Απογοητευτικά τα στοιχεία για τις δαπάνες στην έρευνα- Στις τελευταίες θέσεις της ευρωπαϊκής κατάταξης η Ελλάδα

Έκκληση- πρόσκληση προς τα συναρμόδια υπουργεία, απευθύνει η αγορά, έτσι ώστε στο “πακέτο” τετραετίας, που θα ανακοινωθεί στη ΔΕΘ, να συμπεριληφθεί ειδικό κεφάλαιο για τις επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη.  

Τα φορολογικά κίνητρα για την Έρευνα και Ανάπτυξη στη χώρα μας ενισχύθηκαν τα τελευταία χρόνια. Είναι ενδεικτικό, ότι από την 17η θέση το 2020, η Ελλάδα βρίσκεται, πλέον, στην 9η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat, οι εν λόγω δαπάνες απέχουν από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να βρίσκεται στη 18η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης.  

Το 2025, οι κυβερνήσεις της ΕΕ διέθεσαν περίπου 130,2 δισεκατομμύρια ευρώ από τους προϋπολογισμούς τους για Έρευνα και Ανάπτυξη, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,69% του ΑΕΠ. Αυτό υποδηλώνει αύξηση 2,4% από το 2024 (127,144 δισεκατομμύρια ευρώ) και αύξηση 60,5% σε σύγκριση με το 2015 (81,138 δισεκατομμύρια ευρώ). 

Το 2025, τα κονδύλια του κρατικού προϋπολογισμού για Ε&Α σε επίπεδο ΕΕ ανήλθαν σε 288,9 ευρώ ανά κάτοικο, σημειώνοντας αύξηση 57,7% σε σύγκριση με το 2015 (183,2 ευρώ ανά κάτοικο). Το Λουξεμβούργο (917,2 € ανά κάτοικο) κατέγραψε τις υψηλότερες πιστώσεις προϋπολογισμού για Ε&Α ανά άτομο μεταξύ των χωρών της ΕΕ, ακολουθούμενες από τη Δανία (627,1 €) και τη Γερμανία (553,5 €). Από την άλλη πλευρά, οι χαμηλότερες ήταν στη Ρουμανία (18,8 €), την Ουγγαρία (57,4 €) και τη Μάλτα (73,7 €).

Η περίπτωση της Ελλάδας 

Σε σύγκριση με το 2015, η Ρουμανία (-9,6%) ήταν η μόνη χώρα της ΕΕ που κατέγραψε μείωση στις πιστώσεις του προϋπολογισμού για Ε&Α σε όρους ευρώ ανά κάτοικο, από 20,8 ευρώ το 2015 σε 18,8 ευρώ το 2025. Οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ κατέγραψαν αυξήσεις, που κυμαίνονταν μεταξύ +14,7% στη Σουηδία (από 363,4 € ανά κάτοικο το 2015 σε 416,7 € το 2025) και +495,5% στη Βουλγαρία (από 15,5 € σε 92,3 €). 

Η περίπτωση της Ελλάδας είναι σαν να “διαβάζεις” ένα ποτήρι ως μισογεμάτο ή μισοάδειο. Το 2025, οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη ήταν μόλις 923 εκ ευρώ και το 2025 έφτασαν στα 1,275 δισ. ευρώ. Αυτό είναι το καλό νέο. Το κακό είναι ότι ενώ μέχρι το 2021 οι σχετικές δαπάνες αυξάνονταν, τα χρόνια που ακολούθησαν καταγράφεται μείωση τους. Ειδικότερα από τα 1,550 δισ. ευρώ του 2021, έπεσαν στα 1,280 δισ. ευρώ το 2023, είχαν μια μικρή άνοδο το 2024 (1,305 δισ. ευρώ), αλλά πέρσι υποχώρησαν εκ νέου. 

Ακόμα πιο αρνητική είναι η εικόνα, αν συσχετίσει κανείς αυτές τις δαπάνες με το ΑΕΠ. Έτσι, ενώ το 2015 διαμορφώνονταν στο 0,53% του ΑΕΠ και έφτασαν ως το 0,84% του ΑΕΠ το 2021, πέρσι κατρακύλησαν στο 0,51% του ΑΕΠ. 

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όσον αφορά στην κατανομή ανά κοινωνικοοικονομικούς στόχους, το 37,3% των εν λόγω δαπανών διατέθηκε για τη γενική προώθηση της γνώσης, η οποία χρηματοδοτήθηκε κυρίως από μια δημόσια επιχορήγηση γνωστή ως δημόσια γενικά πανεπιστημιακά ταμεία (GUF), η οποία χρησιμοποιείται από δημόσια ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων τους. Επιπλέον, το 18,4% διατέθηκε για τη γενική προώθηση της γνώσης από πηγές εκτός του GUF, το 9,5% για τη βιομηχανική παραγωγή και τεχνολογία, το 6,7% για την υγεία και το 5,8% για την άμυνα.   

Ανάλογη είναι η εικόνα και για την Ελλάδα, καθώς περίπου τα μισά κονδύλια απορροφώνται από τα πανεπιστήμια και την υγεία. Μόλις 9,1 εκ ευρώ κατευθύνονται στην εκπαίδευση.