Ξυπνά ο εφιάλτης των σιτηρών; Οι τιμές και οι "γκρίζες" προβλέψεις

Γεωπολιτικές αναταράξεις, κραδασμοί στην εφοδιαστική αλυσίδα, κλιματικοί κίνδυνοι. Το τέλειο κοκτέιλ για να προκαλέσει νέο γύρο αυξήσεων στην τιμή του σιταριού, πριν καλά-καλά συνέλθουν οι καταναλωτές από το σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.  

Οι τιμές του σιταριού αυξήθηκαν χθες κατά περισσότερο από 3%, φτάνοντας τα 6,50 δολάρια ανά μπούσελ, πλησιάζοντας στο υψηλό δύο ετών των 7,08 δολαρίων που είχε σημειωθεί στις 22 Ιουλίου. Βασική αιτία; Εντάθηκαν οι ανησυχίες για τις διακοπές εφοδιασμού στη Μαύρη Θάλασσα.  

Όπως σημειώνει η Trading Economics, οι τιμές αυξήθηκαν μετά από αναφορές ότι μεγάλες επιθέσεις με ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη είχαν σταματήσει τις εργασίες σε τερματικό σταθμό σιτηρών στο Νοβοροσίσκ, το κορυφαίο λιμάνι εξαγωγής σιταριού της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα. Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει νέες ανησυχίες σχετικά με τις αποστολές κατά την περίοδο αιχμής των εξαγωγών τόσο για τη Ρωσία όσο και για την Ουκρανία, με τις δύο χώρες να στοχεύουν ολοένα και περισσότερο τα πλοία και τις υποδομές logistics η μία της άλλης.  

Είναι ενδεικτικό ότι οι εξαγωγές σιταριού της Ρωσίας αναμένεται να μειωθούν στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και σχεδόν μια δεκαετία τον Αύγουστο, ενώ η συμβουλευτική εταιρεία IKAR μείωσε την πρόβλεψη εξαγωγών για το 2026/27 κατά 500.000 τόνους, στους 44,5 εκατομμύρια τόνους. Η Ουκρανία έχει επίσης μειώσει τις προοπτικές της για τις εξαγωγές σιτηρών κατά έως και 12%. Ως αμορτισέρ θα μπορούσε να λειτουργήσει η ασθενής διεθνής ζήτηση, ενώ οι χαμηλότερες ρωσικές τιμές και οι εναλλακτικές οδοί εξαγωγής θα μπορούσαν να περιορίσουν τον αντίκτυπο στις παγκόσμιες προμήθειες.

Το Ελ Νίνιο 

Δεν είναι, όμως, μόνοι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι που προκαλούν ανησυχία. Σύμφωνα με τον FAO, η πρόβλεψη για την παγκόσμια παραγωγή σιταριού μειώνεται κατά 0,5% σε σχέση με τον Ιούλιο, φτάνοντας τώρα τα 806,5 εκατομμύρια τόνους το 2026, μειωμένη κατά 4,3% σε ετήσια βάση. Η προς τα κάτω αναθεώρηση αντανακλά κυρίως πρόσφατα επίσημα στοιχεία από την Αυστραλία που επιβεβαιώνουν τις προσδοκίες για μείωση της παραγωγής σιταριού σε επίπεδο κάτω από τον πενταετή μέσο όρο, καθώς η αυξημένη πιθανότητα βροχοπτώσεων κάτω του μέσου όρου που προκαλούνται από το Ελ Νίνιο και το αυξημένο κόστος εισροών προβλέπεται να περιορίσουν τόσο τις φυτεύσεις όσο και τις αποδόσεις, παρά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις σε περιοχές της χώρας. 

