Μετεξεταστέα η Ελλάδα στη φορολογική ανταγωνιστικότητα
Αν και η Ελλάδα τα πάει καλά ως προς τους φόρους εισοδήματος φυσικών προσώπων κι έχει κάνει βήματα βελτίωσης του φορολογικού πλαισίου για τις επιχειρήσεις, παραμένουν πολλά “στραβά” ως προς τη φορολόγηση των ακινήτων και πολλά περισσότερα ως προς τους φόρους που επιβαρύνουν την κατανάλωση.
Και κάπως έτσι, η χώρα μας παρέμεινε στην 23η θέση μεταξύ των 38 χωρών του ΟΟΣΑ στον Δείκτη Διεθνούς Φορολογικής Ανταγωνιστικότητας, που δημοσιεύει στη χώρα μας το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών, σε συνεργασία με το Tax Foundation. Η κατάταξη της χώρας παραμένει αμετάβλητη σε σχέση με το 2025.
Οι δείκτες
Η δομή του φορολογικού κώδικα μιας χώρας είναι ένας καθοριστικός παράγοντας των οικονομικών της επιδόσεων. Οι φορολογούμενοι εύκολα συμμορφώνονται με έναν καλά δομημένο φορολογικό κώδικα, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να προάγει την οικονομική ανάπτυξη και παράλληλα να συμβάλλει στην είσπραξη επαρκών εσόδων για τις κρατικές προτεραιότητες. Αντίθετα, τα λάθος δομημένα φορολογικά συστήματα είναι συχνά δαπανηρά, στρεβλώνουν τη λήψη των οικονομικών αποφάσεων και βλάπτουν τις εγχώριες οικονομίες.
Κοινή διαπίστωση είναι ότι όσο πιο περίπλοκοι γίνονται οι φορολογικοί νόμοι, τόσο γίνονται και λιγότερο ουδέτεροι. Αν, θεωρητικά, επιβάλλονται οι ίδιοι φόροι για όλες τις επιχειρήσεις και τα άτομα, αλλά οι κανόνες είναι τέτοιοι που μεγάλες επιχειρήσεις ή πλούσια άτομα μπορούν να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους για να αποκτήσουν ένα φορολογικό πλεονέκτημα, τότε υπονομεύεται η ουδετερότητα του φορολογικού συστήματος.
Ένας ανταγωνιστικός και ουδέτερος φορολογικός κώδικας προάγει τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και τις επενδύσεις, ενώ παράλληλα διασφαλίζει την είσπραξη των αναγκαίων εσόδων για τις κρατικές προτεραιότητες.
Οι επιδόσεις
Για 13η συνεχόμενη χρονιά, η Εσθονία έχει το πιο ανταγωνιστικό φορολογικό σύστημα στον ΟΟΣΑ. Η κορυφαία επίδοσή της οφείλεται σε τέσσερα θετικά χαρακτηριστικά του φορολογικού της συστήματος:
- έχει συντελεστή φορολόγησης εταιρικού εισοδήματος 22%, ο οποίος εφαρμόζεται μόνο στα διανεμόμενα κέρδη
- έχει ενιαίο συντελεστή φορολόγησης εισοδήματος φυσικών προσώπων 22%, ο οποίος δεν εφαρμόζεται στα εισοδήματά τους από μερίσματα
- ο φόρος ιδιοκτησίας αφορά μόνο την αξία της γης και όχι την αξία των κτισμάτων ή του κεφαλαίου
- έχει εδαφικό φορολογικό σύστημα, που απαλλάσσει από την εγχώρια φορολόγηση το 100% των κερδών που αποκτούν εγχώριες εταιρείες στο εξωτερικό, με ελάχιστους περιορισμούς.
Ποιες είναι οι διαπιστώσεις για την Ελλάδα; Συγκεντρώνει συνολική βαθμολογία 65,9/100, έναντι 65,7 το 2025, βάσει των αναθεωρημένων και συγκρίσιμων στοιχείων της φετινής μελέτης. Ως προς τις πέντε επιμέρους κατηγορίες του Δείκτη, η Ελλάδα κατατάσσεται:
- Στην 22η θέση στην εταιρική φορολόγηση.
- Στην 5η θέση στη φορολόγηση φυσικών προσώπων.
- Στην 29η θέση στη φορολόγηση της κατανάλωσης.
- Στην 30η θέση στους φόρους επί της ιδιοκτησίας.
- Στη 19η θέση ως προς τους κανόνες διασυνοριακής φορολόγησης.
Οι συγγραφείς του φετινού Δείκτη επισημαίνουν τις ακόλουθες αδυναμίες του φορολογικού συστήματος της Ελλάδας:
- Περιορισμοί στον συμψηφισμό επιχειρηματικών ζημιών. Οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν αυστηρούς περιορισμούς ως προς τη δυνατότητα συμψηφισμού ζημιών με μελλοντικά κέρδη, ενώ δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ζημιές για να μειώσουν φορολογητέο εισόδημα προηγούμενων ετών.
- Πολλαπλοί φόροι στην ιδιοκτησία και στις συναλλαγές. Η Ελλάδα επιβάλλει φόρους στις αυξήσεις κεφαλαίου, στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, στις μεταβιβάσεις ιδιοκτησίας και στις κληρονομιές, καθώς και εισφορά στις τράπεζες.
- Υψηλός ΦΠΑ με περιορισμένη φορολογική βάση. Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει έναν από τους υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ στον ΟΟΣΑ, στο 24%, ενώ η φορολογική του βάση καλύπτει μόλις το 44% της τελικής κατανάλωσης.
Στον αντίποδα, μεταξύ των θετικών χαρακτηριστικών που επισημαίνει η μελέτη περιλαμβάνονται:
- Η χαμηλή φορολόγηση των μερισμάτων. Ο καθαρός φορολογικός συντελεστής φυσικών προσώπων επί μερισμάτων, στο 5%, είναι σημαντικά χαμηλότερος από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (24,7%), ενώ απαλλάσσονται από τη φορολογία τα κεφαλαιακά κέρδη από εισηγμένες μετοχές χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στην ιδιοκτησία.
- Ο ανταγωνιστικός συντελεστής εταιρικής φορολόγησης. Ο συντελεστής φορολόγησης εταιρικού εισοδήματος, στο 22%, παραμένει χαμηλότερος από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (24,2%).
- Οι σχετικά μετριοπαθείς κανόνες για τις Ελεγχόμενες Αλλοδαπές Εταιρείες. Οι σχετικοί κανόνες στην Ελλάδα εφαρμόζονται μόνο στο παθητικό εισόδημα.