Χανταϊός: Ποιο είδος μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων - Συμπτώματα και θεραπεία

Η πρόσφατη έξαρση χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο με ολλανδική σημαία προκάλεσε παγκόσμια ανησυχία, ξυπνώντας μνήμες από την πανδημία του κορονοϊού. Ωστόσο, η επιστημονική ανάλυση των δεδομένων καθησυχάζει τον γενικό πληθυσμό, καθώς η μετάδοση των ορθοχανταϊών (όπως ονομάζονται επίσημα) ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες.

Ποιοι χανταϊοί μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Η απάντηση είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Παρόλο που οι περισσότεροι χανταϊοί εξαπλώνονται από τα τρωκτικά στους ανθρώπους, υπάρχει μόνο ένας για τον οποίο έχει τεκμηριωθεί μετάδοση μεταξύ ανθρώπων:

• Ιός των Άνδεων (ANDV): Ενδημεί στη Νότια Αμερική. Η μετάδοση από άτομο σε άτομο είναι σπάνια και απαιτεί στενή και παρατεταμένη επαφή, όπως συμβαίνει σε νοικοκυριά ή μεταξύ συντρόφων.
• Ευρωπαϊκοί και Ασιατικοί Ιοί: Για τους ιούς Puumala και Dobrava (Ευρώπη) ή τους Hantaan και Seoul (Ασία), δεν έχει επιβεβαιωθεί μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι άνθρωποι θεωρούνται «αδιέξοδοι ξενιστές».

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο περιστατικό του κρουαζιερόπλοιου, το δείγμα βρέθηκε θετικό στον ιό των Άνδεων. Ο κίνδυνος για την Ευρώπη παραμένει πολύ χαμηλός, καθώς ο ιός δεν μεταδίδεται εύκολα μέσω περιστασιακής επαφής.

Τι είναι οι ορθοχανταϊοί;

Πρόκειται για ιούς RNA που ανήκουν στην οικογένεια Hantaviridae. Μεταδίδονται κυρίως μέσω της εισπνοής σκόνης μολυσμένης από ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών.

Οι Χανταϊοί στην Ευρώπη και τα Βαλκάνια

Στην Ευρώπη, οι λοιμώξεις προκαλούνται κυρίως από δύο ιούς:

1. Ιός Puumala: Ο πιο συχνός, με θνησιμότητα κάτω του 1%. Προκαλεί την «επιδημική νεφροπάθεια», μια ηπιότερη μορφή νεφρικής προσβολής.
2. Ιός Dobrava: Εντοπίζεται έντονα στα Βαλκάνια (πήρε το όνομά του από χωριό της Σλοβενίας). Είναι σημαντικά πιο σοβαρός, με ποσοστό θνησιμότητας 10-12%.

Συμπτώματα και στάδια νόσου

Η περίοδος επώασης διαρκεί συνήθως 2-6 εβδομάδες. Η νόσος ξεκινά συνήθως με συμπτώματα που θυμίζουν γρίπη:

• Υψηλός πυρετός και ρίγη.
• Έντονος πονοκέφαλος και μυϊκοί πόνοι.
• Πόνος στην πλάτη (οσφυαλγία) ή στην κοιλιά.
• Ναυτία, έμετος ή διάρροια.
• Θολή όραση (χαρακτηριστικό του Puumala).

Σε σοβαρές περιπτώσεις (κυρίως Dobrava), εμφανίζεται οξεία νεφρική βλάβη, αιμορραγία, χαμηλή αρτηριακή πίεση και ανάγκη για αιμοκάθαρση.

Διάγνωση και θεραπεία

• Διάγνωση: Γίνεται μέσω ορολογικών εξετάσεων (ανίχνευση αντισωμάτων) ή τεστ PCR στα πρώτα στάδια.
• Θεραπεία: Δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία ή εμβόλιο εγκεκριμένο στην ΕΕ. Η αντιμετώπιση είναι αποκλειστικά υποστηρικτική (διαχείριση υγρών, υποστήριξη πίεσης, αιμοκάθαρση αν χρειαστεί).

Μέτρα πρόληψης

Εφόσον η μετάδοση στην Ευρώπη γίνεται από τρωκτικά, η προστασία επικεντρώνεται στο περιβάλλον:

• Αερισμός κλειστών χώρων (αποθήκες, υπόγεια) πριν τον καθαρισμό.
• Υγρός καθαρισμός με απολυμαντικά (όχι σκούπισμα που σηκώνει σκόνη).
• Χρήση γαντιών και μάσκας σε χώρους με παρουσία τρωκτικών.
• Σφράγιση σημείων εισόδου τρωκτικών στα σπίτια.

Ο χανταϊός στην Ευρώπη αποτελεί μια σοβαρή ζωονόσο που απαιτεί προσοχή στην επαφή με τη φύση και τα τρωκτικά, αλλά δεν αποτελεί απειλή για μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο όπως ο κορονοϊός.