Ψηφιακό ευρώ: Εγκρίθηκε στο ΕΚ - Πώς λειτουργεί, πότε ξεκινά

Ιστορική στιγμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση: η Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπερψήφισε το σχέδιο για το ψηφιακό ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο για την κυκλοφορία του ψηφιακού νομίσματος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) το αργότερο ως το 2029.

Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας έδειξε 43 ψήφους υπέρ, 14 κατά και 1 αποχή.

Τι είναι το ψηφιακό ευρώ

Το ψηφιακό ευρώ είναι μία ηλεκτρονική μορφή χρήματος, που θα εκδίδεται από την ΕΚΤ και θα λειτουργεί παράλληλα με τα φυσικά χαρτονομίσματα και κέρματα χωρίς να τα αντικαθιστά.

Στην πράξη, θα μοιάζει με ένα ψηφιακό πορτοφόλι: οι καταναλωτές θα αποθηκεύουν σε αυτό ψηφιακά ευρώ και θα μπορούν να πραγματοποιούν πληρωμές online αλλά και αυτοπροσώπως. Η ΕΚΤ θα παρέχει τη βασική υποδομή, ενώ οι εμπορικές τράπεζες και οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα προσφέρουν τις σχετικές υπηρεσίες στους πελάτες τους.

Βασικά χαρακτηριστικά που ψηφίστηκαν

• Δωρεάν βασικές υπηρεσίες για τους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένης κάρτας πληρωμής
• Ισχυρές διασφαλίσεις ιδιωτικότητας: η ΕΚΤ δεν θα μπορεί να ταυτοποιεί άμεσα τους χρήστες μέσω των συναλλαγών τους
• Απαγόρευση αποκλεισμού μετρητών: οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να αρνηθούν τα μετρητά μέσω τυποποιημένων πινακίδων «cashless»
• Χαμηλότερες προμήθειες για τους εμπόρους σε σχέση με τις σημερινές συναλλαγές με κάρτα

Γιατί τώρα; Ο γεωπολιτικός παράγοντας

Το ψηφιακό ευρώ δεν είναι απλώς τεχνολογική καινοτομία — είναι πρωτίστως στρατηγική επιλογή. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ, οι αμερικανικοί κολοσσοί Visa και Mastercard ελέγχουν σήμερα περίπου το 61% των πληρωμών με κάρτα στην ευρωζώνη, καθώς και σχεδόν το σύνολο των διασυνοριακών συναλλαγών.

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, με συνοδευτικούς δασμούς που αγγίζουν και τους παραδοσιακούς εταίρους της ΕΕ, ανέδειξε με αδρό τρόπο τους κινδύνους της εξάρτησης από ξένες υποδομές πληρωμών. Η ανησυχία: σε ένα σενάριο έντονης γεωπολιτικής σύγκρουσης, η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί ευάλωτη αν δεν διαθέτει αυτόνομη ψηφιακή χρηματοοικονομική υποδομή.

Ο σχετικός κανονισμός αναφέρει ρητά ότι το ψηφιακό ευρώ θα μειώσει «την υπερβολική εξάρτηση από μη ευρωπαίους παρόχους» και θα φέρει «το ενιαίο νόμισμα στην ψηφιακή εποχή».

Ποια ήταν η στάση των τραπεζών

Η πορεία προς την έγκριση δεν ήταν ανεμπόδιστη. Τα τελευταία τρία χρόνια, οι ευρωπαϊκές τράπεζες εξέφρασαν ανησυχίες για πιθανές εκροές καταθέσεων και απώλεια εσόδων, εάν οι πολίτες αποθηκεύσουν μεγάλα ποσά απευθείας στο ψηφιακό πορτοφόλι αντί σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Το τελικό κείμενο περιλαμβάνει ανώτατο όριο κατοχής ψηφιακών ευρώ ανά χρήστη — ένας αριθμός που δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί — για να αμβλυνθεί αυτή η ανησυχία.

Επιπλέον, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αναμένεται να αποζημιωθούν για τη συμμετοχή τους στο σύστημα, αν και το ακριβές μοντέλο αποζημίωσης παραμένει ένα από τα ανοιχτά θέματα των επερχόμενων διαπραγματεύσεων.

Πότε θα κυκλοφορήσει και τα επόμενα βήματα

Η χρονική πορεία που έχει χαραχτεί είναι η εξής:

• Ιούλιος 2026: Η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο αναμένεται να επικυρώσει επίσημα τη θέση της επιτροπής.
• Τέλη 2026: Έναρξη διαπραγματεύσεων με τα 27 κράτη-μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο τελική συμφωνία ως το τέλος του 2026.
• Δεύτερο εξάμηνο 2027: Η ΕΚΤ σχεδιάζει να ξεκινήσει 12μηνο πιλοτικό πρόγραμμα.
• 2029: Πλήρης κυκλοφορία στο ευρύ κοινό.

Υπάρχουν βέβαια εμπόδια: η ακροδεξιά ομάδα «Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών» ψήφισε κατά, αυξάνοντας την πιθανότητα να χρειαστεί πιο δύσκολη διαπραγμάτευση στην ολομέλεια.

Η Ευρώπη δεν είναι μόνη - Τι κάνουν οι άλλες δυνάμεις

Η ΕΕ δεν είναι η μόνη που κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Η Κίνα έχει ήδη εισαγάγει το ψηφιακό γουάν, ενώ η Ρωσία ανακοίνωσε ότι το ψηφιακό ρούβλι θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία τον Σεπτέμβριο του 2026.

Οι ΗΠΑ ακολουθούν διαφορετική τακτική: η κυβέρνηση Τραμπ εγκατέλειψε τα σχέδια για ψηφιακό δολάριο κεντρικής τράπεζας και στρέφεται στην υποστήριξη των stablecoins — ιδιωτικά εκδιδόμενων κρυπτονομισμάτων σταθερής αξίας, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων είναι συνδεδεμένη με το δολάριο. Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, μπορεί να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του αμερικανικού νομίσματος.

Συμπέρασμα

Το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να αλλάξει τον τρόπο που οι Ευρωπαίοι πληρώνουν στην καθημερινή τους ζωή, ενώ παράλληλα αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής αυτονόμησης από εξωτερικές χρηματοοικονομικές εξαρτήσεις. Η απόφαση της Επιτροπής Οικονομικών δεν σημαίνει ότι το εγχείρημα έχει ολοκληρωθεί — οι διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη που ακολουθούν θα κρίνουν πολλές από τις λεπτομέρειες, ιδιαίτερα στο ζήτημα της αποζημίωσης των τραπεζών. Αυτό που είναι πλέον σαφές: το ψηφιακό ευρώ δεν είναι μακρινό μέλλον, αλλά ορατή πραγματικότητα.