Το «δακτυλικό αποτύπωμα» των βιβλίων: Πώς θα πιστοποιείται ότι γράφτηκαν από άνθρωπο

Στις μέρες μας, το περιεχόμενο που καταναλώνουμε μοιάζει περισσότερο από ποτέ με μια «θάλασσα» φωτογραφιών και βίντεο, στα οποία είναι δύσκολο να διακρίνουμε αν πρόκειται για ανθρώπινες δημιουργίες ή απλώς για το αποτέλεσμα ενός prompt σε μια μηχανή AI.

Η δυσπιστία απέναντι στα προϊόντα της τεχνητής νοημοσύνης δεν περιορίζεται πλέον στην ψηφιακή σφαίρα, αλλά έχει επεκταθεί στον κόσμο της μουσικής και του κινηματογράφου, φτάνοντας έως τη λογοτεχνία και την εκδοτική παραγωγή.

Γίνεται, συνεπώς, φανερό ότι η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη αφήνει πλέον το αποτύπωμά της σχεδόν σε κάθε καλλιτεχνικό πεδίο.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η βρετανική νεοφυής επιχείρηση Books by People παρουσιάζει έναν νέο τρόπο, ώστε οι εκδότες και οι επαγγελματίες συγγραφείς να μπορούν να πιστοποιούν τους τίτλους τους ως «οργανικούς», δηλαδή ως έργα γραμμένα από πραγματικούς ανθρώπους.

Η πιστοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία έχουν καταγραφεί διαδοχικές υποθέσεις χρήσης AI στη δημιουργική διαδικασία. Παράλληλα, φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες να αναγνωρίζουν ποια βιβλία αποτελούν προϊόν ανθρώπινης συγγραφής και ποια έχουν παραχθεί από μηχανές.

Σύμφωνα με την εταιρεία, στόχος δεν είναι ο ολοκληρωτικός αποκλεισμός της τεχνητής νοημοσύνης από τη συγγραφική διαδικασία, αλλά η διασφάλιση της διαφάνειας μέσω ειδικής σήμανσης, η οποία θα γνωστοποιεί στο κοινό αν πίσω από ένα έργο βρίσκεται ένας άνθρωπος ή ένας αλγόριθμος.

Το σήμα που παραπέμπει σε δακτυλικό αποτύπωμα

Σύμφωνα με δημοσίευμα του The Wired, σήμερα Τετάρτη (07/10) το Books by People ανακοίνωσε ότι έλαβε την έγκριση του βρετανικού Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας για τη διάθεση ενός σήματος που θα πιστοποιεί ότι ένα βιβλίο έχει γραφτεί από άνθρωπο. Το σήμα, το οποίο παραπέμπει σε δακτυλικό αποτύπωμα, θα μπορεί να τοποθετείται στο εξώφυλλο των πιστοποιημένων τίτλων.

«Αν κάποιοι θέλουν να γράφουν βιβλία με τεχνητή νοημοσύνη ή να τα επιλέγουν για την ψυχαγωγία τους, είναι δικαίωμά τους», δηλώνει στο WIRED η Εσμέ Ντένις, συνιδρύτρια του Books by People. «Αν, όμως, θέλεις να διαβάσεις κάτι που έχει γραφτεί από άνθρωπο, θα πρέπει να μπορείς να το εντοπίσεις. Αυτό που προσπαθούμε να προσφέρουμε είναι η δυνατότητα επιλογής».

Προηγούμενες πρωτοβουλίες σήμανσης, όπως το Human Authored, βασίζονταν κυρίως στη δήλωση του συγγραφέα ότι δεν είχε χρησιμοποιήσει τεχνητή νοημοσύνη κατά τη δημιουργία του βιβλίου. Το Books by People επιχειρεί να προσδώσει μεγαλύτερη αξιοπιστία στη διαδικασία, ζητώντας υπεύθυνη δήλωση συγγραφής, αναλύοντας κάθε χειρόγραφο με δικό του λογισμικό και εξετάζοντας χειροκίνητα τα πρώτα προσχέδια και το ερευνητικό υλικό που παρέχουν ο συγγραφέας και ο επιμελητής.

Σύμφωνα με την Ντένις, ο οργανισμός αναζητά όλα εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να τεκμηριώσουν ότι πίσω από το έργο βρίσκεται ένας άνθρωπος. Εξετάζει, δηλαδή, αν το τελικό κείμενο προέκυψε μέσα από μια φυσιολογική διαδικασία γραφής, αλλαγών, διορθώσεων και επανεπεξεργασίας.

