Διευκρινίσεις για τα ψηφιακά δελτία αποστολής: Τι ισχύει για αγρότες και λαϊκές αγορές

Νέες διευκρινίσεις από την ΑΑΔΕ καθορίζουν πότε χρειάζεται ψηφιακό παραστατικό διακίνησης, ποιοι εξαιρούνται και τι αλλάζει για αγρότες και επαγγελματίες από τις 12 Οκτωβρίου 2026 όσον αφορά τις λαϊκές αγορές αλλά και τις μεταφορές των προϊόντων σε κοντινές αποστάσεις, π.χ. από το χωράφι σε αποθήκες.

Η ψηφιοποίηση της διακίνησης των αγροτικών προϊόντων μπαίνει σε νέα φάση με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) να παρουσιάζει αναλυτικές διευκρινίσεις σχετικά με την υποχρεωτική ψηφιακή έκδοση παραστατικών διακίνησης αποθεμάτων και τη διαβίβασή τους στην πλατφόρμα myDATA. Οι διευκρινίσεις, που περιλαμβάνονται στην εγκύκλιο Ε.2038/2026 του Διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, αφορούν τόσο τις γενικές υποχρεώσεις αγροτών και επιχειρήσεων όσο και την ειδική περίπτωση της διακίνησης προϊόντων προς, από και μεταξύ λαϊκών και άλλων υπαίθριων αγορών.

Το θέμα αφορά χιλιάδες παραγωγούς, εμπόρους, συνεταιρισμούς και πωλητές λαϊκών αγορών σε όλη τη χώρα, καθώς η μετάβαση στο ψηφιακό δελτίο αποστολής αλλάζει την καθημερινή πρακτική διακίνησης προϊόντων από το χωράφι μέχρι τον πάγκο.

Το χρονοδιάγραμμα: Δύο φάσεις εφαρμογής

Η ψηφιακή παρακολούθηση διακίνησης αποθεμάτων εφαρμόζεται σε δύο φάσεις:

• Α' Φάση (έκδοση και διαβίβαση παραστατικών): εφαρμόζεται υποχρεωτικά για όλες τις υπόχρεες οντότητες από 1η Δεκεμβρίου 2025.
• Β' Φάση (διαδικασίες φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής): τίθεται σε υποχρεωτική εφαρμογή από 12 Οκτωβρίου 2026. Μέχρι τότε, η διαβίβαση αυτών των δεδομένων στο myDATA παραμένει προαιρετική.

Η ίδια ημερομηνία -12 Οκτωβρίου 2026- αποτελεί οριακό σημείο και για τις λαϊκές αγορές, καθώς τότε παύει να ισχύει η δυνατότητα χειρόγραφης έκδοσης του Συγκεντρωτικού Δελτίου Αποστολής.

Γενικοί κανόνες για τη διακίνηση αγροτικών προϊόντων

Η εγκύκλιος φέρνει σημαντικές διευκρινίσεις που διευκολύνουν την καθημερινή πρακτική των αγροτών:

Έκδοση από τον αντισυμβαλλόμενο. Το παραστατικό διακίνησης αγρότη του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ μπορεί να εκδίδεται, πριν από την έναρξη της διακίνησης, από τον αντισυμβαλλόμενο —έμπορο, συνεταιρισμό ή ελαιοτριβείο— με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση». Η δυνατότητα αυτή ισχύει ακόμη κι όταν η μεταφορά γίνεται με όχημα του ίδιου του αγρότη, κάτι που απλοποιεί σημαντικά τη διαδικασία για παραγωγούς που δεν διαθέτουν τα μέσα ή την τεχνογνωσία για ψηφιακή έκδοση.

Μετακινήσεις έως 10 χιλιόμετρα χωρίς παραστατικό. Δεν απαιτείται ψηφιακό δελτίο αποστολής για τη μεταφορά αγροτικών προϊόντων μεταξύ αγροτικών εκμεταλλεύσεων, χωραφιών και αποθηκευτικών χώρων του ίδιου παραγωγού, εφόσον η απόσταση δεν ξεπερνά τα δέκα χιλιόμετρα. Η εξαίρεση ισχύει ανεξάρτητα από το αν οι χώροι αυτοί έχουν δηλωθεί ως εγκαταστάσεις στο Μητρώο.

Απώλεια σύνδεσης ή ρεύματος. Σε περίπτωση διακοπής διασύνδεσης, η συναλλαγή δεν σταματά. Το παραστατικό εκδίδεται με ειδική ένδειξη και διαβιβάζεται μόλις αποκατασταθεί η σύνδεση.

