Πιερρακάκης: Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να λειτουργεί ως «27» – Τι είπε για τεχνολογία και Κίνα

Με τη συζήτηση του προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, με τον Πίτερ Φρανκοπάν, καθηγητή Παγκόσμιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και επίτιμο ερευνητή στη Σχολή Διακυβέρνησης Blavatnik, ξεκίνησε χθες το 6ο Thessaloniki Metropolitan Summit, που διοργανώνει το powergame.gr σε συνεργασία με τον Economist.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η θέση της Ευρώπης σε ένα διεθνές περιβάλλον που μεταβάλλεται με μεγάλη ταχύτητα, με τον Κυριάκο Πιερρακάκη να υπογραμμίζει ότι η επιστροφή της γεωπολιτικής στο προσκήνιο, σε συνδυασμό με την εκθετική επιτάχυνση της τεχνολογικής αλλαγής, δημιουργεί νέες απαιτήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως σημείωσε, υπάρχουν πολιτικές και μεταρρυθμίσεις που η Ευρώπη γνωρίζει εδώ και χρόνια ότι πρέπει να υλοποιήσει, αλλά μέχρι σήμερα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό σε εκκρεμότητα.

Μεταξύ αυτών ανέφερε την Ένωση Κεφαλαιαγορών, την Τραπεζική Ένωση, στο ευρύτερο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, την ψηφιοποίηση του ευρωπαϊκού νομίσματος, αλλά και την απουσία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην τεχνολογία, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να μην έχει ένα σαφές «τεχνολογικό δόγμα», δηλαδή μια ξεκάθαρη στρατηγική για το πού θέλει να κινηθεί και σε ποιους τομείς θέλει να πρωταγωνιστήσει.

«Δεν μπορούμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές»

Ο πρόεδρος του Eurogroup συνέδεσε την ανάγκη για ταχύτερες αποφάσεις με τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, υπογραμμίζοντας ότι η εποχή της «γεωπολιτικής αθωότητας» της Ευρώπης έχει τελειώσει. Όπως ανέφερε, αυτό γίνεται εμφανές τόσο από το κόστος που καλείται πλέον να αναλάβει η Ευρώπη για την ασφάλειά της όσο και από τις συνέπειες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία για την ευρωπαϊκή άμυνα.

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές, ξεχωριστά», τόνισε, επισημαίνοντας ότι στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον η Ευρώπη δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να λειτουργεί ως ένα άθροισμα 27 διαφορετικών κρατών αλλά πρέπει να κινηθεί περισσότερο ως ενιαία δύναμη.

Κατά τον ίδιο, εξακολουθούν να υπάρχουν εθνικές προτεραιότητες και επιφυλάξεις σε αρκετούς τομείς πολιτικής, όπως για παράδειγμα στη συζήτηση γύρω από την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Ωστόσο, εκτίμησε ότι οι συνθήκες έχουν αλλάξει, καθώς γίνεται ολοένα περισσότερο αντιληπτό το κόστος της «μη Ευρώπης», την ώρα που τόσο οι κρίσεις όσο και η τεχνολογική εξέλιξη επιταχύνονται.

Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε και την Τεχνητή Νοημοσύνη, επισημαίνοντας ότι αποτελεί το πιο εμφανές παράδειγμα της τεχνολογικής επιτάχυνσης, χωρίς όμως η αλλαγή να περιορίζεται μόνο σε αυτήν.

Το «μέρισμα του προφανούς» και οι ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης χρησιμοποίησε τον όρο «μέρισμα του προφανούς» για να περιγράψει τα οφέλη που μπορεί να αποκομίσει η Ευρώπη εάν προχωρήσει γρήγορα σε αλλαγές που συζητούνται εδώ και χρόνια.

Όπως εξήγησε, οι συσσωρευμένες καθυστερήσεις μπορούν να ιδωθούν και ως μια ευκαιρία, καθώς υπάρχουν πλέον μεταρρυθμίσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σχετικά γρήγορα και να προσφέρουν σημαντική αναπτυξιακή ώθηση στην ευρωπαϊκή οικονομία, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει η απαραίτητη πολιτική βούληση.

Ο ίδιος εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι αυτή η πολιτική βούληση υπάρχει σήμερα, λόγω ακριβώς της αλλαγής των συνθηκών. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στο πακέτο για την ενοποίηση των αγορών και την εποπτεία, στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, αλλά και στο ψηφιακό ευρώ, το οποίο, όπως σημείωσε, έχει χρονικό ορίζοντα το 2029.

Παράλληλα, αναγνώρισε ότι είναι δύσκολο να υλοποιηθεί άμεσα το σύνολο της φιλοδοξίας της έκθεσης Ντράγκι, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι εάν θα υπάρξει πρόοδος, αλλά πόση απόσταση απομένει να καλυφθεί.

Η Ευρώπη έχασε την ευκαιρία του 5G

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Κυριάκος Πιερρακάκης στο ζήτημα της τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι για πρώτη φορά έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα βρίσκεται σε εξέλιξη μια ουσιαστική συζήτηση για τη διαμόρφωση ευρωπαϊκής τεχνολογικής στρατηγικής.

Ως παράδειγμα χαμένης ευκαιρίας έφερε το 5G. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη διέθετε δύο ισχυρούς παίκτες, την Ericsson και τη Nokia, σε μια περίοδο κατά την οποία δεν υπήρχε αντίστοιχος αμερικανικός ανταγωνιστής στον τομέα των υποδομών, ενώ η αμερικανική πολιτική απέναντι στον κινεζικό εξοπλισμό λειτουργούσε εμμέσως υπέρ των ευρωπαϊκών εταιρειών.

