Χάος στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια: Καθυστερήσεις και χαμένες πτήσεις
Ένα δύσκολο καλοκαίρι διανύουν χιλιάδες ταξιδιώτες στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, καθώς η πλήρης εφαρμογή του νέου βιομετρικού συστήματος συνοριακού ελέγχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκαλεί σοβαρές καθυστερήσεις, ατελείωτες ουρές και, σε αρκετές περιπτώσεις, χαμένες πτήσεις.
Τι είναι το EES
Το Entry/Exit System (EES) αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντικαθιστά τη χειροκίνητη σφράγιση διαβατηρίων για πολίτες τρίτων χωρών με ψηφιακή καταγραφή στοιχείων εισόδου και εξόδου, μέσω βιομετρικών δεδομένων (φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα) σε συνδυασμό με τα στοιχεία του διαβατηρίου.
Το σύστημα αφορά ταξιδιώτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που εισέρχονται στη Ζώνη Σένγκεν για βραχεία παραμονή έως 90 ημέρες εντός εξαμήνου, ανάμεσά τους και πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ.
Η εφαρμογή του νέου συστήματος ξεκίνησε πιλοτικά τον Οκτώβριο του 2025, ενώ η προθεσμία για πλήρη λειτουργία σε αεροδρόμια και λιμάνια ήταν η 10η Απριλίου 2026. Σήμερα το σύστημα καλύπτει 25 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, καθώς και Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία, συνολικά 29 χώρες.
Ουρές έως πέντε ώρες, μισοάδειες πτήσεις
Η κατάσταση κλιμακώνεται όσο πλησιάζει η κορύφωση της τουριστικής περιόδου. Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, οι νέοι συνοριακοί έλεγχοι έχουν οδηγήσει σε ουρές αναμονής που φτάνουν ακόμη και τις πέντε ώρες, με επιβάτες να περιμένουν εκτός κτιρίων και ορισμένες πτήσεις να αναχωρούν με σημαντικό αριθμό αδειών θέσεων, καθώς επιβάτες δεν προλαβαίνουν να ολοκληρώσουν εγκαίρως τον έλεγχο.
Ο βασικός λόγος πίεσης είναι η μαζική αύξηση της επιβατικής κίνησης: μόνο τον Ιούλιο και τον Αύγουστο τα ευρωπαϊκά αεροδρόμια αναμένεται να εξυπηρετήσουν περίπου 40 εκατομμύρια περισσότερους επιβάτες σε σχέση με τους δύο προηγούμενους μήνες.
Ο κλάδος ζητά «πάγωμα» — η Κομισιόν αντιδρά
Οι μεγαλύτεροι φορείς του κλάδου —ACI Europe, Airlines for Europe και IATA— έχουν απευθυνθεί με επιστολή στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητώντας να δοθεί στα αεροδρόμια η δυνατότητα πλήρους αναστολής των ελέγχων EES όποτε ο όγκος επιβατών ξεπερνά τις δυνατότητες των υποδομών, τουλάχιστον για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, με αίτημα για μόνιμη ευελιξία και μετά τον Σεπτέμβριο.
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι το σύστημα είναι πλέον πλήρως λειτουργικό σε όλες τις χώρες της Σένγκεν και ότι λειτουργεί ικανοποιητικά, ενώ αποδίδει τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις σε προϋπάρχοντα διαρθρωτικά ζητήματα, όπως ελλείψεις προσωπικού και συγκέντρωση πτήσεων σε συγκεκριμένες ώρες αιχμής, και όχι αποκλειστικά στο ίδιο το σύστημα.
Αξιωματούχοι της Frontex, ωστόσο, παραδέχονται πως η πλήρης ομαλοποίηση της λειτουργίας του EES ενδέχεται να απαιτήσει έως και δύο χρόνια. Σε αρκετά αεροδρόμια, μάλιστα, οι αρχές έχουν προχωρήσει ήδη σε προσωρινή διακοπή των βιομετρικών ελέγχων, επιστρέφοντας στη χειροκίνητη διαδικασία, κάτι που αυξάνει ακόμη περισσότερο τους χρόνους αναμονής.
