Η Ρώμη μαζεύει 1,5 εκατ. ευρώ τον χρόνο σε κέρματα από ένα μόνο σιντριβάνι - Πού καταλήγουν τα χρήματα

Κάθε μέρα χιλιάδες τουρίστες ρίχνουν περίπου 3.000 ευρώ στη Φοντάνα ντι Τρέβι, στη Ρώμη, κάνοντας μια ευχή. Αν κάποιος υπολογίσει σε πόσα χρήματα «μεταφράζονται» όλα αυτά τα κέρματα γρήγορα συγκεντρώνεται ένα εντυπωσιακό ποσό.

Για την ακρίβεια συλλέγονται περίπου 3.000 ευρώ την ημέρα, ποσό που αντιστοιχεί σε σχεδόν 1,5 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, το ποσό αυτό δεν μένει στο σιντριβάνι, αλλά «μαζεύεται» από τον δήμο, ο οποίος με την σειρά του τα παραδίδει σε φιλανθρωπική οργάνωση που στηρίζει ανθρώπους που τα έχουν ανάγκη.

Οι περισσότεροι από όσους ρίχνουν ένα κέρμα δεν σκέφτονται και κατά πάσα πιθανότητα δεν γνωρίζουν ότι το κέρμα τους έχει αυτή την κατάληξη. Η κίνηση γίνεται καθαρά από την ανάγκη/ επιθυμία τους να κάνουν μια ευχή, η οποία στο τέλος γίνεται ένας μικρός προϋπολογισμός κοινωνικής πρόνοιας.

Από πού προκύπτει το ποσό

Το ακριβές ποσό μεταβάλλεται ελαφρώς από χρονιά σε χρονιά. Το 2022 η φιλανθρωπική οργάνωση συγκέντρωσε 1,4 εκατ. ευρώ από το σιντριβάνι και περίμενε ακόμη μεγαλύτερο ποσό την επόμενη χρονιά. Παλαιότερη καταμέτρηση είχε ανεβάσει το σύνολο του 2016 σε σχεδόν 1,5 εκατ. δολάρια.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία των τελευταίων ετών, το ποσό κινείται περίπου μεταξύ 1,4 και 1,5 εκατ. ευρώ ετησίως.

Την ίδια στιγμή το έθιμο αυτό είναι παλαιότερο απ’ όσο φαντάζονται οι περισσότεροι τουρίστες και εγινε παγκοσμίως γνωστό μέσα από την ταινία του 1954 «Three Coins in the Fountain»: αν ρίξεις ένα κέρμα, κάποια ημέρα θα επιστρέψεις στη Ρώμη. Αρκετοί είναι εκείνοι που φαίνεται να πιστεύουν στον μύθο – ή απλώς απολαμβάνουν την τελετουργία – ώστε το σιντριβάνι να γεμίζει ξανά με κέρματα κάθε εβδομάδα.

Πώς βγάζουν τα κέρματα από το σιντριβάνι

Τα κέρματα φυσικά δεν συγκεντρώνονται μόνα τους. Η περιφερειακή εταιρεία κοινής ωφέλειας ACEA αδειάζει το σιντριβάνι από το νερό και στέλνει ένα μικρό συνεργείο για να μαζέψει τα χρήματα.

Η συλλογή γίνεται δύο φορές την εβδομάδα με έως τέσσερις εργαζομένους, ενώ το σιντριβάνι καθαρίζεται πιο σχολαστικά δύο φορές τον μήνα.

Τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται είναι σχετικά απλά. Οι εργαζόμενοι στέκονται στην άκρη της δεξαμενής, συγκεντρώνουν τα κέρματα σε σωρούς με μακριές σκούπες και στη συνέχεια τα απορροφούν με ειδικούς σωλήνες.

Η ταχύτητα είναι σημαντική, καθώς ένα άδειο από νερό σιντριβάνι δεν αποτελεί και τόσο εντυπωσιακό αξιοθέατο.

Όπως έχει δηλώσει ο Francesco Prisco, στέλεχος της ACEA:

«Η συλλογή και οι εργασίες καθαρισμού πραγματοποιούνται όσο το δυνατόν γρηγορότερα, ώστε να περιορίζεται ο χρόνος κατά τον οποίο το σιντριβάνι παραμένει εκτός λειτουργίας».

Τα κέρματα δεν είναι, πάντως, το μόνο πράγμα που βρίσκεται στον πυθμένα.

Ο Alberto Colajacomo, εκπρόσωπος της Caritas, έχει περιγράψει μερικά από τα πιο ασυνήθιστα αντικείμενα που έχουν εντοπιστεί:

«Ανάμεσα στα κέρματα συχνά βρίσκουμε και άλλα αντικείμενα, όπως γυαλιά, θρησκευτικά μετάλλια, ακόμη και ένα ζευγάρι οδοντοστοιχίες».

