Τα νησιά που “βουλιάζουν” από κόσμο στα πανηγύρια του Δεκαπενταύγουστου

Για πολλά χωριά ο Δεκαπενταύγουστος είναι η σημαντικότερη στιγμή του καλοκαιριού που περιμένουν πως και πως, αλλά και ένας θεσμός που ενώνει ντόπιους, επισκέπτες και τουρίστες που απλά έτυχε να βρεθούν εκεί.

Από τα πολύωρα γλέντια της Ικαρίας μέχρι την ιδιαίτερη τελετουργία της Ολύμπου στην Κάρπαθο και το μεγάλο προσκύνημα της Τήνου, κάθε νησί έχει το δικό του μοναδικό τρόπο να γιορτάζει την Κοίμηση της Θεοτόκου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα τα τοπικά έθιμα αποκτούν και πανελλήνια, έως και παγκόσμια φήμη.

Και επειδή η ημέρα που οι περισσότεροι συναντιόμαστε γύρω από ένα κοινό τραπέζι για να γιορτάσουμε πλησιάζει, συγκεντρώσαμε μια λίστα με τα δημοφιλέστερα πανηγύρια για χορό, μουσική και γλέντι.

Χορός μέχρι το πρωί στην Ικαρία

Η Ικαρία βρίσκεται σχεδόν κάθε χρόνο στην κορυφή της λίστας όταν η συζήτηση φτάνει στα  νησιώτικα πανηγύρια. Ειδικότερα, στις 15 Αυγούστου, γλέντια στήνονται σε διάφορα σημεία του νησιού, με το Λαγκαδά να συγκεντρώνει φυσικά το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Χιλιάδες άνθρωποι φτάνουν στο ορεινό χωριό, όπου η εικόνα είναι η εξής: Τραπέζια γεμάτα κόσμο, λευκές πλαστικές καρέκλες, ποτήρια γεμάτα με το τοπικό κρασί που συνοδεύεται από μεζεδάκια και παρέες που ενώνονται στους μεγάλους κύκλους του Ικαριώτικου. Όπως συνηθίζεται το γλέντι ξεκινά από νωρίς, πριν πέσει ο ήλιος και τελειώνει την επόμενη μέρα.

Η παράδοση πρωταγωνιστεί στην Όλυμπο της Καρπάθου



Εντελώς διαφορετική είναι η εικόνα στην Όλυμπο της Καρπάθου. Το χωριό έχει διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό την ιδιαίτερη πολιτιστική του ταυτότητα, με τη μουσική, τις φορεσιές και τα έθιμα να περνούν από γενιά σε γενιά.

Ο εορτασμός του Δεκαπενταύγουστου έχει περισσότερο τελετουργικό χαρακτήρα. Οι παραδοσιακές φορεσιές επιστρέφουν στην πλατεία, λύρα και λαούτο συνοδεύουν τα τραγούδια και το γλέντι εξελίσσεται με πιο αργούς ρυθμούς από εκείνους που συναντά κανείς σε άλλα νησιά. Η ημέρα λειτουργεί παράλληλα ως μεγάλη συνάντηση για τους κατοίκους και όσους επιστρέφουν στην Όλυμπο ειδικά για τη γιορτή.

Οι «Εννιαμερίτισσες» της Παναγίας Σπηλιανής στη Νίσυρο

Στη Νίσυρο, το επίκεντρο βρίσκεται στην Παναγία Σπηλιανή, που δεσπόζει πάνω από το Μανδράκι και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά σημεία αναφοράς του νησιού.

Ξεχωριστό κομμάτι της παράδοσης αποτελούν οι «Εννιαμερίτισσες», οι γυναίκες που περνούν τις ημέρες πριν από τον Δεκαπενταύγουστο στο μοναστήρι, ακολουθώντας ένα αυστηρό τελετουργικό προσευχής και νηστείας. Η κορύφωση έρχεται στις 15 Αυγούστου, όταν η θρησκευτική τελετή δίνει σταδιακά τη θέση της στο πανηγύρι και στον χορό.

Τρεις ημέρες γιορτής στην Αστυπάλαια

Στην Αστυπάλαια ο Δεκαπενταύγουστος δεν χωρά σε μία μόνο ημέρα. Το μεγαλύτερο πανηγύρι του νησιού πραγματοποιείται στην Παναγία Πορταΐτισσα και οι εκδηλώσεις απλώνονται στο τριήμερο 14-16 Αυγούστου.

Μετά τις θρησκευτικές εκδηλώσεις ακολουθεί το γλέντι, ενώ στις 16 Αυγούστου σειρά παίρνουν τα περίφημα «Κουκάνια». Πρόκειται για εκδηλώσεις με ιδιαίτερους αγώνες και παιχνίδια, οι οποίες αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος του εορτασμού στο νησί.

Το πανηγύρι απλώνεται σε όλο το νησί της Νάξου

Η Νάξος δεν έχει μόνο ένα σημείο αναφοράς για τον Δεκαπενταύγουστο. Σε πολλά χωριά διοργανώνονται γλέντια, με το Φιλώτι να πρωταγωνιστεί.

Βιολί, λαούτο, τσαμπούνα και τουμπάκι συνοδεύουν τους χορούς, με τον συρτό και τον μπάλο να κυριαρχούν όσο περνά η νύχτα. Η μεγάλη έκταση του νησιού και η ισχυρή μουσική του παράδοση κάνουν τον Δεκαπενταύγουστο να μοιάζει περισσότερο με μια σειρά ταυτόχρονων γιορτών παρά με ένα και μοναδικό πανηγύρι.

Πάρος: Στο επίκεντρο η Εκατονταπυλιανή

Στην Πάρο, η 15η Αυγούστου είναι άμεσα συνδεδεμένη με την Παναγία Εκατονταπυλιανή στην Παροικιά, έναν από τους σημαντικότερους παλαιοχριστιανικούς ναούς του Αιγαίου.

Χιλιάδες πιστοί συμμετέχουν στις θρησκευτικές εκδηλώσεις και στη συνέχεια η γιορτή μεταφέρεται στους δρόμους και στην παραλιακή ζώνη, με μουσική και παραδοσιακούς χορούς. Ο Δεκαπενταύγουστος αποτελεί άλλωστε μία από τις σημαντικότερες παραδοσιακές γιορτές της Πάρου.

Τήνος: Το μεγαλύτερο προσκύνημα

Στην Τήνο, ο χαρακτήρας της ημέρας είναι πρωτίστως θρησκευτικός. Χιλιάδες προσκυνητές φτάνουν κάθε χρόνο στο νησί για την Παναγία Ευαγγελίστρια, με ορισμένους να ανεβαίνουν γονατιστοί τον δρόμο από το λιμάνι μέχρι τον ναό για να εκπληρώσουν το τάμα τους.

Η λιτάνευση της εικόνας αποτελεί την κορυφαία στιγμή του εορτασμού. Παράλληλα, στις 15 Αυγούστου η Τήνος τιμά τη μνήμη των θυμάτων του καταδρομικού «Έλλη», που τορπιλίστηκε έξω από το νησί το 1940.

Από την Ικαρία και την Κάρπαθο μέχρι την Πάρο και την Τήνο, ο Δεκαπενταύγουστος αλλάζει μορφή από νησί σε νησί. Κάπου κυριαρχεί το γλέντι και ο χορός, αλλού η πίστη και η τελετουργία. Κοινός παρονομαστής παραμένει η επιστροφή στην παράδοση και η συνάντηση των ανθρώπων στις πλατείες, στις εκκλησίες και στα χωριά.