Οι υποθέσεις AI που ταρακούνησαν τον εκδοτικό κόσμο

Το Books by People θα χρεώνει στους εκδότες μια σταθερή συνδρομή, καθώς και ένα επιπλέον ποσό για κάθε τίτλο που υποβάλλεται προς πιστοποίηση. Μέχρι στιγμής, πέντε εκδοτικοί οίκοι έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα, ενώ το πρώτο βιβλίο που θα φέρει το νέο σήμα αναμένεται να κυκλοφορήσει πριν από το τέλος του έτους.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η εκδοτική βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με διαδοχικές υποθέσεις ύποπτης χρήσης τεχνητής νοημοσύνης. Μέσα στη χρονιά, λογοτεχνικός πράκτορας ακύρωσε συμφωνία για βιβλίο αξίας 2 εκατ. δολαρίων, εκδότης απέσυρε μυθιστόρημα από την κυκλοφορία και αναγνώστες αμφισβήτησαν τη γνησιότητα βραβευμένου διηγήματος, υποστηρίζοντας ότι είχε δημιουργηθεί με AI.

Άνθρωποι του εκδοτικού κλάδου δεν θεωρούν απαραίτητα ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει τους συγγραφείς. Εκτιμούν, αντιθέτως, ότι σχετικά λίγοι αναγνώστες θα θελήσουν τελικά να επενδύσουν χρόνο και συναίσθημα σε βιβλία που έχουν παραχθεί από μηχανές.

«Είναι σαν να στέκεσαι στο τέλος μιας γραμμής παραγωγής και να παρακολουθείς αντικείμενα να πέφτουν από έναν ιμάντα μεταφοράς», λέει ο συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας Τεντ Τσιάνγκ, του οποίου η νουβέλα «Η Ιστορία της Ζωής σου» μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο με την ταινία «Η Άφιξη». «Από τη στιγμή που το γνωρίζεις, δυσκολεύεσαι να συνδεθείς πραγματικά συναισθηματικά με οτιδήποτε φτάνει στα χέρια σου. Η γνώση του τρόπου με τον οποίο δημιουργήθηκε κάτι δεν μπορεί να διαχωριστεί από την εμπειρία του έργου».

Ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενες υποθέσεις χρήσης AI ενδέχεται να κλονίσουν μια θεμελιώδη, αν και άγραφη, αρχή της εκδοτικής αγοράς: ότι κάθε βιβλίο που φτάνει στο ράφι έχει γραφτεί από έναν πραγματικό άνθρωπο και δεν αποτελεί προϊόν λογοκλοπής ή αυτοματοποιημένης παραγωγής.

«Οι εκδόσεις βασίζονταν πάντοτε στην εμπιστοσύνη μεταξύ εκδότη, συγγραφέα και αναγνωστικού κοινού. Οι περιπτώσεις στις οποίες αυτή η εμπιστοσύνη παραβιαζόταν ήταν σπάνιες», σημειώνει ο Σαμ Τζόρντισον, συνδιευθυντής του ανεξάρτητου εκδοτικού οίκου Galley Beggar Press, ο οποίος σκοπεύει να υιοθετήσει το σήμα του Books by People. «Η ιδέα ότι διαβάζεις ένα κείμενο τεχνητής νοημοσύνης που παρουσιάζεται ως ανθρώπινο προκαλεί σχεδόν αποστροφή. Μοιάζει με εξαπάτηση».

Η πιστοποίηση βιβλίων ανθρώπινης συγγραφής έχει ήδη βρει υποστηρικτές μεταξύ συγγραφέων και στελεχών της εκδοτικής βιομηχανίας. Ο Μάρκους Ντόλε, πρώην διευθύνων σύμβουλος της Penguin Random House, χαρακτήρισε την ανθρώπινη αφήγηση «ζωογόνο δύναμη» του κλάδου, εκφράζοντας τη στήριξή του στο Books by People.

Η ευρύτερη χρήση εργαλείων ανίχνευσης AI κρύβει, πάντως, σοβαρούς κινδύνους. Ένα λανθασμένο αποτέλεσμα μπορεί να πλήξει ανεπανόρθωτα τη φήμη ενός συγγραφέα, ακόμη και αν το έργο του έχει γραφτεί εξ ολοκλήρου από τον ίδιο.

«Πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί, ώστε όλο αυτό να μην εξελιχθεί σε κυνήγι μαγισσών», προειδοποιεί ο Τομ Γουέστ, διευθύνων σύμβουλος της Publishers’ Licensing Services, η οποία βοηθά εκδότες να παραχωρούν συλλογικά άδειες χρήσης των έργων τους. «Ο διάβολος, όπως πάντα, κρύβεται στις λεπτομέρειες».

