Ποιες είναι οι αρνητικές επιπτώσεις από την πολύωρη έκθεση των παιδιών σε οθόνες - Τι δείχνει νέα μελέτη

Είναι αρκετά μεγάλη η συζήτηση που γίνεται τώρα σχετικά με το πως η τεχνολογία επηρεάζει τα παιδιά σε ζητήματα όπως η ανάπτυξη μαθησιακών δεξιοτήτων και η δημιουργία διαπροσωπικών σχέσεων. Μια από τις μεγαλύτερες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί παγκοσμίως διαπίστωσε σημαντικές επιπτώσεις σχετικά με την υπερβολική χρήση οθονών από τα παιδιά.

Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύθηκε από τον Dan Milmo στη Guardian, οι ερευνητές, εξετάζοντας δεδομένα για περισσότερα από 2,8 εκατομμύρια παιδιά σε 64 χώρες, συμπέραναν ότι η αυξημένη έκθεση σε οθόνες επηρεάζει τα παιδιά σε τομείς, όπως η σχολική επίδοση και τα συναισθηματικά προβλήματα. Η υπερβολική έκθεση σε παιχνίδια, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε streaming πλατφόρμες συνδέεται με προβλήματα στην ανάπτυξη της γλώσσας και σε χαμηλότερη επίδοση στο σχολείο, ενώ είναι πιο εύκολο να εμφανίσουν περισσότερα κοινωνικοσυναισθηματικά προβλήματα  (socioemotional problems) και θέματα ψυχικής υγείας.

Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί διευκρινίζουν ότι τα ευρήματα αυτά είναι συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν απολύτως ότι η έκθεση σε οθόνες αποτελεί τη βασική αιτία της ψυχικής δυσφορίας των παιδιών. Η Tatiana Íñiguez Berrozpe, ανώτερη λέκτορας κοινωνιολογίας στο University of Zaragoza στην Ισπανία, δήλωσε ότι η έκθεση δείχνει μια συσχέτιση μεταξύ του χρόνου χρήσης οθονών και της κακής ψυχικής υγείας και σχολικής επίδοσης, αλλά η συσχέτιση αυτή είναι μικρή. Εξηγεί ότι η χρήση οθονών από μόνη της δεν εξηγεί γιατί ένας έφηβος αισθάνεται συναισθηματικά πιεσμένος ή γιατί έχει χαμηλότερη σχολική επίδοση.

Η εν λόγω μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Pediatric και  αποτελεί μια “umbrella review”, βάσει της οποίας οι ερευνητές  συγκεντρώνουν και συνοψίζουν τα αποτελέσματα πολλών προηγούμενων μελετών.  Επίσης η μελέτη δεν εστίασε σε ένα μονάχα είδος συσκευής ή μιας εφαρμογής μεμονωμένα, αλλά σε μια ποικιλία συσκευών, από κινητά μέχρι και τηλεοράσεις, καθώς και σε εφαρμογές όπως μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βιντεοπαιχνίδια ή κλήσεις στο Facetime.

«Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η χρήση οθονών μπορεί να αποτελεί έναν παράγοντα που μπορεί να τροποποιηθεί και ο οποίος συνδέεται με την ευημερία των παιδιών σε πολλούς τομείς», ανέφερε η έκθεση.

Ως προς τη σχολική επίδοση, η έκθεση σε οθόνες συνδέεται με χαμηλότερους βαθμούς αλλά σε κάποια συγκεκριμένα μαθήματα, όπως τα Μαθηματικά ή η Φυσική, τα ευρήματα δεν είναι ιδιαίτερα ξεκάθαρα, εφόσον εδώ εμπλέκεται και ο παράγοντας του ενδιαφέροντος.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής ακαδημαϊκούς από το University of Calgary στον Καναδά, διαπίστωσαν επίσης ότι η μεγαλύτερη χρήση οθονών συνδεόταν με χαμηλότερη ανάπτυξη της γλώσσας.

Όσον αφορά τη ψυχική υγεία, ο αντίκτυπος των οθονών είναι ιδιαίτερα εμφανής στις διαπροσωπικές σχέσεις των παιδιών, είτε με μια πιο εσωτερικευμένη μορφή, όπως συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, είτε πιο εξωτερικευμένες συμπεριφορές, όπως επιθετικότητα ή συμπτώματα σχετιζόμενα με ΔΕΠΥ.

Συνολικά οι ερευνητές κατέληξαν στο ότι η χαμηλότερη σχολική επίδοση, η χειρότερη ανάπτυξη της γλώσσας, τα προβλήματα με τους συνομηλίκους και κάποιες εσωτερικευμένες και εξωτερικευμένες συμπεριφορές συνδέονται με την υψηλή έκθεση σε οθόνες, ενώ οι επιπτώσεις είναι εξίσου σημαντικές, ή ακόμη και μεγαλύτερες , σε σχέση με άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη των παιδιών όπως η συμπεριφορά των γονιών, η πρόωρη γέννηση και η κοινωνικοοικονομική κατάσταση της οικογένειας.

Ως υψηλής ποιότητας χαρακτήρισε τη μελέτη η Esther van Sluijs, καθηγήτρια επιδημιολογίας της συμπεριφοράς στο Loughborough University, ωστόσο αναφέρει ότι δεν μπορεί να ξεχωρίσει επαρκώς τους διαφορετικούς τρόπους χρήσης οθόνης, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για συγκεκριμένες μορφές χρήσης. Για το λόγο αυτό, κρίνεται απαραίτητη η προσοχή όταν ερμηνεύονται τέτοια αποτελέσματα σε σχέση με το πως χρησιμοποιούν τα παιδιά τις οθόνες.