Ολική ηλιακή έκλειψη στις 12 Αυγούστου - Που θα γίνει ορατό το σπάνιο φαινόμενο
Αυτή την Τετάρτη, 12 Αυγούστου 2026, για λίγα λεπτά η ημέρα θα μοιάζει με νύχτα και ορισμένοι ευρωπαίοι θα είναι αρκετά τυχεροί ώστε να δουν το μοναδικό φαινόμενο της ολικής έκλειψης του Ηλιού.
Συγκεκριμένα, όταν η Σελήνη θα περάσει ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, καλύπτοντας πλήρως τον ηλιακό δίσκο, σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης θα πέσει το απόλυτο σκοτάδι, ενώ στο επίκεντρο του φαινομένου θα βρεθεί η Ισπανία.
Πιο αναλυτικά, πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη του Ηλίου που θα γίνει ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη μετά το 2006, με το λεγόμενο «μονοπάτι της ολότητας» να περνά από περιορισμένες περιοχές του πλανήτη.
Η διαδρομή της ολικής έκλειψης θα ξεκινήσει από απομακρυσμένη περιοχή της βόρειας Ρωσίας και θα συνεχίσει προς τη Γροιλανδία και την Ισλανδία, πριν φτάσει στην Ισπανία και στο βορειοανατολικό τμήμα της Πορτογαλίας, όπου το φαινόμενο αναμένεται να προσελκύσει μεγάλο αριθμό παρατηρητών και επισκεπτών.
Από το Οβιέδο έως τη Μαγιόρκα
Στην Ισπανία, η ζώνη από την οποία θα είναι ορατή η ολική έκλειψη θα εκτείνεται από την περιοχή του Οβιέδο, στο βόρειο τμήμα της χώρας, έως τη Μαγιόρκα. Η διαδρομή θα περάσει μάλιστα και από περιοχές που τα προηγούμενα χρόνια έχουν πληγεί από μεγάλες δασικές πυρκαγιές.
Η ολική φάση θα είναι σύντομη και θα εκτυλιχθεί λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου. Στο Μπούργκος, για παράδειγμα, ο Ήλιος θα καλυφθεί πλήρως για περίπου 1 λεπτό και 48 δευτερόλεπτα. Σε σημεία της Ρωσίας και της Γροιλανδίας η ολικότητα θα διαρκέσει περισσότερο, χωρίς ωστόσο να ξεπεράσει τα δυόμισι λεπτά.
Πολύ μεγαλύτερη θα είναι η περιοχή από την οποία θα μπορεί να παρατηρηθεί η έκλειψη σε μερική μορφή. Το φαινόμενο θα είναι ορατό σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, στον Καναδά, στις βόρειες Ηνωμένες Πολιτείες και στη βορειοδυτική Αφρική. Οι επιμέρους φάσεις της μερικής έκλειψης θα έχουν επίσης μεγαλύτερη διάρκεια, φτάνοντας συνολικά περίπου τη μία ώρα και 45 λεπτά.
Τι συμβαίνει κατά την ολική έκλειψη
Η ολική έκλειψη προκύπτει όταν η Σελήνη βρεθεί ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο και η σκιά της πέσει σε μια στενή περιοχή της γήινης επιφάνειας. Κατά την ολική φάση, το φυσικό φως μειώνεται έντονα, η θερμοκρασία μπορεί να πέσει και οι σκιές να αλλάξουν όψη, ενώ ορισμένα ζώα μπορεί να συμπεριφερθούν σαν να έχει νυχτώσει.
Το φαινόμενο γίνεται εφικτό λόγω της αναλογίας μεγέθους και απόστασης Ήλιου και Σελήνης. Ο Ήλιος έχει διάμετρο περίπου 400 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Σελήνης, αλλά βρίσκεται και περίπου 400 φορές πιο μακριά από τη Γη. Έτσι, όπως φαίνονται από τον πλανήτη μας, έχουν σχεδόν το ίδιο φαινομενικό μέγεθος και η Σελήνη μπορεί να καλύψει τον ηλιακό δίσκο, αφήνοντας ορατό το ηλιακό στέμμα.
Αν και ηλιακές εκλείψεις σημειώνονται περίπου μία ή δύο φορές κάθε χρόνο, η ζώνη από την οποία είναι ορατή η ολικότητα είναι πολύ περιορισμένη. Για τον λόγο αυτό μπορεί να περάσουν ακόμη και εκατοντάδες χρόνια μέχρι μια συγκεκριμένη περιοχή να βρεθεί ξανά στη διαδρομή μιας ολικής έκλειψης.
Η Ισπανία, πάντως, θα έχει νέα ευκαιρία αρκετά σύντομα. Στις 2 Αυγούστου 2027 μία ακόμη ολική έκλειψη θα περάσει από τη νότια Ισπανία, τη βόρεια Αφρική και την Αραβική Χερσόνησο, με τη διάρκειά της να φτάνει έως τα 6 λεπτά και 23 δευτερόλεπτα. Στις 26 Ιανουαρίου 2028 θα ακολουθήσει δακτυλιοειδής έκλειψη, ο γνωστός «δακτύλιος της φωτιάς», η οποία θα είναι επίσης ορατή από τη νότια Ισπανία.
Προσοχή στην παρατήρηση του Ήλιου
Όσοι θελήσουν να παρακολουθήσουν το φαινόμενο θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν ειδικά γυαλιά παρατήρησης ηλιακής έκλειψης. Η απευθείας θέαση του Ήλιου χωρίς κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή και ακόμη και μόνιμη βλάβη στην όραση.
Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερος καθώς ο αμφιβληστροειδής δεν διαθέτει υποδοχείς πόνου, με αποτέλεσμα μια βλάβη να μπορεί να προκληθεί χωρίς να γίνει άμεσα αντιληπτή.