Oλοκληρωμένο πλαίσιο για τη χρήση της ΤΝ αποκτούν τα σχολεία της χώρας- Τι αλλάζει

Πώς θα χρησιμοποιείται η Τεχνητή Νοημοσύνη στην τάξη χωρίς να αντικαθιστά τη γνώση, την κριτική σκέψη και τον ρόλο του εκπαιδευτικού;
Τις βάσεις για μια ασφαλή, διαφανή και παιδαγωγικά υπεύθυνη αξιοποίηση της AI στην εκπαίδευση θέτει η κοινή πρωτοβουλία της υπουργού Παιδείας, Σοφίας Ζαχαράκη, και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου.

Ο υποστηρικτικός ρόλος της τεχνολογίας στη μάθηση

Το νέο πλαίσιο προβλέπει, ότι η χρήση των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, που πραγματοποιείται αποκλειστικά υπό την εποπτεία των καθηγητών, παραμένει προαιρετική για μαθητές και εκπαιδευτικούς, ενώ παράλληλα διευκρυνίζει ότι δεν συνδέεται με την τη βαθμολογία ή την αξιολόγηση.

Με απλά λόγια, η τεχνολογία έρχεται να λειτουργήσει υποστηρικτικά στη μάθηση και όχι να αντικαταστήσει την προσωπική προσπάθεια των μαθητών.

Έτσι, τα εργαλεία AI θα μπορούν να αξιοποιούνται μόνο όταν:

• υποστηρίζουν τη μαθησιακή διαδικασία,
• λειτουργούν υπό επίβλεψη εκπαιδευτικού,
• εφαρμόζονται σε εθελοντική βάση,
• και δεν επηρεάζουν τη μαθητική ή υπηρεσιακή αξιολόγηση.

Οι αυστηρές απαγορεύσεις

Από τη μερία του το Υπουργείο θέτει αυστηρά όρια απέναντι σε πρακτικές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σύγχυση ή ακόμα και κινδύνους για τη σχολική κοινότητα, απομακρύνοντας τους μαθητές από κινδύνους όπως η παραπληροφόρηση και οι αλγοριθμικές στρεβλώσεις που συχνά συνοδεύουν τις νέες τεχνολογίες.

Παράλληλα, στο επίκεντρο τίθεται και η προστασία των προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων, θέτοντας αυστηρούς περιορισμούς και σαφείς κανόνες ασφαλείας:

• απαγορεύεται η δημιουργία προφίλ μαθητών ή εκπαιδευτικών,
• η ανάλυση προσωπικότητας και συμπεριφοράς,
• καθώς και η εισαγωγή ευαίσθητων δεδομένων σε εφαρμογές AI.

Επιπλέον, στα στοιχεία που δεν θα μπορούν να καταχωρηθούν συμπεριλαμβάνονται ονοματεπώνυμα, φωτογραφίες, φωνητικά δείγματα, βαθμολογίες, δεδομένα υγείας και γενικά κάθε πληροφορία που μπορεί να οδηγήσει στην αναγνώριση μαθητή ή εκπαιδευτικού.

Εξετάσεις και μαθητικές εργασίες

Σε ό,τι αφορά τις εξετάσεις και τις σχολικές εργασίες, η χρήση εργαλείων AI από μαθητές σε διαγωνίσματα ή γραπτές εξετάσεις δεν θα επιτρέπεται, εκτός αν υπάρχει ρητή άδεια και συγκεκριμένο πλαίσιο από τον εκπαιδευτικό. Επιπλέον, οι μαθητικές εργασίες δεν θα μπορούν να δημιουργούνται εξ ολοκλήρου ή σε μεγάλο βαθμό από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο να διατηρηθεί η αυθεντικότητα της μαθησιακής διαδικασίας.

Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να έχουν ενεργό ρόλο, καθοδηγώντας τους μαθητές στη σωστή, υπεύθυνη και κριτική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.

«Συντονιστής Τεχνητής Νοημοσύνης»

Μία από τις βασικές καινοτομίες του νέου συστήματος είναι η καθιέρωση του ρόλου του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολείο. Ο συγκεκριμένος εκπαιδευτικός θα είναι υπεύθυνος για την παρακολούθηση της ορθής χρήσης εργαλείων AI, τον συντονισμό μαθητών και εκπαιδευτικών, αλλά και τη διαχείριση ζητημάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια και την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Παράλληλα, όπου υπάρχει η τεχνική δυνατότητα, η πρόσβαση στις εφαρμογές θα πραγματοποιείται μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, με ασφαλή ταυτοποίηση χρηστών και ελεγχόμενη πρόσβαση.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης πρόσθετες δικλείδες προστασίας , όπως ανωνυμοποίηση δεδομένων, καταγραφή όλων των διαδικασιών επεξεργασίας, ανθρώπινη εποπτεία, τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα κυβερνοασφάλειας. Επιπλέον, πριν από κάθε εφαρμογή εργαλείου Τεχνητής Νοημοσύνης θα είναι υποχρεωτική η διενέργεια Εκτίμησης Αντικτύπου Προστασίας Δεδομένων (DPIA), σύμφωνα με τις προβλέψεις του GDPR.

Η ενημέρωση ως κλειδί επιμόρφωσης

Ταυτόχρονα, κάθε σχολική μονάδα θα διοργανώνει τουλάχιστον μία ετήσια ενημερωτική δράση για μαθητές και γονείς σχετικά με τη χρήση της AI. Οι εκπαιδευτικοί θα συμμετέχουν σε ειδικά προγράμματα επιμόρφωσης που θα αφορούν τη λειτουργία της Τεχνητής Νοημοσύνης, τους κινδύνους αλγοριθμικής μεροληψίας, την προστασία προσωπικών δεδομένων, τις τεχνικές prompting και τη διαχείριση ψηφιακών περιστατικών.