Επεισόδια σε αεροδρόμια της Ευρώπης
Η ταλαιπωρία των ταξιδιωτών έχει καταγραφεί σε πολλά σημεία της Ευρώπης:
- Στο Άμστερνταμ, επιβάτες περιέγραψαν εικόνες με ηλικιωμένους και οικογένειες με μικρά παιδιά να περιμένουν επί ώρες, καθώς σχεδόν κανένα αυτόματο σημείο ελέγχου δεν λειτουργούσε κανονικά. Το ίδιο το αεροδρόμιο επιβεβαίωσε τις μεγάλες καθυστερήσεις.
- Στο Μιλάνο, αναφέρθηκαν περιστατικά λιποθυμιών έπειτα από αναμονή έως και τριών ωρών, ενώ περίπου 100 επιβάτες πτήσης της easyJet έμειναν στο αεροδρόμιο Linate, καθώς το πλήρωμα αναγκάστηκε να αναχωρήσει χωρίς αυτούς για το Μάντσεστερ.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Το πρόβλημα δεν αφήνει ανεπηρέαστα και τα ελληνικά αεροδρόμια. Καθυστερήσεις έχουν καταγραφεί στην Αθήνα, τη Ρόδο, τη Ζάκυνθο και το Ηράκλειο, με το «Ελευθέριος Βενιζέλος» να δέχεται καθημερινά ιδιαίτερη πίεση, κυρίως τις πρωινές ώρες αιχμής.
Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών έχει συστήσει στους ταξιδιώτες τρίτων χωρών να προσέρχονται τουλάχιστον δυόμισι ώρες πριν την προγραμματισμένη αναχώρησή τους, προκειμένου να προλάβουν έγκαιρα το check-in, τον έλεγχο ασφαλείας και τον έλεγχο διαβατηρίων, καθώς καθυστερημένη άφιξη στην πύλη επιβίβασης μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε άρνηση επιβίβασης.
Σε μια προσπάθεια να μετριαστεί η επιβάρυνση, η Ελλάδα αποφάσισε από νωρίς μέσα στην άνοιξη ότι οι Βρετανοί πολίτες —η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά εισερχόμενου τουρισμού για τη χώρα μετά τους Γερμανούς— δεν θα υποχρεούνται σε βιομετρική καταγραφή κατά την είσοδό τους στη χώρα το καλοκαίρι.
Τι θα κρίνει την επιτυχία του εγχειρήματος
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η ομαλή λειτουργία του νέου συστήματος θα εξαρτηθεί τελικά από τρεις βασικούς παράγοντες:
- Την αξιοπιστία των πληροφοριακών συστημάτων
- Την επάρκεια του προσωπικού στα σημεία ελέγχου
- Την εγκατάσταση επαρκούς αριθμού βιομετρικών σταθμών.
Οι απαιτούμενες επενδύσεις σε εξοπλισμό και ψηφιακές υποδομές θεωρούνται αναγκαίες προκειμένου οι διαδικασίες να επιταχυνθούν μετά την αρχική περίοδο προσαρμογής. Μακροπρόθεσμα, η προσδοκία είναι πως οι ταξιδιώτες θα εξυπηρετούνται ταχύτερα χάρη στην αυτοματοποίηση και στη δημιουργία ψηφιακού ιστορικού διελεύσεων συνόρων.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ταξιδιώτες:
- Αν ταξιδεύετε από χώρα εκτός ΕΕ προς προορισμό στη Ζώνη Σένγκεν, προσέλθετε στο αεροδρόμιο τουλάχιστον 2,5 ώρες νωρίτερα.
- Ελέγξτε πριν το ταξίδι σας αν η χώρα προορισμού εφαρμόζει ειδικές εξαιρέσεις (π.χ. για Βρετανούς πολίτες), καθώς οι πολιτικές διαφέρουν και μπορεί να αλλάζουν.
- Παρακολουθείτε τις ανακοινώσεις της αεροπορικής σας εταιρείας και του αεροδρομίου αναχώρησης/άφιξης για ενδεχόμενες πρόσθετες καθυστερήσεις.