Η παγίδα των AI detectors και ο κίνδυνος για τους συγγραφείς

Η Pangram, μια νεοφυής εταιρεία με έδρα τη Νέα Υόρκη, έχει αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παίκτες στην αγορά εντοπισμού κειμένων που παράγονται από τεχνητή νοημοσύνη. Η ίδια υποστηρίζει ότι το σύστημά της μπορεί να αναγνωρίζει τέτοια κείμενα με ακρίβεια 99,7%. Αρκετοί συγγραφείς, ωστόσο, αμφισβητούν την αξιοπιστία της μεθόδου, η οποία χρησιμοποιεί επίσης τεχνητή νοημοσύνη.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα Τζέρι Φαλάντε, του οποίου η συμφωνία για βιβλίο αξίας περίπου 2 εκατ. δολαρίων κατέρρευσε έπειτα από υποψίες χρήσης AI. Ο ίδιος υποστήριξε ότι το λογισμικό είχε εκλάβει στοιχεία της νιγηριανής γλωσσικής του ποικιλίας ως ενδείξεις τεχνητής νοημοσύνης. Η Pangram υπολόγισε ότι το 97% του βιβλίου είχε παραχθεί με AI.

«Χρειάζονται μήνες, ακόμη και χρόνια, για να γραφτεί ένα βιβλίο. Χρειάζονται δύο λεπτά σε ένα λογισμικό ανίχνευσης AI για να καταστρέψει το έργο μιας ζωής», έγραψε ο Φαλάντε σε δοκίμιό του. Η Pangram δεν απάντησε στο σχετικό αίτημα του WIRED για σχολιασμό.

Άλλοι εκπρόσωποι του κλάδου προειδοποιούν ότι η συστηματική εξέταση των συγγραφέων μεταφέρει το βάρος της απόδειξης στη λάθος πλευρά. Κατά την άποψή τους, οι πλατφόρμες και οι εκδότες θα έπρεπε να δηλώνουν ποια έργα έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη και όχι να ζητούν από τους ανθρώπους να αποδεικνύουν ότι έγραψαν οι ίδιοι τα βιβλία τους.

«Οι συγγραφείς καλούνται διαρκώς να εξηγήσουν από πού προέρχονται οι ιδέες και τα έργα τους. Πρέπει να αντισταθούμε σε αυτήν την τάση», επισημαίνει ο Γουέστ. «Η βασική παραδοχή θα πρέπει να παραμένει ότι ένα βιβλίο έχει γραφτεί από άνθρωπο».

Η διαδικασία του Books by People, η οποία εγκρίθηκε μαζί με το σήμα από το βρετανικό Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας, διαφέρει από την τεχνοκεντρική προσέγγιση της Pangram. Αντί να στηρίζεται αποκλειστικά σε έναν αλγόριθμο, δίνει μεγαλύτερο βάρος στα προσχέδια, στα έγγραφα και στα ίχνη επικοινωνίας που μπορούν να αποτυπώσουν την πορεία δημιουργίας ενός έργου.

«Δεν θα το αποκαλούσα ανίχνευση AI», διευκρινίζει η Ντένις. «Καταλάβαμε αρκετά νωρίς ότι, όσο τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης βελτιώνονται, ένας διαρκής αγώνας μεταξύ μοντέλων και εργαλείων ανίχνευσης δεν μπορεί να αποτελέσει βιώσιμη λύση».

Όταν τα στοιχεία δεν οδηγούν σε ασφαλές συμπέρασμα, το Books by People δηλώνει ότι προτιμά να δίνει το όφελος της αμφιβολίας στον συγγραφέα. «Από τη στιγμή που διαθέτουμε μια δημόσια και ελεγμένη διαδικασία, αυτό που μπορούμε να εγγυηθούμε είναι ότι ένα βιβλίο έχει περάσει από όλα τα προβλεπόμενα στάδια», λέει η Ντένις. «Θεμελιώδης αρχή του οργανισμού μας είναι να αποφεύγονται οι άδικες κατηγορίες εις βάρος των συγγραφέων».

Για αρκετούς δημιουργούς, πάντως, η σημασία του νέου σήματος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την τεχνική τελειότητα της διαδικασίας. Το κρίσιμο είναι ότι οι εκδότες δηλώνουν δημόσια πως η ανθρώπινη συγγραφή παραμένει αδιαπραγμάτευτη αξία για τον κλάδο.

«Είναι εξίσου σημαντικό οι εκδότες να διαθέτουν μια πολιτική κατά της εξαπάτησης όσο και τα πανεπιστήμια, ακόμη και αν δεν υπάρχει τέλειος τρόπος επιβολής της», καταλήγει ο Τσιάνγκ. «Πρόκειται, πάνω απ’ όλα, για μια δήλωση αξιών».