Δωρεές και γονικές παροχές: Οι πέντε παγίδες που φέρνουν φόρους και ελέγχους
Στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ βρίσκονται οι χρηματικές δωρεές, οι γονικές παροχές και οι μεταφορές ποσών μέσω τραπεζικών λογαριασμών, καθώς λανθασμένοι χειρισμοί μπορεί να οδηγήσουν σε φόρους, πρόστιμα και φορολογικούς ελέγχους.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις κινήσεις χρημάτων μεταξύ κοινών και ατομικών τραπεζικών λογαριασμών, καθώς υπό προϋποθέσεις μπορεί να θεωρηθούν άτυπες δωρεές. Οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν κυρίως αν ο συνδικαιούχος που μεταφέρει ή αναλαμβάνει χρήματα έχει πράγματι συμβάλει στη δημιουργία των καταθέσεων.
Οδηγό για τους ελέγχους αποτελεί πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, η οποία έκρινε ως δωρεά τη μεταφορά 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό σε νέο κοινό λογαριασμό γιου με τη σύζυγό του. Σύμφωνα με το σκεπτικό, δεν αποδείχθηκε ότι ο γιος είχε συμμετοχή στη δημιουργία του ποσού, ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα τέθηκαν υπό τον έλεγχό του.
Οι φορολογούμενοι θα πρέπει να προσέχουν πέντε βασικά σημεία:
Πρώτον, το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν ισχύει άνευ όρων. Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς συγγενείς πρώτου βαθμού καλύπτονται από αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, μόνο εφόσον η μεταφορά γίνει μέσω τραπεζικού συστήματος, υποβληθεί η σχετική δήλωση και τηρηθούν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Δεύτερον, οι μεταβιβάσεις με μετρητά ακυρώνουν την απαλλαγή. Αν τα χρήματα δοθούν εκτός τραπεζικού συστήματος, δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο όριο και επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ, ακόμη και αν πρόκειται για συγγενείς πρώτου βαθμού.
Τρίτον, οι μεταφορές μέσω IRIS εξετάζονται με βάση το ύψος και τον σκοπό τους. Μικρά ποσά για καθημερινές ανάγκες, χαρτζιλίκι ή ενίσχυση προστατευόμενων μελών δεν θεωρούνται συνήθως δωρεές. Ωστόσο, συχνές ή μεγαλύτερες μεταφορές μπορεί να ζητηθεί να αιτιολογηθούν.
Τέταρτον, οι διαδοχικές μεταβιβάσεις μεταξύ συγγενών μπαίνουν στο στόχαστρο. Η ΑΑΔΕ ελέγχει αν χρησιμοποιούνται ενδιάμεσα πρόσωπα ώστε να επωφεληθούν από το αφορολόγητο άτομα που δεν το δικαιούνται. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να επιβληθεί φόρος 20%, χωρίς απαλλαγή.
Πέμπτον, οι κοινοί λογαριασμοί με τρίτους κρύβουν κινδύνους. Όταν τα χρήματα καταλήγουν σε λογαριασμό όπου συμμετέχει και άλλο πρόσωπο, οι ελεγκτές εξετάζουν ποιος έκανε πραγματικά χρήση των χρημάτων και αν προκύπτει έμμεση δωρεά προς τρίτο.
Οι επιβαρύνσεις μπορεί να είναι σημαντικές, καθώς για συγγενείς πρώτου βαθμού, η μη τήρηση των διαδικασιών οδηγεί σε φόρο 10%. Για συγγενείς δεύτερης κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανίψια και θείοι, ο συντελεστής ανέρχεται στο 20%, ενώ για τρίτα πρόσωπα ή μακρινούς συγγενείς μπορεί να φτάσει έως και το 40%.
Σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της ΑΑΔΕ, μέσα στο έτος έχουν προγραμματιστεί έλεγχοι σε 1.080 υποθέσεις δωρεών και γονικών παροχών. Οι διασταυρώσεις γίνονται μέσω της πλατφόρμας myProperty και των στοιχείων που αποστέλλουν οι τράπεζες.
Αν δεν επιβεβαιώνεται η πραγματοποίηση της συναλλαγής ή δεν προσκομίζονται τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να μην αναγνωρίσει το αφορολόγητο και να προχωρήσει σε καταλογισμό φόρου.