Πού καταλήγουν τα χρήματα

Μόλις συγκεντρωθούν σε σακούλες, τα χρήματα παραδίδονται στη συνέχεια στον επόμενο φορέα. Όπως έχει περιγράψει ο Colajacomo:

«Το δημοτικό συμβούλιο μάς παραδίδει σακούλες γεμάτες με κέρματα που έχουν ριχτεί στο σιντριβάνι».

Τα χρήματα καταλήγουν στο παράρτημα της Caritas στη Ρώμη, της καθολικής φιλανθρωπικής οργάνωσης που λαμβάνει τα κέρματα από το 2001.

Τότε, ο τότε δήμαρχος της Ρώμης Francesco Rutelli θεσμοθέτησε τη συγκεκριμένη διαδικασία και έβαλε τέλος στην ανεπίσημη συλλογή κερμάτων που γινόταν μέχρι τότε.

Τα χρήματα έχουν πολύ συγκεκριμένο προορισμό. Χρηματοδοτούν τράπεζα τροφίμων, συσσίτια, ένα χαμηλού κόστους κοινωνικό σούπερ μάρκετ, γνωστό ως Emporium, καθώς και άλλα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας.

Το εντυπωσιακό είναι ότι τα έσοδα από τη Φοντάνα ντι Τρέβι αντιστοιχούν περίπου στο 15% του ετήσιου προϋπολογισμού της Caritas στη Ρώμη. Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό μέρος των πραγματικών εσόδων μιας φιλανθρωπικής οργάνωσης προέρχεται, κυριολεκτικά, από ευχές.

Οι άνθρωποι της οργάνωσης περιγράφουν το φαινόμενο με πιο θερμούς όρους απ’ ό,τι θα έκανε ένας ισολογισμός.

Ο αιδεσιμότατος Benoni Ambarus, επικεφαλής της Caritas, έχει δηλώσει:

«Το δώρο που προέρχεται από τη Φοντάνα ντι Τρέβι στη Ρώμη είναι μια βροχή από κέρματα που δημιουργεί μια θάλασσα καλού».

Φυσικά κάποιοι τουρίστες γνωρίζουν μάλιστα πού θα καταλήξει το κέρμα τους. Η Yula Cole, επισκέπτρια από τη Βραζιλία, είχε δηλώσει σε δημοσιογράφους:

«Ξέρω όμως επίσης ότι αυτό το κέρμα δεν θα μείνει απλώς εκεί, αλλά θα βοηθήσει ανθρώπους που έχουν ανάγκη».

Σε ποιον ανήκουν τελικά τα κέρματα;

Πίσω από όλη αυτή την ιστορία υπάρχει και ένα ενδιαφέρον ερώτημα: από τη στιγμή που κάποιος ρίχνει ένα κέρμα στο σιντριβάνι, εξακολουθεί να του ανήκει; Νομικά και πρακτικά, η απάντηση είναι όχι.

Ο δήμος αντιμετωπίζει τα χρήματα ως περιουσία που μπορεί να διαθέσει και η συμφωνία για τη μεταφορά τους στην Caritas ισχύει εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες. Υπήρξαν, πάντως, άνθρωποι που είχαν διαφορετική άποψη για το σε ποιον ανήκαν αυτά τα χρήματα.

Η πιο γνωστή περίπτωση ήταν εκείνη του Roberto Cercelletta, με το παρατσούκλι «D’Artagnan», ο οποίος επί 34 χρόνια έβγαζε κέρματα από το σιντριβάνι, μέχρι που τελικά συνελήφθη το 2002.

Στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, είχε αναφερθεί ότι κατάφερνε να συγκεντρώνει ακόμη και 22 κιλά κερμάτων μέσα σε μόλις 15 λεπτά.

Η μεταρρύθμιση που προώθησε ο Rutelli το 2001 έβαλε τέλος σε αυτή την ανεξέλεγκτη πρακτική και εξασφάλισε ότι τα χρήματα θα κατευθύνονται πλέον στη φιλανθρωπία.

Η σπουδαιότητα της ατομικής πράξης

Αυτό στο οποίο καταλήγουμε ξανά και ξανά είναι το πόσο μικρή μοιάζει η ατομική πράξη. Ένας άνθρωπος, ένα κέρμα, μια δεισιδαιμονία από μια παλιά ταινία, μια ευχή που ρίχνεται στο νερό και ξεχνιέται πριν ακόμη εξαφανιστούν οι κυματισμοί.

Πολλαπλασιάστε, όμως, αυτή την κίνηση επί μερικές χιλιάδες ανθρώπους κάθε ημέρα και επί έναν ολόκληρο χρόνο, και η ευχή παύει να είναι απλώς μια ευχή.

Μετατρέπεται σε ράφια γεμάτα τρόφιμα, σε ένα ζεστό γεύμα, σε ένα κοινωνικό σούπερ μάρκετ όπου μια οικογένεια μπορεί πραγματικά να αντέξει οικονομικά να ψωνίσει.

Καθόλου άσχημη απόδοση για ένα κέρμα που οι περισσότεροι δεν περιμένουν ποτέ να ξαναδούν.