμβολιαστική περίοδος του φθινοπώρου 2026 αποτελεί τη δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που το ρινικό σπρέι Fluenz είναι διαθέσιμο στα ελληνικά φαρμακεία.

Η επίσημη διάθεσή του για την τρέχουσα εμβολιαστική περίοδο ξεκινά στις αρχές Οκτωβρίου, παράλληλα με την έναρξη της ετήσιας εθνικής εκστρατείας αντιγριπικού εμβολιασμού. Αξίζει να σημειωθεί ότι πέρσι η χορήγησή του είχε ξεκινήσει τη 1^η Οκτώβρη.

Ουσιαστικά αποτελεί μια εναλλακτική στο κλασικό ενέσιμο αντιγριπικό εμβόλιο, χωρίς το τσίμπημα, καθώς γίνεται με σπρέι στη μύτη και όχι με ένεση, περιέχοντας όμως τα ίδια στελέχη ιού με τα ενέσιμα εμβόλια. Η μόνη διαφορά είναι πως πρόκειται για μια εύκολη και ανώδυνη επιλογή για όσα παιδιά φοβούνται τις ενέσεις.

Υπενθυμίζουμε ότι δεν αντικαθιστά τα κλασικά εμβόλια και οι υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες μπορούν να συνεχίσουν να εμβολιάζονται με τα ενέσιμα αντιγριπικά εμβόλια. Ο παιδίατρος τελικά, θα κρίνει αν το παιδί μπορεί να κάνει το ρινικό εμβόλιο ή αν υπάρχει λόγος να προτιμηθεί το ενέσιμο.

Ποιες ηλικίες αφορά

Σύμφωνα με τις επίσημε συστάσεις το Fluenz ενδείκνυται για την ενεργό ανοσοποίηση για την πρόληψη της γρίπης σε παιδιά και εφήβους ηλικίας από 2 ετών έως κάτω των 18 ετών, ωστόσο συστήνεται κατά προτεραιότητα για παιδιά 2 έως 5 ετών, λόγω ευκολίας και καλύτερης αποδοχής.

Το εμβόλιο δεν συνιστάται σε:

·        Παιδιά κάτω των 2 ετών

·        Ενήλικες 50 ετών και άνω

·        Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη ή φάρμακα με σαλικυλικά

·        Παιδιά 2-4 ετών με άσθμα ή πρόσφατο ιστορικό συριγμού

·        Άτομα με σοβαρή αλλεργία σε συστατικό του εμβολίου

·        Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό (λόγω ασθένειας ή θεραπείας)

·        Εγκύους

·        Άτομα χωρίς ή με μη λειτουργική σπλήνα

·      Όσους έχουν κοχλιακά εμφυτεύματα ή διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού

·        Όσους έχουν πάρει πρόσφατα αντι-ιικά φάρμακα για τη γρίπη

Επιπλέον, σύμφωνα με τις διεθνείς συστάσεις, η χορήγηση του ρινικού εμβολίου χρειάζεται προσοχή σε παιδιά και εφήβους που:

·        Έχουν χρόνιες παθήσεις (πνεύμονα, καρδιάς, ήπατος, νεφρών, νευρολογικές ή μεταβολικές παθήσεις όπως ο διαβήτης)

·        Εμφανίζουν μέτρια ή σοβαρή οξεία ασθένεια με πυρετό ή χωρίς

·  Είχαν εμφανίσει σύνδρομο Guillain-Barré μέσα σε έξι εβδομάδες από προηγούμενο εμβόλιο γρίπης

Τα παραπάνω εντούτοις θα αποσαφηνιστούν με την εγκύκλιο του υπουργείου Υγείας που αναμένεται σε λίγες ημέρες και η οποία θα καθορίσει ποιοι θα μπορούν να κάνουν το νέο ρινικό εμβόλιο και σε ποιους θα χορηγείται δωρεάν.