Παρά τα πλεονεκτήματα αυτά, η ευρωπαϊκή αγορά φάσματος για τις τηλεπικοινωνίες παρέμεινε κατακερματισμένη. Κατά τον πρόεδρο του Eurogroup, το γεγονός ότι η Ευρώπη δεν αξιοποίησε πλήρως τις δυνατότητες της ενιαίας αγοράς σε έναν τομέα στον οποίο βρισκόταν ήδη στην τεχνολογική αιχμή αποτέλεσε σημαντικό λάθος.

«Οι άνθρωποι χρειάζονται πρακτικές λύσεις»

Ένα δεύτερο σκέλος της συζήτησης αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις μεταφράζονται σε πολιτικές που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υποστήριξε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει αφενός να βλέπουν τη «μεγάλη εικόνα» και αφετέρου να διατηρούν στενή επαφή με όσα συμβαίνουν στην κοινωνία. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, αυτό που συχνά λείπει είναι η «νοοτροπία του μηχανικού», καθώς οι πολίτες «χρειάζονται πρακτικές λύσεις στα καθημερινά τους προβλήματα» και όχι μεγαλόπνοες διακηρύξεις.

Ως παράδειγμα χρησιμοποίησε την εμπειρία του από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τη δημιουργία του gov.gr, σημειώνοντας ότι η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση κατάφερε να μιλήσει από μόνη της μέσα από το αποτέλεσμα που είχε στην καθημερινότητα των πολιτών.

Την ίδια λογική συνέδεσε και με τις ευρωπαϊκές οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Όπως εξήγησε, όροι όπως «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» μπορεί να μη γίνονται άμεσα κατανοητοί από την πλειονότητα των πολιτών, αποκτούν όμως πρακτικό νόημα όταν μεταφράζονται σε περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, υψηλότερη ανάπτυξη και ισχυρότερη Ευρώπη.

Οι τρεις επιλογές της Ευρώπης απέναντι στην Κίνα

Στη συζήτηση τέθηκε και η μεταβαλλόμενη σχέση της Ευρώπης με την Κίνα, με τον Κυριάκο Πιερρακάκη να υποστηρίζει ότι, πριν καθορίσει τη σχέση της με το Πεκίνο ή τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη πρέπει πρώτα να αποφασίσει ποια θέλει να είναι η ίδια.

Όπως είπε, η «κούρσα για το φεγγάρι του 21ου αιώνα» είναι η τεχνολογία και γι' αυτό η Ευρώπη χρειάζεται σαφή εικόνα για τους τομείς στους οποίους βρίσκεται ήδη στην τεχνολογική αιχμή, για εκείνους στους οποίους θέλει να καλύψει την απόσταση και για εκείνους στους οποίους θα επιλέξει τη συνεργασία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιλογές είναι ουσιαστικά τρεις: η Ευρώπη μπορεί να ηγηθεί, να καλύψει την απόσταση δημιουργώντας δικό της ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ή να συνεργαστεί και να συνδιαμορφώσει. Στην τελευταία περίπτωση, πρόσθεσε, η εθνική ασφάλεια πρέπει να αποτελεί βασική παράμετρο κάθε απόφασης.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τα δίκτυα 5G και την επιλογή να μην χρησιμοποιείται μη ευρωπαϊκός εξοπλισμός στον πυρήνα τους, δείχνοντας πώς οι αποφάσεις γύρω από την τεχνολογία και την ασφάλεια επηρεάζουν τελικά και τη σχέση της Ευρώπης με την Κίνα.

Η πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Κλείνοντας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης στάθηκε στην ταχύτητα με την οποία πλέον εξελίσσονται οι τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές, υπογραμμίζοντας ότι οι κυβερνήσεις και τα πολιτικά συστήματα πρέπει να ανεβάσουν τον πήχη.

Όπως ανέφερε, η «πυκνότητα των γεγονότων» είναι σήμερα μεγαλύτερη από ό,τι στο παρελθόν, με τις αλλαγές στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα της Τεχνητής Νοημοσύνης να πραγματοποιούνται ακόμη και μέσα σε διάστημα εβδομάδων.

«Ο ανθρώπινος εγκέφαλος σκέφτεται γραμμικά. Η αλλαγή συμβαίνει εκθετικά. Τα πολιτικά συστήματα συνήθως αντιδρούν υπογραμμικά», σημείωσε, θέτοντας ως βασικό κριτήριο για τις κυβερνήσεις την ικανότητά τους να προσαρμόζονται στο νέο περιβάλλον και, τελικά, να προσφέρουν εφαρμόσιμες λύσεις στα προβλήματα των πολιτών.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Eurogroup, οι παραδοσιακοί κανόνες και οι διαχωριστικές γραμμές των προηγούμενων δεκαετιών δεν επαρκούν πλέον απέναντι στις νέες προκλήσεις. Το ζητούμενο, όπως τόνισε, είναι η Ευρώπη και οι κυβερνήσεις της να συγκεντρώσουν την απαραίτητη τεχνογνωσία και το ανθρώπινο δυναμικό ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται με την απαιτούμενη ταχύτητα σε ζητήματα από την Τεχνητή Νοημοσύνη μέχρι τις κεφαλαιαγορές.