Τι είναι το «ευφυές» δίκτυο 6G που αναμένεται να έρθει και στην Ελλάδα

Το δίκτυο 6G πρόκειται για το επόμενο παγκόσμιο πρότυπο για τα ασύρματα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας, το οποίο θα διαδεχθεί το σημερινό 5G. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πολύ μακριά από την μετάβαση αυτή, καθώς όπως αναφέρουν πολλά δημοσιεύματα η τεχνολογία αυτή αναμένεται να είναι εμπορικά διαθέσιμη γύρω στο 2030.

Μάλιστα, ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατέθεσε πρόσφατα επίσημη πρόταση στην ΕΕ για τη δημιουργία ενός κοινού Ευρωπαϊκού Ταμείου 6G με πιθανή οικονομική κλίμακα περίπου 12-15 δισεκατομμύρια ευρώ, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει μέρος των κεφαλαίων που θα αντληθούν από τις μελλοντικές εθνικές πωλήσεις φάσματος κινητής τηλεφωνίας 6G για επενδύσεις στην τεχνολογία.

Οι συχνότητες 6G

Οι συχνότητες 6G είναι τα νέα, εξαιρετικά υψηλά τμήματα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών υψηλών κυμάτων χιλιοστών (mmWave) και υπο-terahertz (Sub-THz) άνω των 100 GHz, που θα χρησιμοποιήσει η 6η γενιά κινητής τηλεφωνίας. Στον πυρήνα του, το 6G εγκαινιάζει ένα νέο πρότυπο λειτουργίας όπου το δίκτυο δεν μεταφέρει απλώς δεδομένα, αλλά τα επεξεργάζεται, τα ερμηνεύει και προσαρμόζεται σε πραγματικό χρόνο. Με άλλα λόγια, αυτά τα «ευφυή» δίκτυα αποκτούν επίγνωση του περιβάλλοντος χώρου, το λεγόμενο context awareness.

Με ταχύτητες που αγγίζουν το ένα terabit ανά δευτερόλεπτο και σχεδόν μηδενική καθυστέρηση, εφαρμογές όπως οι ολογραφικές επικοινωνίες, τα ψηφιακά δίδυμα (digital twins) ολόκληρων πόλεων και τα πλήρως αυτόνομα συστήματα μεταφορών περνούν από τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας στην καθημερινή πρακτική.

Ακόμη, το εντυπωσιακό είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αποτελεί στο 6G ένα απλό εργαλείο υποστήριξης, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα της αρχιτεκτονικής του. Αναλυτικότερο, το 6G θα είναι εκ φύσεως AI-native, με τη νοημοσύνη ενσωματωμένη σε κάθε κρίσιμο επίπεδο λειτουργίας, από τις κεραίες έως τη διαχείριση των δεδομένων. Η καινοτομία αυτή θα επιτρέπει στα δίκτυα να προσαρμόζονται σε πραγματικό χρόνο, να αυτοβελτιώνονται και να λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση. Σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται η μεγάλη τομή: το 6G φιλοδοξεί να γίνει το πρώτο δίκτυο που δεν θα είναι απλώς γρήγορο και αποδοτικό, αλλά πραγματικά ευφυές.

Βασικά Χαρακτηριστικά

* Εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες: Στοχεύουν σε ταχύτητες δεδομένων που μπορεί να ξεπεράσουν τα 95 Gbit/s, κάνοντας τις μεταφορτώσεις σχεδόν ακαριαίες.
* Συμπεριφορά φωτός: Τα κύματα άνω των 100 GHz μοιάζουν περισσότερο με δέσμες λέιζερ ή υπέρυθρο φως παρά με τα κλασικά ραδιοκύματα, πράγμα που σημαίνει ότι κόβονται εύκολα από εμπόδια και τοίχους.
* Ενσωματωμένη αίσθηση (ISAC): Τα ραδιοκύματα δεν θα μεταφέρουν μόνο δεδομένα, αλλά θα λειτουργούν και σαν ραντάρ για τον εντοπισμό αντικειμένων, κίνησης και ανθρώπων χωρίς κάμερες.
* Χρονοδιάγραμμα: Η τεχνολογία βρίσκεται σε στάδιο ερευνών και δοκιμών, με την εμπορική της διάδοση να αναμένεται γύρω στο 2030 και μετά.