Χειρόγραφη έκδοση εκτός εγκατάστασης. Όταν η έκδοση γίνεται εκτός εγκατάστασης και δεν είναι εφικτή η χρήση της εφαρμογής myDATAapp, επιτρέπεται η έκδοση χειρόγραφου παραστατικού, το οποίο διαβιβάζεται στη συνέχεια μέσω των εφαρμογών timologio ή myDATAapp.

Ελαιοπαραγωγοί. Παρατείνεται έως τις 11 Οκτωβρίου 2026 η απαλλαγή των ελαιοπαραγωγών του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ (με τζίρο έως 200.000€ για το φορολογικό έτος 2022) από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού δελτίου αποστολής για τη μεταφορά ελαιοκάρπου προς το ελαιοτριβείο, με την προϋπόθεση ότι το ελαιοτριβείο εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.

Αγρότες ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ. Οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος εξαιρούνται πλήρως: δεν εκδίδουν οι ίδιοι ψηφιακό δελτίο αποστολής για τις διακινήσεις αγροτικών προϊόντων. Ο λήπτης (π.χ. έμπορος ή αγροτικός συνεταιρισμός) εκδίδει, κατά την παραλαβή, Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής. Αν ο αγρότης παραδίδει προϊόντα στη δική του αγροτική εκμετάλλευση σε υπόχρεες οντότητες, τότε αυτές εκδίδουν ψηφιακό δελτίο αποστολής με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση».

Ειδικές ρυθμίσεις για λαϊκές και υπαίθριες αγορές

Το δεύτερο σκέλος της εγκυκλίου εστιάζει στην ιδιαίτερη περίπτωση της λαϊκής αγοράς, όπου ένας παραγωγός συχνά μετακινεί εμπόρευμα σε πολλαπλά σημεία μέσα στην ίδια ημέρα ή εβδομάδα:

• Μεταφορά προς τη λαϊκή αγορά: εκδίδεται Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής.
• Μεταβατική περίοδος: το Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής μπορεί να εκδίδεται χειρόγραφα έως και τις 11 Οκτωβρίου 2026. Η υποχρεωτική ψηφιακή έκδοσή του ξεκινά από τις 12 Οκτωβρίου 2026, με την ενεργοποίηση της Β' Φάσης.
• Επιστροφή αδιάθετων προϊόντων: η επιστροφή των προϊόντων που δεν πωλήθηκαν γίνεται με το ίδιο Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη ενημέρωσή του με τις ποσότητες που πωλήθηκαν. Κατά την επιστροφή στην εγκατάσταση του παραγωγού εκδίδεται Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
• Συμμετοχή σε πολλές λαϊκές αγορές διαδοχικά: αν ο παραγωγός συμμετέχει σε περισσότερες λαϊκές αγορές χωρίς ενδιάμεση επιστροφή στην έδρα του, όλη η διακίνηση καλύπτεται από το αρχικό Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, στο οποίο πρέπει να αναγράφονται όλες οι λαϊκές αγορές στις οποίες θα συμμετάσχει.
• Επαγγελματίες πωλητές αγροτικών προϊόντων: επιτρέπεται η διακίνηση και επιστροφή προϊόντων για περισσότερες από μία υπαίθριες αγορές με το ψηφιακό παραστατικό αγοράς του προμηθευτή ή χονδρεμπόρου, αρκεί να αναγράφονται σε αυτό τα στοιχεία και οι ημερομηνίες των αγορών.
• Πωλητές βιομηχανικών/βιοτεχνικών ειδών: όσοι διατηρούν παράλληλα κατάστημα απαλλάσσονται από την έκδοση ψηφιακού παραστατικού διακίνησης, εφόσον τα τιμολόγια αγοράς εκδίδονται διακριτά για τα εμπορεύματα που προορίζονται για τις υπαίθριες αγορές.

Ερωτήσεις – Απαντήσεις (βάσει της εγκυκλίου της ΑΑΔΕ)

Πότε ξεκίνησε η υποχρεωτική Α' Φάση; Από 1η Δεκεμβρίου 2025, για το σύνολο των υπόχρεων οντοτήτων.

Πότε ενεργοποιείται υποχρεωτικά η Β' Φάση; Από 12 Οκτωβρίου 2026. Μέχρι τότε η διαβίβαση των σχετικών δεδομένων στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA παραμένει προαιρετική.

Τι ισχύει για τη μεταφορά ελαιοκάρπου; Οι ελαιοπαραγωγοί κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ με τζίρο έως 200.000€ (φορολογικό έτος 2022) απαλλάσσονται από την έκδοση ψηφιακού δελτίου αποστολής έως τις 11 Οκτωβρίου 2026, εφόσον το ελαιοτριβείο εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.

Υποχρεούνται οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ να εκδίδουν ψηφιακό δελτίο; Όχι, εξαιρούνται πλήρως. Την υποχρέωση την αναλαμβάνει ο λήπτης των προϊόντων.

