Οι δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης αυξάνονται αλλά το "χάσμα" με την Ευρώπη παραμένει
Είναι από τις περιπτώσεις όπου επιλέγεις αν θα δεις το ποτήρι μισογεμάτο ή μισοάδειο. Αναμφίβολα η Ελλάδα και πριν από την πολυετή οικονομική κρίση, δεν διακρινόταν για τις επιδόσεις της στο “πουσάρισμα” της έρευνας στη χώρα μας, παρά το ότι όλες οι έρευνες έδειχναν πως επενδύοντας στην Έρευνα, ενισχύεται και η Ανάπτυξη.
Είναι ενδεικτικό ότι βγαίνοντας από το τούνελ των μνημονίων, η Ελλάδα- σύμφωνα με τα στοιχεία του Tax Foundation- ήταν στη 17η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης, ως προς τα φορολογικά κίνητρα R&D και έπρεπε να φτάσουμε στο 2025- 2026 για να ανέβει στην 9η θέση, αναγνωρίζοντας ότι σε αυτό το πεδίο βρίσκεται το μέλλον της οικονομίας.

"Άλμα" στις δαπάνες R&D αλλά...
Σύμφωνα με το Greece in Figures, το 2025 οι δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D) στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 12,2% και έφτασαν τα 4,06 δισ. ευρώ. Σε απόλυτες τιμές, ήταν 442 εκατ. ευρώ περισσότερα από το 2024. Το μερίδιο τους στο ΑΕΠ ανέβηκε στο 1,63%, δηλαδή περίπου 0,1 μονάδα πάνω από τον προηγούμενο χρόνο. Τα στοιχεία του 2025 είναι προκαταρκτικά και προέρχονται από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης.
Πόσα ξόδευε η Ελλάδα το 2005 για έρευνα; 1,15 δισ. ευρώ, δηλαδή το 0,59% του ΑΕΠ. Πρακτικά, 20 χρόνια μετά ξοδεύει 3,5 φορές περισσότερα σε ευρώ και σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό του ΑΕΠ. Η μεγαλύτερη άνοδος ήρθε μετά το 2013. Μόνο μέσα σε δύο χρόνια, από το 2019 στο 2020, το ποσοστό ανέβηκε από 1,26% σε 1,49%.
Η αύξηση αφορά όλους τους τομείς. Οι επιχειρήσεις έκαναν το 54,3% των δαπανών του 2025 (2,2 δισ. ευρώ). Ακολούθησαν η ανώτατη εκπαίδευση με 25,4% και ο κρατικός τομέας με 19,8%. Τη μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο είχαν τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα (+23,6%). Παράλληλα, αυξήθηκαν και οι ερευνητές. Το προσωπικό Ε&Α έφτασε τις 70.287 ισοδύναμες θέσεις πλήρους απασχόλησης (+1,7%) και οι ερευνητές τις 51.970 (+2,1%). Στις επιχειρήσεις όμως το προσωπικό μειώθηκε κατά 8,2% και οι ερευνητές κατά 5,5%, παρότι οι δαπάνες τους αυξήθηκαν.
Ήταν αρκετά όλα τα παραπάνω, για να καλυφθεί το χάσμα με την υπόλοιπη Ευρώπη. Δυστυχώς όχι. Παρά την άνοδο, η Ελλάδα παραμένει κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Το 2024, το πιο πρόσφατο έτος με στοιχεία για όλη την Ε.Ε., η Ελλάδα ήταν στο 1,53% και η Ε.Ε. στο 2,26%, κατατάσσοντας την 14η στις 27 χώρες. Το μόνο παρήγορο είναι ότι η απόσταση μικραίνει, καθώς από 1,2 μονάδες το 2005 έπεσε σε 0,7 το 2024.

Τι γίνεται στην Ευρώπη;
Ο συντελεστής έμμεσης φορολογικής επιδότησης, που αναπτύχθηκε από τον ΟΟΣΑ, είναι ένας τρόπος μέτρησης της έκτασης της φορολογικής ελάφρυνσης για Ε&Α με βάση τις δαπάνες σε όλες τις χώρες. Όσο πιο γενναιόδωρες είναι οι φορολογικές διατάξεις για την Ε&Α, τόσο υψηλότεροι είναι οι έμμεσοι συντελεστές επιδότησης για την Ε&Α. Ένας έμμεσος συντελεστής επιδότησης μηδενικός σημαίνει ότι η Ε&Α δεν λαμβάνει προτιμησιακή φορολογική μεταχείριση.
Τα ποσοστά φορολογικής επιδότησης για τις μεγάλες κερδοφόρες επιχειρήσεις παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών που παρέχουν αξιοσημείωτη φορολογική ελάφρυνση, κυμαινόμενα από 1% στη Δανία έως 39% στην Πορτογαλία. Η Γαλλία και η Πολωνία παρέχουν τη δεύτερη και τρίτη πιο γενναιόδωρη ελάφρυνση μετά την Πορτογαλία, με ποσοστό φορολογικής επιδότησης 36%.
Από τις χώρες που παρέχουν αξιοσημείωτη ελάφρυνση, η Δανία (1%), η Κύπρος (2%) και η Εσθονία (4%) είναι οι λιγότερο γενναιόδωρες. Τα ποσοστά φορολογικής επιδότησης της Βουλγαρίας, της Γεωργίας, της Λετονίας, του Λουξεμβούργου, της Μάλτας και της Ελβετίας δεν παρουσιάζουν καμία σημαντική φορολογική ελάφρυνση για την Ε&Α με βάση τις δαπάνες.
Μεταξύ των 33 κύριων ευρωπαϊκών χωρών για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, το μέσο ποσοστό επιδότησης για τις κερδοφόρες μεγάλες επιχειρήσεις ανέρχεται σε 16% το 2025. Συγκριτικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες χορηγούν ποσοστό επιδότησης μόλις 7% στις μεγάλες κερδοφόρες επιχειρήσεις, ενώ η Κίνα χορηγεί ποσοστό επιδότησης 32%.