Τι είναι το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα και που χρησιμοποιείται

Για να γίνουν κατανοητά τα παραπάνω αξίζει να αναφερθούμε στο τι είναι το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα και που χρησιμοποιείται. Συγκεκριμένα, ηλεκτρομαγνητικό φάσμα ονομάζεται το εύρος της περιοχής συχνοτήτων που καλύπτουν τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα και εκτείνεται θεωρητικά από σχεδόν μηδενικές συχνότητες έως το άπειρο. Με βάση κάποιες χαρακτηριστικές ιδιότητες των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα χωρίζεται σε επιμέρους ζώνες.

Το ραδιοφάσμα είναι το μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος που περιλαμβάνει συχνότητες από 30 Hz έως 300 GHz και αποτελεί τη βάση για όλες τις ασύρματες επικοινωνίες. Θεωρείται ένας σπάνιος και πολύτιμος δημόσιος πόρος που ανήκει στο κράτος και διαχειρίζεται θεσμικά. Παράλληλα, είναι αυτός που επιτρέπει τη μετάδοση δεδομένων, φωνής και εικόνας χωρίς καλώδια μέσω ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Οι διαθέσιμες συχνότητες είναι περιορισμένες, γι’ αυτό απαιτείται προσεκτικός συντονισμός για να αποφεύγονται οι παρεμβολές.

Χρησιμοποιείται στις τηλεπικοινωνίες, δηλαδή κινητή τηλεφωνία (5G, 4G), δίκτυα Wi-Fi και ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, στις μεταφορές και την άμυνα, όπως σε  Συστήματα πλοήγησης (GPS), ραντάρ και επικοινωνίες αεροσκαφών ή πλοίων, καθώς και σε κάθε είδους εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης

Τι θα προσφέρει το 6G στην πράξη;

Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη ελληνικοί φορείς (όπως το Ερευνητικό Κέντρο "ΑΘΗΝΑ") και τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι συμμετέχουν ενεργά στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα 6G-SANDBOX, δοκιμάζοντας σε πειραματικά εργαστήρια στην Αθήνα τις τεχνολογίες που θα διαμορφώσουν το δίκτυο του μέλλοντος.

Ευκαιρίες και ανησυχίες

Το νέο σύστημα 6G φιλοδοξεί να επιφέρει σημαντικά οφέλη σε πολλούς τομείς κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας. Ειδικότερα, υπόσχεται εκσυγχρονισμό σε τομείς όπως είναι η υγεία και η εκπαίδευση, καθώς και στο κομμάτι των υποδομών. Όσον αφορά την υγεία μπορεί να δώσει νέες ευκαρίες για ένα πιο προληπτικό και προσβάσιμό μοντέλο περίθαλψης στο επίκεντρο του οποίου θα βρίσκονται η συνεχή παρακολούθηση ασθενών ιδίως σε απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και η χρήση υπηρεσιών υψηλής ακρίβειας. Ταυτόχρονα, η εκπαίδευση μπορεί να αποκτήσει πιο διαδραστικό και βιωματικό χαρακτήρα μέσω της δημιουργία τρισδιάστατων περιβαλλόντων (3D) που ενισχύουν την συμμετοχή. Τέλος, υπάρχουν και προοπτικές για έξυπνες πόλεις και υποδομές, με αποδοτικότερη λειτουργία αστικών κέντρων μέσω της δυναμικής διαχείρισης της κυκλοφορίας, της ενέργειας και των δικτύων.

Ωστόσο, όπως κάθε νέα τεχνολογία έτσι και αυτή συνοδεύεται από κρίσιμες προκλήσεις, με κυριότερη τον κίνδυνο διεύρυνσης του κοινωνικού και ψηφιακού χάσματος εάν η διάδοσή της δεν πραγματοποιηθεί ισόρροπα. Επιπλέον, εγείρονται σοβαρές ανησυχίες γύρω από την κυβερνοασφάλεια, την προστασία της ιδιωτικότητας και την ετοιμότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, ενώ η κούρσα της τυποποίησης μετατρέπει τη συνδεσιμότητα σε πεδίο συγκέντρωσης ισχύος και γεωπολιτικού ελέγχου από λίγους ισχυρούς τεχνολογικούς ομίλους.