Χορήγηση

Η συνιστώμενη δόση είναι 0,2 ml, χορηγούμενα ως 0,1 ml σε κάθε ρουθούνι. Σε παιδιά ηλικίας 2 έως 8 ετών που δεν έχουν προηγουμένως εμβολιαστεί κατά της εποχικής γρίπης, πρέπει να χορηγείται μία δεύτερη δόση μετά από διάστημα τουλάχιστον 4 εβδομάδων.

Παιδιά και νήπια ηλικίας κάτω των 2 ετών

Το σπρέι δεν πρέπει να χορηγείται σε βρέφη και νήπια κάτω των 2 ετών για λόγους ασφαλείας που αφορούν τα αυξημένα ποσοστά νοσηλείας και συριγμού σε αυτόν τον πληθυσμό, ενώ χορηγείται μόνο από τη μύτη.

Συχνές ερωτήσεις

1. Χρειάζεται ιατρική συνταγή;

Ναι, η ιατρική συνταγή είναι υποχρεωτική. Αντίθετα με τα συμβατικά ενέσιμα εμβόλια των ενηλίκων (τα οποία από το 2024 χορηγούνται απευθείας στο φαρμακείο χωρίς συνταγή), όλα τα παιδικά εμβόλια γρίπης και τα ειδικά σκευάσματα απαιτούν ηλεκτρονική συνταγογράφηση από παιδίατρο ή άλλο αρμόδιο γιατρό.

2. Ποιοι δικαιούνται δωρεάν χορήγηση (100% κάλυψη);

Το εμβόλιο καλύπτεται πλήρως από τον ΕΟΠΥΥ (μηδενική συμμετοχή) για τα παιδιά που ανήκουν στις ομάδες-στόχους του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών.

• Ηλικιακή ομάδα: Όλα τα υγιή παιδιά ηλικίας από 2 έως 5 ετών (μέχρι 4 ετών και 11 μηνών), καθώς θεωρούνται ομάδα υψηλού κινδύνου για διασπορά και επιπλοκές.
• Μεγαλύτερα παιδιά (έως 18 ετών): Καλύπτεται δωρεάν εφόσον πάσχουν από κάποιο χρόνιο υποκείμενο νόσημα (π.χ. χρόνιοι πάσχοντες, παιδιά σε κλειστές δομές, ή μεσυγκεκριμένες παθήσεις που ορίζει η εγκύκλιος).

Διαδικασία στο Φαρμακείο

1. Επίσκεψη στον παιδίατρο: Ο γιατρός εκδίδει την ηλεκτρονική συνταγή μέσω της ΗΔΙΚΑ, επιλέγοντας την αντίστοιχη ένδειξη (π.χ. ηλικιακή ομάδα 2-5 ή χρόνια πάθηση).
2. Προμήθεια: Πηγαίνετε με τη συνταγή στο φαρμακείο για να παραλάβετε το εμβόλιο χωρίς να πληρώσετε συμμετοχή, εφόσον πληρούνται τα παραπάνω κριτήρια.
3. Διενέργεια: Το εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί είτε από τον παιδίατρο είτε από τον φαρμακοποιό (μετά την απαραίτητη καταχώριση στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών))

Όσον αφορά το κλασικό εμβολιασμό

Με βάση τα στοιχεία της διαχρονικής επιδημιολογικής επιτήρησης στη χώρα μας, η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης συνήθως αρχίζει να αυξάνεται τον Ιανουάριο και κορυφώνεται μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου.

Για την Ελλάδα, το Υπουργείο Υγείας συστήνει ο αντιγριπικός εμβολιασμός να πραγματοποιείται κατά προτίμηση από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, ώστε να έχει αναπτυχθεί προστασία πριν από την περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του ιού. Αν κάποιος δεν προλάβει να εμβολιαστεί μέσα σε αυτό το διάστημα, ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει και αργότερα, καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης.

Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν κατά προτεραιότητα

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός αφορά κατά κύριο λόγο άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης ή επιπλοκών. Ειδικότερα, στις βασικές ομάδες περιλαμβάνονται οι πολίτες ηλικίας 60 ετών και άνω, παιδιά από έξι μηνών και άνω που ανήκουν στις προβλεπόμενες ομάδες, καθώς και ενήλικες με χρόνια νοσήματα, όπως καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα, σακχαρώδη διαβήτη, νεφρικές και νευρολογικές παθήσεις.

Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις εγκύους, στα άτομα με ανοσοκαταστολή ή νοσογόνο παχυσαρκία, στους επαγγελματίες υγείας, καθώς και σε όσους διαμένουν ή εργάζονται σε κλειστές δομές, όπως μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, στρατόπεδα και σωφρονιστικά καταστήματα.

Στις ομάδες αυξημένης προτεραιότητας περιλαμβάνονται ακόμη όσοι βρίσκονται σε στενή επαφή με βρέφη κάτω των έξι μηνών ή με ανθρώπους που πάσχουν από σοβαρά υποκείμενα νοσήματα.

Πόσες δόσεις χρειάζονται

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός για τους περισσότερους πολίτες περιλαμβάνει μία δόση ετησίως. Εξαίρεση αποτελούν ορισμένα παιδιά ηλικίας κάτω των 9 ετών. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, παιδιά αυτής της ηλικίας που εμβολιάζονται για πρώτη φορά κατά της γρίπης ή έχουν λάβει στο παρελθόν μόνο μία δόση χρειάζονται δύο δόσεις, με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών.

Σε βρέφη ηλικίας έξι μηνών και άνω χορηγείται η πλήρης δόση των 0,5 ml, σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών φαρμάκων.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες

Το αντιγριπικό εμβόλιο δεν παρέχει απόλυτη προστασία από τη μόλυνση, μειώνει όμως τον κίνδυνο νόσησης και κυρίως τον κίνδυνο σοβαρής νόσου και επιπλοκών. Η αποτελεσματικότητά του διαφοροποιείται κάθε χρόνο, ανάλογα με το πόσο καλά αντιστοιχούν τα στελέχη που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο με εκείνα που τελικά κυκλοφορούν στον πληθυσμό.

Οι πιο συνηθισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και παροδικές, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης, κόπωση ή ελαφρά αδιαθεσία για μία ή δύο ημέρες. Παράλληλα, το εμβόλιο δεν προκαλεί γρίπη. Η ήπια κόπωση ή ο πόνος που μπορεί να εμφανιστούν μετά τη χορήγησή του αποτελούν συνήθως αποτέλεσμα της ανοσολογικής αντίδρασης του οργανισμού και όχι λοίμωξη από τον ιό.

Όσοι έχουν ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης σε προηγούμενο αντιγριπικό εμβόλιο ή σε κάποιο από τα συστατικά του θα πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν εμβολιαστούν.

Τι αλλάζει στα εμβόλια της περιόδου 2026-2027

Για τη νέα περίοδο, τα εμβόλια γρίπης που περιγράφονται στις διεθνείς οδηγίες είναι τριδύναμα και έχουν σχεδιαστεί ώστε να προστατεύουν έναντι τριών βασικών στελεχών του ιού: ενός στελέχους Α(H1N1), ενός Α(H3N2) και ενός στελέχους γρίπης Β της γραμμής Victoria.

Υπενθυμίζεται ότι η σύνθεση των εμβολίων αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο, ανάλογα με τα στελέχη που εκτιμάται ότι θα κυκλοφορήσουν περισσότερο κατά τη χειμερινή περίοδο.

Σε κάθε περίπτωση, οι πολίτες που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου καλό είναι να συμβουλεύονται τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό τους τόσο για τον κατάλληλο χρόνο εμβολιασμού όσο και για το εμβόλιο που ενδείκνυται για την ηλικία και το ιατρικό ιστορικό τους.