Νέοι αγωγοί ως αντίδοτο στα “παιχνίδια” με το Ορμούζ- Οι επιδιώξεις της Τουρκίας

Τα “πάνω- κάτω” του πετρελαίου και πολύ περισσότερο οι αυξημένοι κίνδυνοι για την επάρκεια καυσίμων άρα και την ενεργειακή ασφάλεια, οδηγούν σε επιλογές, οι οποίες μέχρι τώρα φάνταζαν ως σχέδια επί χάρτου.  

Κι όμως. Με φόντο τα συνεχή “καμπανάκια” κινδύνου από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας και τις εκτιμήσεις αναλυτών για διαταραχή μακράς διαρκείας, οι χώρες του Κόλπου επισπεύδουν έργα- μαμούθ, που στόχο έχουν να παρακάμψουν τα Στενά μέσα σε 1-2 χρόνια.  

Νέοι αγωγοί στην αραβική χερσόνησο  

Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας και ο αγωγός ADCOP των ΗΑΕ είναι επί του παρόντος τα δύο πιο στρατηγικά σημαντικά έργα υποδομής στην περιοχή. Όπως σημειώνει σε σχετική ανάλυση η Kpler, τα έργα επέκτασης σε αυτούς τους αγωγούς και τα σχετικά λιμάνια θα επιτρέψουν περαιτέρω μείωση της εξάρτησης από τα Στενά τα επόμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, το 2027 τα ΗΑΕ θα μπορούσαν να αυξήσουν την ικανότητα παράκαμψης από 1,8 Mbbd σε 3,6 Mbbd. 

Επί της ουσίας, ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν έχει αναζωπυρώσει τη δυναμική πίσω από μια σειρά έργων υποδομής που αποσκοπούν στη μείωση της εξάρτησης από το Στενό του Ορμούζ. Όπως είχε εκτιμηθεί από την Kpler, σημειώνεται πρόοδος κυρίως σε έργα που επεκτείνουν τη χωρητικότητα εντός των υφιστάμενων διαδρόμων, παρά σε νέες διασυνοριακές υποδομές - συγκεκριμένα, στην κατασκευή πρόσθετης παράλληλης χωρητικότητας παράλληλα με το ADCOP προς τη Φουτζέιρα, και στην αποσυμφόρηση και ενίσχυση του αγωγού Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας.  

Τα σχέδια για την επέκταση του αγωγού ADCOP (Habshan-Fujairah) των ΗΑΕ που παρακάμπτει το Ορμούζ βρίσκονταν ήδη σε εξέλιξη πριν από την τρέχουσα κρίση, με την ADNOC (Abu Dhabi National Oil Company) να αξιολογεί μια δεύτερη παράλληλη γραμμή - ένα έργο 300 χιλιομέτρων και αξίας 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων - ήδη από το 2023. Σε αντίθεση με την υπάρχουσα διαδρομή ADCOP, αυτή η νέα γραμμή θα επέτρεπε σε υπεράκτιες και δυτικές ροές αργού πετρελαίου του Άμπου Ντάμπι να φτάνουν στη Φουτζέιρα χωρίς να διέρχονται από τον Κόλπο, με στόχο τον διπλασιασμό της χωρητικότητας παράκαμψης των Στενών των ΗΑΕ από περίπου 1,8 Mbbd σε πάνω από 3 Mbbd. 

Πρόσφατες αναφορές δείχνουν ότι ο νέος αγωγός — το έργο του αγωγού Δύσης-Ανατολής — έχει ολοκληρωθεί κατά 50% και στοχεύει σε έναρξη στις αρχές του 2027, με τον πρίγκιπα διάδοχο των ΗΑΕ να έχει δώσει εντολή στην ADNOC να επιταχύνει την κατασκευή. Αυτό το φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα κατέστη εφικτό μόνο στο πλαίσιο του αποκλεισμού του Στενού και μιας ευρύτερης αναγνώρισης του πόσο βαθιά διατρέχουν οι περιφερειακές εξαρτήσεις από αυτήν την πλωτή οδό. Δεδομένου ότι το ίδιο το λιμάνι της Φουτζέιρα θα χρειαστεί να επεκταθεί, εκτιμάται ότι μια έναρξη λειτουργίας στα μέσα του 2027 (και όχι στις αρχές του 2027) είναι πιο πιθανό να επηρεάσει σημαντικά τις εξαγωγές του αγωγού . Μόλις υλοποιηθεί, αυτή η εξέλιξη θα διοχετεύσει τις υπεράκτιες ποιότητες των ΗΑΕ — όπως το Upper Zakum, το Das Blend και το Umm Lulu — στο λιμάνι της Φουτζέιρα.