Όσον αφορά στις παγκόσμιες τιμές του σιταριού (FAO), αυξήθηκαν κατά 5,8%, διαμορφούμενες σε 9,9% πάνω από το επίπεδο του προηγούμενου έτους, εν μέσω αυξημένων ανησυχιών για συνεχιζόμενες διαταραχές στις ροές εξαγωγών της Μαύρης Θάλασσας και ζημιές στις υποδομές εξαγωγών, οι οποίες επιδεινώθηκαν περαιτέρω από τον αντίκτυπο των πρόσφατων καυσώνων στις αποδόσεις των καλλιεργειών σε αρκετές βασικές χώρες παραγωγής. 

Οι προβλέψεις  

Τουλάχιστον ανησυχητικά κρίνονται και τα στοιχεία από το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, που αφορούν στην παραγωγή και τα αποθέματα σιταριού. Με τη συνολική πρόβλεψη για μείωση της παραγωγής σιταριού στις ΗΠΑ κατά 23% σε ετήσια βάση, όλες οι κατηγορίες σιταριού παρουσιάζουν μειώσεις.  

Το σκληρό κόκκινο χειμερινό σιτάρι (HRW), συνήθως η μεγαλύτερη κατηγορία παραγωγής των ΗΠΑ, προβλέπεται να έχει τη μικρότερη σοδειά του από το 1957/58. Ακόμη και με τις εξαγωγές HRW να προβλέπονται μειωμένες κατά 35% σε ετήσια βάση και τη χρήση τροφίμων για το HRW να προβλέπεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2014/15, τα τελικά αποθέματα αυτής της κατηγορίας αναμένεται να μειωθούν κατά 30% από το 2025/26. Το σκληρό κόκκινο ανοιξιάτικο σιτάρι αναμένεται να καταλάβει μεγαλύτερο μερίδιο της χρήσης και των εξαγωγών τροφίμων, αφήνοντας τα τελικά αποθέματα αυτής της κατηγορίας μειωμένα κατά 13%. Τα τελικά αποθέματα μαλακού κόκκινου χειμερινού σιταριού (SRW), λευκού σιταριού και σκληρού σιταριού προβλέπονται επίσης μειωμένα σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Τα συνολικά τελικά αποθέματα σιταριού στις ΗΠΑ προβλέπεται να μειωθούν κατά 21%, στο χαμηλότερο επίπεδο των 722 εκατομμυρίων μπούσελ εδώ και 3 χρόνια. 

Σύμφωνα με την Just2Trade, κατ’ αρχάς όταν η πολιτική οξύνεται, η αγορά γεωργικών προϊόντων το αισθάνεται. Οι ροές εξαγωγών της Μαύρης Θάλασσας παραμένουν ένας παράγοντας διακύμανσης για το παγκόσμιο σιτάρι και οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυτιλία μπορεί να μεταβάλει γρήγορα τις τιμές των βασικών προϊόντων. Ωστόσο, ο καιρός είναι ο μπαλαντέρ.  

Οι ξηρασίες, οι πλημμύρες και τα κύματα καύσωνα έχουν επανειλημμένα πλήξει την αγροτική παραγωγή, και το 2026 είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: η ξηρασία στις ΗΠΑ. Η ζώνη του σκληρού κόκκινου χειμώνα έχει οδηγήσει στη μικρότερη καλλιέργεια στις ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες. Όλο και περισσότερο, τα μοντέλα πρόβλεψης τιμών σιταριού αντιμετωπίζουν τον κλιματικό κίνδυνο ως πρωταρχικό παράγοντα και όχι ως υποσημείωση, επειδή ένα ξαφνικό καιρικό φαινόμενο μπορεί να μεταβάλει τις τιμές μέσα σε λίγες μέρες.  

Εν κατακλείδι, η μακροπρόθεσμη πρόβλεψη για την τιμή του σιταριού είναι πραγματικά διττή: τα ανοδικά μοντέλα δείχνουν προς 8-9 δολάρια ανά μπούσελ έως το 2030 λόγω του γεωργικού πληθωρισμού και του κλιματικού κινδύνου, ενώ οι πιο συντηρητικές απόψεις προβλέπουν 4-7 δολάρια, καθώς η προσφορά ανταποκρίνεται στις υψηλότερες τιμές.