Πλασματικά έτη: Πόσο κοστίζει η εξαγορά και πότε συμφέρει – Τα απαραίτητα βήματα

Η αναγνώριση πλασματικών ετών αποτελεί ένα από τα πιο χρήσιμα εργαλεία για όσους πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση, καθώς μπορεί να καλύψει το κενό που υπάρχει για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή να αυξήσει το τελικό ποσό της σύνταξης.

Ωστόσο, πριν αποφασίσει κανείς να προχωρήσει σε εξαγορά, χρειάζεται να γνωρίζει με ακρίβεια πόσα χρόνια ασφάλισης έχει ήδη συμπληρώσει και αυτό προϋποθέτει τη σωστή βεβαίωση του ασφαλιστικού χρόνου από τον e-ΕΦΚΑ. Επιπλέον, χρειάζεται να υπολογίσει το κόστος της εξαγοράς, ώστε να διαπιστώσει εάν είναι τελικά μία συμφέρουσα επιλογή.

Ποιοι χρόνοι αναγνωρίζονται ως πλασματικοί

Ο νόμος προβλέπει την αναγνώριση συγκεκριμένων περιόδων, οι οποίες δεν αφορούν πραγματική εργασία αλλά μπορούν να συνυπολογιστούν στον συνολικό ασφαλιστικό χρόνο κατόπιν αίτησης και καταβολής του σχετικού κόστους. Τα βασικά διαστήματα είναι:

• Χρόνος λόγω τέκνων: ένα έτος για ένα παιδί, τρία έτη για δύο παιδιά, πέντε έτη για τρία παιδιά και άνω.
• Χρόνος σπουδών για την απόκτηση πτυχίου.
• Κενά ασφάλισης (διαστήματα χωρίς ένσημα).
• Στρατιωτική θητεία για τους άνδρες.

Στον ιδιωτικό τομέα και για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το ανώτατο συνολικό όριο αναγνώρισης πλασματικού χρόνου είναι τα επτά έτη. Στο Δημόσιο ισχύουν διαφορετικοί κανόνες, καθώς ο χρόνος λόγω τέκνων δεν προσμετράται στο ίδιο όριο. Έτσι, ορισμένοι δημόσιοι υπάλληλοι μπορούν να φτάσουν συνολικά έως και τα 12 έτη αναγνώρισης.

Πώς υπολογίζεται το κόστος εξαγοράς

Το κόστος της εξαγοράς εξαρτάται από δύο βασικούς παράγοντες: την ημερομηνία υποβολής της αίτησης και την ιδιότητα του ασφαλισμένου.

Μισθωτοί ιδιωτικού τομέα: για αιτήσεις που υποβάλλονται από τις 13 Μαΐου 2016 και μετά, το κόστος ανέρχεται στο 20% των αποδοχών του τελευταίου μήνα πριν από την υποβολή της αίτησης.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: το ποσό υπολογίζεται με βάση την ασφαλιστική εισφορά του κλάδου κύριας ασφάλισης, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία ανήκει ο ασφαλισμένος.

Παράλληλα, ο τρόπος πληρωμής μπορεί να επηρεάσει το τελικό ποσό καθώς με την εφάπαξ εξόφληση προβλέπεται έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος εξαγοράς. Εναλλακτικά, το ποσό μπορεί να καταβληθεί τμηματικά, με παρακράτηση από τη μελλοντική σύνταξη, χωρίς όμως την αντίστοιχη έκπτωση.

Τι ίσχυε παλιότερα

Για όσους είχαν υποβάλει αίτηση πριν αλλάξει το καθεστώς, το κόστος ήταν αισθητά χαμηλότερο:

• Ιδιωτικός τομέας - αιτήσεις έως τον Μάιο του 2016: σταθερό κόστος περίπου 167,85 ευρώ τον μήνα.
• Δημόσιο - αιτήσεις έως 31 Δεκεμβρίου 2016: υπολογισμός με βάση το 6,67% του βασικού μισθού του Οκτωβρίου 2011.

Στο Δημόσιο, το ποσοστό αυξήθηκε σταδιακά τα επόμενα χρόνια: 10% το 2017, 13,3% το 2018, περίπου 16,67% το 2019, και από το 2020 και μετά διαμορφώθηκε στο 20%, όπως ισχύει σήμερα και στον ιδιωτικό τομέα.

Ενδεικτικά παραδείγματα κόστους

Με βάση το σημερινό καθεστώς του 20%, το κόστος διαφοροποιείται σημαντικά, ανάλογα με τον μισθό και τα έτη προς εξαγορά:

• Μισθωτός με μεικτό μισθό 1.000 ευρώ: η εξαγορά δύο ετών κοστίζει περίπου 4.800 ευρώ.
• Μισθωτός με μεικτό μισθό 1.700 ευρώ: η εξαγορά τεσσάρων ετών φτάνει περίπου τα 16.320 ευρώ.
• Μισθωτός με μεικτό μισθό 2.200 ευρώ: η εξαγορά τριών ετών διαμορφώνεται περίπου στις 15.840 ευρώ.
• Ελεύθεροι επαγγελματίες: για τρία έτη στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία το κόστος προσεγγίζει τις 4.500 ευρώ, στην τρίτη κατηγορία ξεπερνά τις 10.000 ευρώ, ενώ στην έκτη κατηγορία, για πέντε έτη, μπορεί να φτάσει τις 36.000 ευρώ.

