Ψηφιακό ευρώ: Πώς θα λειτουργεί - Οι τρεις κρίσιμες παράμετροι
Το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να τεθεί σε κυκλοφορία το 2029, με στόχο να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τα φυσικά μετρητά και όχι να τα αντικαταστήσει.
Ειδικότερα, τον Ιούλιο του 2026 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την έναρξη των τελικών διαπραγματεύσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για την οριστικοποίηση του θεσμικού πλαισίου. Παράλληλά, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έχει την κεντρική ευθύνη για το νέο σύστημα, ενώ οι πολίτες θα μπορούν να πραγματοποιούν δωρεάν βασικές συναλλαγές, τόσο μέσω διαδικτύου όσο και χωρίς σύνδεση.
Τέλος ο σχεδιασμός προβλέπει αυξημένη προστασία της ιδιωτικότητας, αλλά και πιθανό ανώτατο όριο διακράτησης μεταξύ 3.000 και 4.000 ευρώ ανά χρήστη.
Πώς θα χρησιμοποιείται το ψηφιακό ευρώ
Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί ουσιαστικά ηλεκτρονική μορφή του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος και θα εκδίδεται από το Ευρωσύστημα. Δεν θα είναι κρυπτονόμισμα, καθώς η αξία του θα παραμένει ίδια με εκείνη του φυσικού ευρώ και θα υποστηρίζεται από την ΕΚΤ.
Οι πολίτες θα αποκτούν πρόσβαση μέσω ψηφιακού πορτοφολιού, το οποίο θα παρέχεται από τράπεζες ή άλλους εξουσιοδοτημένους παρόχους και οι πληρωμές θα μπορούν να γίνονται με κινητό τηλέφωνο ή κάρτα, σε φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα, αλλά και για μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το άνοιγμα και η χρήση του ψηφιακού πορτοφολιού, καθώς και οι βασικές συναλλαγές, προβλέπεται να παρέχονται δωρεάν στους ιδιώτες. Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις που αποδέχονται ηλεκτρονικές πληρωμές αναμένεται να δέχονται και το ψηφιακό ευρώ, με πιθανές εξαιρέσεις για πολύ μικρές επιχειρήσεις που συναλλάσσονται αποκλειστικά με μετρητά.
Μία από τις βασικές λειτουργίες θα είναι οι πληρωμές χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Η μεταφορά χρημάτων θα πραγματοποιείται απευθείας μεταξύ δύο συσκευών, ενώ τα στοιχεία της συναλλαγής θα ενημερώνονται όταν αποκατασταθεί η σύνδεση. Η δυνατότητα αυτή θεωρείται κρίσιμη σε περιοχές χωρίς επαρκή κάλυψη ή σε περιπτώσεις προβλημάτων στα ηλεκτρονικά δίκτυα.
Ποιος θα το ελέγχει και τι θα ισχύει για την ιδιωτικότητα
Τις βασικές αποφάσεις για την έκδοση και τη λειτουργία του ψηφιακού ευρώ θα λαμβάνει το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ. Τον συντονισμό των εργασιών έχει αναλάβει η Digital Euro High-Level Task Force, στην οποία συμμετέχουν στελέχη της ΕΚΤ και των εθνικών κεντρικών τραπεζών.
Παράλληλα, ειδικές ομάδες εξετάζουν τις τεχνικές, νομικές και επιχειρησιακές λεπτομέρειες, με τη συμμετοχή εκπροσώπων τραπεζών, παρόχων πληρωμών, επιχειρήσεων και καταναλωτών. Από την πλευρά της Τράπεζας της Ελλάδος στην Task Force συμμετέχει η Σίσσυ Παπαγιαννίδη, διευθύντρια της Διεύθυνσης Συστημάτων Πληρωμών και Διακανονισμού.
Φυσικά, κεντρικό ζήτημα αποτελεί η προστασία των προσωπικών δεδομένων. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η ΕΚΤ δεν θα μπορεί να συνδέει συγκεκριμένες συναλλαγές με την ταυτότητα ενός χρήστη. Ακόμη μεγαλύτερη προστασία προβλέπεται για τις offline πληρωμές, οι οποίες επιδιώκεται να προσεγγίζουν τη λειτουργία των μετρητών.
Οι τελικές εγγυήσεις για την ιδιωτικότητα, πάντως, θα καθοριστούν στο νομοθετικό και τεχνικό πλαίσιο που βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση.
Το όριο διακράτησης και το χρονοδιάγραμμα
Μία ακόμη κρίσιμη παράμετρος είναι το ανώτατο ποσό που θα μπορεί να διατηρεί κάθε πολίτης στο ψηφιακό του πορτοφόλι. Το επικρατέστερο εύρος βρίσκεται μεταξύ 3.000 και 4.000 ευρώ, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Το όριο αποσκοπεί στην αποτροπή μιας μαζικής μεταφοράς χρημάτων από τις τραπεζικές καταθέσεις προς το ψηφιακό ευρώ. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να περιορίσει τη ρευστότητα των τραπεζών και τη δυνατότητά τους να χρηματοδοτούν επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα πρέπει να οριστικοποιηθεί το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο. Θα ακολουθήσουν τεχνικές δοκιμές και πιλοτικές εφαρμογές, πριν ληφθεί η τελική απόφαση για την έκδοση.
Εφόσον η νομοθετική και τεχνική προετοιμασία ολοκληρωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να είναι διαθέσιμο από το 2029. Η δημιουργία του συνδέεται και με την προσπάθεια της Ευρώπης να αποκτήσει δική της ενιαία υποδομή ηλεκτρονικών πληρωμών, περιορίζοντας την εξάρτησή της από παρόχους εκτός ΕΕ.