Ξεχωριστά, η Σαουδική Αραβία φέρεται να έχει ξεκινήσει προκαταρκτικές συζητήσεις σχετικά με την αύξηση της χωρητικότητας του αγωγού Ανατολής-Δύσης κατά 1-2 Mbbd, ωστόσο πηγές του κλάδου που γνωρίζουν το θέμα δήλωσαν στο Kpler ότι η εξεταζόμενη επέκταση σχετίζεται με την κατασκευή ενός παράλληλου αγωγού προϊόντων. 

Επί του παρόντος, ο αγωγός ανατολής-δύσης του βασιλείου έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει έως και 7 Mbbd από το Abqaiq στο Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Ωστόσο, όσον αφορά το μέλλον, ο δεσμευτικός περιορισμός δεν είναι ο ίδιος ο αγωγός, αλλά οι τερματικοί σταθμοί εξαγωγής: η βιώσιμη εξαγωγική δυναμικότητα στο Yanbu εκτιμάται σε περίπου 4,5-5 Mbbd - περίπου 1,5 Mbbd από τον Βόρειο Τερματικό Σταθμό Αργού του Yanbu και περίπου 3,0 Mbbd από το Muajjiz - αφήνοντας περιορισμένα περιθώρια για υπέρβαση αυτού του ορίου με τις τρέχουσες υποδομές. Οποιαδήποτε σημαντική αύξηση της διακίνησης θα απαιτούσε επομένως την αποσυμφόρηση της υποδομής φόρτωσης στο Yanbu πριν από την επέκταση της ίδιας της δυναμικότητας του αγωγού ή την προσθήκη ενός παράλληλου αγωγού. Δεδομένων αυτών των σημείων συμφόρησης, αναμένεται ότι αυτό το έργο θα υλοποιηθεί σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με ημερομηνία έναρξης εφικτή από το 2028 και μετά. 

Η Τουρκία αναζητά ενισχυμένο ρόλο 

Τον περασμένο Μάρτιο, η Τουρκία πρότεινε την επέκταση του αγωγού Κιρκούκ-Τσεϊχάν νότια προς τη Βασόρα — μια κίνηση που θα δημιουργούσε έναν πλήρη μεσογειακό διάδρομο εξαγωγών και θα μείωνε σημαντικά την εξάρτηση του Ιράκ από το Ορμούζ. Οι συζητήσεις σχετικά με τον αγωγό Βασόρα-Χαντίθα-Μπανιγιάς έχουν επίσης κερδίσει έδαφος και τα δύο έργα βρίσκονται τώρα ξανά στο τραπέζι.  

Το υπουργικό συμβούλιο του Ιράκ έδωσε την έγκριση στην κρατική εταιρεία πετρελαίου Βασόρας (BOC) να υπογράψει προκαταρκτικές συμφωνίες με μια κοινοπραξία με επικεφαλής την Chevron για την προώθηση των δύο επιλογών αγωγών. Αυτές οι αρχικές συμφωνίες έθεσαν το σκηνικό για την κοινοπραξία να προετοιμάσει τεχνικές και οικονομικές μελέτες σκοπιμότητας που συγκρίνουν τις διαδρομές Βασόρα-Χαντίθα-Κιρκούκ-Τσεϊχάν και Βασόρα-Χαντίθα-Μπανιγιάς. Εάν αυτές οι μελέτες ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του έτους, η κατασκευή θα μπορούσε να ξεκινήσει ήδη από το επόμενο έτος — αν και τα ίδια τα έργα θα χρειαστούν άλλα 3-5 χρόνια για να ολοκληρωθούν . Εάν υλοποιηθεί το έργο Βασόρα-Κιρκούκ-Τσεϊχάν, αυτό φυσικά θα αυξήσει τις εξαγωγές από το Τσεϊχάν.