Πότε πραγματικά συμφέρει η εξαγορά

Η εξαγορά πλασματικών ετών δεν αποτελεί αυτόματα μία συμφέρουσα επιλογή. Τα κρίσιμα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν πριν από κάθε αίτηση είναι τα εξής:

1. Είναι ο συγκεκριμένος χρόνος απαραίτητος για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος; Αν ναι, η εξαγορά συνήθως αξίζει, καθώς χωρίς αυτήν δεν θα υπάρξει καν δικαίωμα σύνταξης.
2. Αν δεν είναι απαραίτητος για τη θεμελίωση, οδηγεί σε ουσιαστική αύξηση του ποσού της σύνταξης που δικαιολογεί το κόστος της εξαγοράς;

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσό που καταβάλλεται για την εξαγορά επηρεάζει και τις συντάξιμες αποδοχές: όσο υψηλότερο είναι το ποσό αναγνώρισης, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η επίδρασή του στον τελικό υπολογισμό της σύνταξης.

Τι ισχύει στη διαδοχική ασφάλιση

Οι ασφαλισμένοι που έχουν εργαστεί σε διαφορετικά ασφαλιστικά ταμεία (π.χ. πρώην ΟΑΕΕ και στη συνέχεια ως μισθωτοί στο πρώην ΙΚΑ) μπορούν να συνυπολογίσουν τον συνολικό ασφαλιστικό τους χρόνο και, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, να εξετάσουν παράλληλα και την αναγνώριση πλασματικού χρόνου.

Σωστός υπολογισμός

Η αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να είναι πολύτιμο εργαλείο, αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δεδομένα συμφέρουσα επιλογή. Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, ο ασφαλισμένος πρέπει πρώτα να επιβεβαιώσει με ακρίβεια τον πραγματικό ασφαλιστικό του χρόνο μέσω της ηλεκτρονικής βεβαίωσης του e-ΕΦΚΑ και στη συνέχεια να υπολογίσει αν τα πλασματικά έτη είναι απαραίτητα για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης ή αν η αύξηση του ποσού της σύνταξης δικαιολογεί το κόστος της εξαγοράς.

Πρώτο βήμα πριν από κάθε αίτηση: επιβεβαίωση του ασφαλιστικού χρόνου

Πριν αποφασίσει κανείς αν συμφέρει η εξαγορά πλασματικών ετών, χρειάζεται να γνωρίζει με ακρίβεια πόσα έτη ασφάλισης έχει ήδη συμπληρώσει και πόσα του λείπουν. Αυτό γίνεται μέσω της ηλεκτρονικής βεβαίωσης χρόνου ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ.

Τι χρειάζεται

• Κωδικοί Taxisnet, για την είσοδο και ταυτοποίηση στο σύστημα.
• ΑΜΚΑ, για την οριστική ταυτοποίηση στο σύστημα του e-ΕΦΚΑ.

Βήματα έκδοσης της βεβαίωσης

1. Είσοδος στην επίσημη ιστοσελίδα του e-ΕΦΚΑ (efka.gov.gr) και επιλογή της ενότητας «Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες για Ασφαλισμένους».
2. Επιλογή της υπηρεσίας «Ατομικός Λογαριασμός Ασφάλισης» ή «Βεβαίωση Προϋπηρεσίας» και σύνδεση με τους κωδικούς Taxisnet.
3. Επιβεβαίωση του ΑΜΚΑ στην οθόνη που εμφανίζεται.
4. Επιλογή του χρονικού διαστήματος εργασίας που επιθυμεί κανείς να βεβαιώσει.
5. Λήψη του εγγράφου σε μορφή PDF, το οποίο φέρει ψηφιακή σήμανση και γίνεται υποχρεωτικά δεκτό από όλους τους δημόσιους φορείς.

Το έγγραφο αποτυπώνει συγκεντρωτικά ολόκληρο τον ασφαλιστικό βίο του αιτούντος, ανά έτος και ανά εργοδότη, δίνοντας ενιαία εικόνα ακόμη και σε όσους έχουν εργαστεί σε περισσότερους από έναν πρώην ασφαλιστικούς φορείς (π.χ. μισθωτοί, ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι).

Τι γίνεται αν βρεθούν κενά ή λάθη

Αν κατά τον έλεγχο εντοπιστούν κενά, ελλείψεις ή σφάλματα στα καταγεγραμμένα ένσημα, ο ασφαλισμένος μπορεί να τα διορθώσει προσκομίζοντας τα σχετικά αποδεικτικά (π.χ. βεβαιώσεις εργοδότη, παλιά ασφαλιστικά βιβλιάρια) στο αρμόδιο υποκατάστημα e-ΕΦΚΑ, πριν προχωρήσει σε αίτηση εξαγοράς πλασματικών ετών. Μόνο έτσι θα γνωρίζει με ακρίβεια πόσα έτη πραγματικά του λείπουν και αν συμφέρει η επένδυση στην εξαγορά.

Προσυνταξιοδοτική βεβαίωση

Για όσους έχουν ασφαλιστεί σε περισσότερους από έναν πρώην ασφαλιστικούς φορείς, υπάρχει και η δυνατότητα έκδοσης Προσυνταξιοδοτικής βεβαίωσης, η οποία υποβάλλεται με αίτηση στην Τοπική Διεύθυνση e-ΕΦΚΑ του τόπου κατοικίας, μέσα στα δύο τελευταία χρόνια πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης. Η αίτηση αυτή είναι υποχρεωτική σε αυτές τις περιπτώσεις και συμβάλλει στην επιτάχυνση της απονομής της σύνταξης.