Ελεύθεροι επαγγελματίες: Ποιοι μένουν εκτός ευνοϊκών ρυθμίσεων του 2027

Το πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 90ής ΔΕΘ συμπεριλαμβάνει παρεμβάσεις που φέρνουν μείωση του φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες το 2027.

Ωστόσο, οι ελαφρύνσεις δεν αφορούν όλους τους αυτοαπασχολούμενους, αλλά υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια και ένα τμήμα της αγοράς μένει εκτός.

Ποιοι είναι οι «κερδισμένοι»

Μία σημαντική παρέμβαση αφορά τη νέα φορολογική κλίμακα που έχει ως αποτέλεσμα μικρότερο φόρο για ελεύθερους επαγγελματίες με καθαρά κέρδη άνω των 10.000 ευρώ. Συγκεκριμένα, για εισόδημα έως 10.000 ευρώ, ο φορολογικός συντελεστής παραμένει στο 9%. Για τα ποσά από 10.000 έως 20.000 ευρώ, μειώνεται από 22% σε 20%, ενώ για το τμήμα από 20.000 έως 30.000 ευρώ υποχωρεί από 28% σε 26%.

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι ελαφρύνσεις για τους φορολογουμένους με παιδιά. Για επαγγελματίες ηλικίας άνω των 30 ετών, χωρίς παιδιά, η μείωση του φόρου κυμαίνεται από 100 έως 1.600 ευρώ, ανάλογα με το εισόδημα. Για όσους έχουν ένα παιδί, το φορολογικό όφελος διαμορφώνεται από 200 έως 2.000 ευρώ, ενώ για δύο παιδιά αυξάνεται από 300 έως 2.400 ευρώ. Στην περίπτωση των τριτέκνων, η ελάφρυνση μπορεί να φτάσει από 650 έως και 3.300 ευρώ.

Ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για νέους αυτοπασχολούμενους

Με διαφορετικό τρόπο αντιμετωπίζονται οι νέοι αυτοπασχολούμενοι και, ειδικότερα, το αφορολόγητο για τους επαγγελματίες ηλικίας έως 25 ετών είναι υψηλότερο και φτάνει στα 20.000 ευρώ.

Επιπλέον, για όσους βρίσκονται στην ηλικιακή ομάδα 26 έως 30 ετών, το τμήμα του εισοδήματος από 10.000,01 έως 20.000 ευρώ θα φορολογείται με συντελεστή 9%, ενώ για τα υψηλότερα εισοδήματα θα εφαρμόζεται η βασική φορολογική κλίμακα.

Το πρώτο «φίλτρο»: Ποιος θεωρείται «συνεπής»

Η απαλλαγή από τις δύο προσαυξήσεις δεν δίνεται αυτόματα σε όλους όσους ανήκουν στις αντίστοιχε κατηγορίες. Απαιτείται να πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια «φορολογικής συνέπειας». Σύμφωνα με τον κ. Πετραλιά, ως συνεπείς θα αντιμετωπίζονται όσοι έχουν διαβιβάσει τα απαιτούμενα στοιχεία στο myDATA, έχουν προχωρήσει στη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές και δεν έχουν υποπέσει σε φορολογική ή εργατική παράβαση.

Αυτό σημαίνει ότι μένουν εκτός της ελάφρυνσης:

• Επαγγελματίες που δεν έχουν ολοκληρώσει τη διασύνδεση POS–ταμειακής,
• Όσοι δεν διαβιβάζουν κανονικά τα παραστατικά τους στο myDATA,
• Όσοι έχουν διαπράξει φορολογική παράβαση, ακόμη κι αν ανήκουν στους κλάδους που κατά τα άλλα ωφελούνται.

Το τεκμαρτό εισόδημα δεν καταργείται για κανέναν

Σημαντική διευκρίνιση είναι ότι η βασική λογική του τεκμαρτού συστήματος παραμένει σε ισχύ για όλους. Η παρέμβαση δεν συνεπάγεται κατάργηση του συστήματος του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος — αλλά μόνο ότι για τους συνεπείς επαγγελματίες δεν θα εφαρμόζονται τα δύο πρόσθετα κριτήρια του τζίρου και της μισθοδοσίας. Το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα που συνδέεται με τον κατώτατο μισθό, καθώς και ο μηχανισμός των λεγόμενων «τριετιών» (η προσαύξηση ανάλογα με τα χρόνια λειτουργίας της επιχείρησης), παραμένουν ως βάση υπολογισμού. Άρα, ακόμη και οι πλέον «τυχεροί» δεν απαλλάσσονται πλήρως από το τεκμήριο, παρά μόνο από ένα κομμάτι της επιβάρυνσης.

Η προκαταβολή φόρου: Όφελος με καθυστέρηση

Μια ακόμη ρύθμιση που συχνά παρουσιάζεται ως άμεσο όφελος για το 2027 στην πραγματικότητα καθυστερεί. Η μείωση της προκαταβολής φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το 55% στο 50% δεν αφορά τις δηλώσεις του 2027, αλλά θα αποτυπωθεί το 2028, στις δηλώσεις που θα αφορούν τα εισοδήματα του 2027. Για τα εισοδήματα του 2026, η προκαταβολή θα παραμείνει στο 55%. 

Ειδικές κατηγορίες που συνεχίζουν να εξαιρούνται από τα τεκμήρια

Ανεξάρτητα από τη νέα ρύθμιση, το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ήδη πλήρη εξαίρεση από το τεκμαρτό σύστημα για συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως οι νέες μητέρες που ασκούν ελεύθερο επάγγελμα κατά το έτος γέννησης του παιδιού και τα επόμενα δύο έτη, οι αγρότες, όσοι αμείβονται με «μπλοκάκι» με έως τρεις εργοδότες, οι επαγγελματίες με αναπηρία 80% και άνω, καθώς και οι ασφαλιστικοί σύμβουλοι που συνεργάζονται με έως δύο εταιρείες. Το αντίστροφο ισχύει για όλους τους υπόλοιπους: όσοι δεν εμπίπτουν σε αυτές τις «ειδικές» κατηγορίες παραμένουν εντός του τεκμαρτού συστήματος, ανεξαρτήτως των νέων ελαφρύνσεων.

Πρέπει τέλος να σημειωθεί ότι το σύνολο των παραπάνω παραμένει, προς το παρόν, στο επίπεδο της κυβερνητικής εξαγγελίας. Η οριστική τους μορφή θα προκύψει με τη σχετική νομοθετική ρύθμιση που αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή, οπότε λεπτομέρειες και όρια μπορεί ακόμη να τροποποιηθούν.