Συντάξεις χηρείας: Οι αλλαγές μετά την απόφαση του ΣτΕ, οι μεγάλοι χαμένοι
Οι συντάξεις χηρείας παραμένουν προς το παρόν χωρίς αλλαγές, καθώς το υπουργείο Εργασίας διαβεβαιώνει ότι δεν εξετάζονται άμεσα περικοπές. Η τοποθέτηση αυτή ήρθε μετά τη νέα απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία επαναφέρει το θέμα της καταβολής της εθνικής σύνταξης.
Η απόφαση του ΣτΕ ουσιαστικά κρίνει ότι ένα άτομο δεν μπορεί να λαμβάνει περισσότερες από μία εθνικές συντάξεις, γεγονός που θεωρητικά θα μπορούσε να επηρεάσει τις συντάξεις λόγω θανάτου.
Ωστόσο, από την κυβέρνηση τονίζεται ότι δεν υπάρχει σχεδιασμός για άμεσες μειώσεις στις συντάξεις χηρείας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου το θέμα θεωρείται κοινωνικά και πολιτικά ευαίσθητο.
Τι αποφάσισε το Συμβούλιο της Επικρατείας
Η υπόθεση αφορά την αποκαλούμενη «εγκύκλιο Τσακλόγλου» του 2021, η οποία βασιζόταν στον νόμο Κατρούγκαλου και προέβλεπε ότι κάποιος που παίρνει περισσότερες από μία συντάξεις δεν μπορεί να εισπράττει και δεύτερη εθνική σύνταξη.
Παρότι η εγκύκλιος δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι η βασική φιλοσοφία της είναι συμβατή με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Ωστόσο, ακύρωσε την ίδια την εγκύκλιο επειδή θεωρήθηκε ότι δεν είχε απλώς ερμηνευτικό χαρακτήρα, αλλά ουσιαστικά εισήγαγε νέους κανόνες χωρίς νομοθετική πρόβλεψη.
Με αυτή την απόφαση, το ανώτατο δικαστήριο αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να υπάρξει στο μέλλον νέα νομοθετική παρέμβαση που θα περιορίζει τη χορήγηση δεύτερης εθνικής σύνταξης.
Πώς μπορεί να επηρεαστούν οι συντάξεις χηρείας
Αν εφαρμοστεί μια τέτοια λογική, όσοι λαμβάνουν ταυτόχρονα προσωπική σύνταξη και σύνταξη χηρείας θα δικαιούνται μόνο μία εθνική σύνταξη.
Αυτό σημαίνει ότι στη σύνταξη λόγω θανάτου θα παραμένει μόνο το ανταποδοτικό κομμάτι, δηλαδή το μέρος που αντιστοιχεί στις εισφορές του θανόντος ασφαλισμένου.
Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να επιφέρει σημαντικές μειώσεις στα ποσά που λαμβάνουν σήμερα χιλιάδες δικαιούχοι συντάξεων χηρείας.
Τι ισχύει με τις μειώσεις μετά την τριετία
Παράλληλα, εξακολουθεί να μην εφαρμόζεται πλήρως η διάταξη που προβλέπει μείωση κατά 50% της σύνταξης χηρείας μετά την πάροδο τριών ετών, όταν ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει και δική του σύνταξη.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη εφαρμόστηκε σε συνταξιούχους του Δημοσίου και του πρώην ΟΓΑ, όμως δεν εφαρμόστηκε στον ιδιωτικό τομέα. Έτσι, έχουν δημιουργηθεί διαφορετικές κατηγορίες δικαιούχων: κάποιοι συνεχίζουν να λαμβάνουν ολόκληρη τη σύνταξη χηρείας, ενώ άλλοι έχουν ήδη δει μειώσεις.
Το ενδεχόμενο να επιβληθούν αναδρομικά περικοπές και στον ιδιωτικό τομέα προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς αφορά περίπου 60.000 άτομα. Αν και δεν φαίνεται πιθανό να υπάρξουν άμεσες αποφάσεις πριν από τις εκλογές, εξετάζονται ήδη πιθανά σενάρια για το μέλλον.
Τα σενάρια που εξετάζονται
Ένα από τα σενάρια προβλέπει ότι ενδεχόμενες μειώσεις θα αφορούν μόνο το ποσό της εθνικής σύνταξης, ενώ το ανταποδοτικό τμήμα της σύνταξης χηρείας θα εξακολουθήσει να καταβάλλεται κανονικά στο 70%.
Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι να δοθεί στους συνταξιούχους η δυνατότητα να επιλέγουν ποια από τις συντάξεις τους θα μειώνεται μετά την τριετία.
Σε κάθε περίπτωση, βασική επιδίωξη του υπουργείου φαίνεται να είναι να αποφευχθούν αναδρομικές διεκδικήσεις σε περίπου 118.000 περιπτώσεις, όπου οι προβλεπόμενες μειώσεις δεν εφαρμόστηκαν από το 2019 έως σήμερα.