Οι επιμορφώσεις αυτές θα εγκρίνονται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, ώστε να εξασφαλίζεται κοινό επίπεδο ποιότητας και αξιοπιστίας σε όλα τα σχολεία της χώρας.

Ολόκληρο το δελτίο τύπου

Η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά σαφείς κανόνες για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα σχολεία, μέσα από την κοινή πρωτοβουλία της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού Σοφίας Ζαχαράκη και του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου.

Η πρωτοβουλία αυτή θέτει τις βάσεις για μια ασφαλή, διαφανή και παιδαγωγικά υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία, με στόχο η τεχνολογία να λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης της μάθησης και όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας, της κριτικής σκέψης και του ρόλου του εκπαιδευτικού.

Η χρήση εργαλείων ΤΝ παραμένει προαιρετική για μαθητές και εκπαιδευτικούς, δεν συνδέεται με την αξιολόγησή τους και πραγματοποιείται πάντοτε υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού.

Η χρήση συστημάτων ΤΝ:
* πραγματοποιείται αποκλειστικά για την υποστήριξη της μάθησης και όχι για την υποκατάσταση της προσωπικής προσπάθειας των μαθητών,
* τελεί πάντοτε υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού,
* εφαρμόζεται σε εθελοντική βάση για μαθητές και εκπαιδευτικούς,
* και δεν επηρεάζει την αξιολόγηση ή τη μαθητική και υπηρεσιακή κατάσταση.

Ταυτόχρονα, θεσπίζονται αυστηρές δικλείδες προστασίας για τους μαθητές και τη σχολική κοινότητα απέναντι σε φαινόμενα παραπληροφόρησης, αλγοριθμικών στρεβλώσεων, επιβλαβούς περιεχομένου ή καταχρηστικής αξιοποίησης της τεχνολογίας.

Για πρώτη φορά εισάγονται ρητές απαγορεύσεις για πρακτικές όπως:
* η δημιουργία και διάδοση deepfake περιεχομένου χωρίς συναίνεση,
* η παραγωγή ψευδών βιβλιογραφικών αναφορών ή ανύπαρκτων πηγών,
* η μη εξουσιοδοτημένη ανάπτυξη ή χρήση εφαρμογών ΤΝ,
* καθώς και η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση μαθητών ή εκπαιδευτικών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία προσωπικών δεδομένων ανηλίκων. Απαγορεύεται ρητά η δημιουργία προφίλ μαθητών και εκπαιδευτικών, η επεξεργασία στοιχείων προσωπικότητας ή συμπεριφοράς, καθώς και η εισαγωγή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων σε συστήματα ΤΝ.

Ειδικότερα, δεν επιτρέπεται η καταχώριση:
* ονοματεπωνύμων,
* φωτογραφιών,
* φωνητικών δειγμάτων,
* βαθμολογιών,
* δεδομένων υγείας,
* ή οποιουδήποτε άλλου στοιχείου μπορεί να οδηγήσει στην ταυτοποίηση μαθητών και εκπαιδευτικών.

Η χρήση εργαλείων ΤΝ δεν επιτρέπεται κατά τη διάρκεια γραπτών εξετάσεων, τεστ και διαγωνισμάτων, εκτός εάν έχει προβλεφθεί ρητά ελεγχόμενη χρήση τους από τον εκπαιδευτικό. Αντίστοιχα, οι μαθητικές εργασίες δεν μπορούν να παράγονται εξ ολοκλήρου ή σε σημαντικό βαθμό από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να καθοδηγούν τους μαθητές στη δημιουργική, υπεύθυνη και κριτική αξιοποίηση των νέων εργαλείων, ώστε η τεχνολογία να λειτουργεί ενισχυτικά για τη μάθηση και όχι εις βάρος της.

Στο πλαίσιο αυτό, θεσμοθετείται για πρώτη φορά ο ρόλος του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολική μονάδα. Ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός θα παρακολουθεί την ορθή εφαρμογή των εργαλείων ΤΝ, θα συντονίζει τη συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών και θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για θέματα ασφάλειας και προστασίας δεδομένων.

Η πρόσβαση στα συστήματα ΤΝ θα πραγματοποιείται, όπου υποστηρίζεται, μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, με ασφαλή αυθεντικοποίηση χρηστών και αυστηρούς περιορισμούς πρόσβασης.

Επιπλέον, εισάγονται συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας, όπως:
* ανωνυμοποίηση ή ψευδωνυμοποίηση δεδομένων,
* καταγραφή όλων των διαδικασιών επεξεργασίας,
* μηχανισμοί ανθρώπινης εποπτείας,
* τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου,
* και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα ασφάλειας πληροφοριών.

Πριν από κάθε εφαρμογή συστήματος ΤΝ, θα διενεργείται υποχρεωτικά Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων (DPIA), σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ).

Κάθε σχολική μονάδα θα οργανώνει τουλάχιστον μία ετήσια δράση ενημέρωσης για μαθητές και γονείς, ενώ θα υλοποιούνται και επιμορφώσεις εκπαιδευτικών σχετικά με:
* τις βασικές αρχές λειτουργίας της ΤΝ,
* τους κινδύνους και τις αλγοριθμικές μεροληψίες,
* την προστασία προσωπικών δεδομένων,
* τις τεχνικές prompting,
* και τη διαχείριση περιστατικών.

Οι επιμορφώσεις θα εγκρίνονται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), ώστε να διασφαλίζονται ενιαία ποιότητα και επιστημονική επάρκεια.

ΕΔΩ το ΦΕΚ