Μπορεί άλλος να εκδώσει το παραστατικό αντί του αγρότη; Ναι, ο αντισυμβαλλόμενος (έμπορος, συνεταιρισμός, ελαιοτριβείο) μπορεί να το εκδώσει πριν την έναρξη της διακίνησης, με την ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση», ακόμη και αν η διακίνηση διενεργείται με τα μεταφορικά μέσα του αγρότη.

Τι ισχύει για τη διακίνηση προς και από τη λαϊκή αγορά; Εκδίδεται Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, με δυνατότητα να είναι χειρόγραφο έως τις 11 Οκτωβρίου 2026. Από 12 Οκτωβρίου 2026 εκδίδεται υποχρεωτικά ψηφιακό συγκεντρωτικό δελτίο. Η επιστροφή αδιάθετων γίνεται με το ίδιο δελτίο, και κατά την άφιξη στην εγκατάσταση εκδίδεται Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.

Τι ισχύει όταν ο παραγωγός-αγρότης συμμετέχει σε περισσότερες λαϊκές αγορές χωρίς ενδιάμεση επιστροφή στην έδρα του; H διακίνηση καλύπτεται καθ’ όλη τη διάρκειά της από το αρχικό Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, στο οποίο αναγράφονται όλες οι λαϊκές αγορές που θα συμμετάσχει ο παραγωγός-αγρότης. Κατά την επιστροφή στις εγκαταστάσεις, εφόσον υπάρχει αδιάθετο απόθεμα, εκδίδεται Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.

Χρειάζεται δελτίο για μετακίνηση προϊόντων μεταξύ χωραφιού και αποθήκης του ίδιου παραγωγού; Όχι, δεν απαιτείται, εφόσον η απόσταση δεν ξεπερνά τα 10 χιλιόμετρα, ανεξαρτήτως αν οι χώροι είναι δηλωμένοι ως εγκαταστάσεις στο Μητρώο.

Ποιο εργαλείο διαθέτει η ΑΑΔΕ για έκδοση από κινητές συσκευές; Την εφαρμογή myDATAapp, που καλύπτει και τις λειτουργικότητες της Β' Φάσης (φόρτωση, μεταφόρτωση, παραλαβή, ιχνηλασιμότητα).

Τι γίνεται σε περίπτωση διακοπής ρεύματος ή σύνδεσης; Η συναλλαγή δεν διακόπτεται. Το παραστατικό εκδίδεται με ειδική ένδειξη ή, αν χρειάζεται, χειρόγραφα, και διαβιβάζεται μέσω timologio ή myDATAapp μόλις αποκατασταθεί η σύνδεση.

Πού να απευθυνθείτε για περισσότερες πληροφορίες

Η ΑΑΔΕ παραπέμπει όσους έχουν απορίες στην Εξυπηρέτηση Φορολογουμένων my1521:

• Τηλεφωνικά: 1521 (χωρίς χρέωση), Δευτέρα έως Παρασκευή, 7:00–20:00.
• Ψηφιακά: μέσω της πλατφόρμας my1521 (24/7), επιλέγοντας: Θέματα Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων & myDATA > Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής.

Τι πρέπει να προσέξουν αγρότες και πωλητές λαϊκών ως τις 12 Οκτωβρίου 2026

1. Η μεταβατική περίοδος έως τις 11 Οκτωβρίου 2026 δίνει περιθώριο προσαρμογής, αλλά η υποχρεωτική ψηφιακή έκδοση για τη Β' Φάση θα ισχύσει χωρίς άλλες παρατάσεις, σύμφωνα με τα όσα ανακοίνωσε η ΑΑΔΕ. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι:
2. Παραγωγοί που πωλούν σε λαϊκές αγορές πρέπει να εξοικειωθούν έγκαιρα με την εφαρμογή myDATAapp ή με τη διαδικασία έκδοσης παραστατικού από τον αντισυμβαλλόμενο.
3. Συνεταιρισμοί, έμποροι και ελαιοτριβεία πρέπει να είναι έτοιμοι να εκδίδουν παραστατικά «Αντίστροφης Διακίνησης» για λογαριασμό αγροτών που δεν έχουν πρόσβαση σε ψηφιακά μέσα.
4. Οι κανόνες περί αποστάσεων (10 χλμ.) και οι εξαιρέσεις για ειδικό καθεστώς ΦΠΑ πρέπει να είναι γνωστές, ώστε να αποφεύγονται περιττές γραφειοκρατικές διαδικασίες.
5. Σε περίπτωση τεχνικού προβλήματος (διακοπή ρεύματος/σύνδεσης), υπάρχει σαφής διαδικασία «διάσωσης» της συναλλαγής, χωρίς κίνδυνο κυρώσεων.