Καθυστερήσεις στα πλοία: Ποια είναι τα δικαιώματα και οι αποζημιώσεις των επιβατών

Με την ακτοπλοϊκή κίνηση να κορυφώνεται τους θερινούς μήνες, οι καθυστερήσεις στα δρομολόγια των πλοίων αποτελούν συχνό φαινόμενο και ενδέχεται να προκαλέσουν σημαντική ταλαιπωρία για τους επιβάτες.

Η ελληνική νομοθεσία και οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί ωστόσο, προβλέπουν συγκεκριμένα δικαιώματα, μεταξύ των οποίων επιστροφή μέρους του ναύλου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πλήρη επιστροφή χρημάτων ή αποζημίωση.

Το πλαίσιο προστασίας των επιβατών προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες και οικονομικές αποζημιώσεις, ανάλογα με τη διάρκεια του ταξιδιού και την έκταση της καθυστέρησης.

Τι γίνεται όταν η καθυστέρηση αφορά την αναχώρηση

Αν το δρομολόγιό σας καθυστερήσει πάνω από 90 λεπτά κατά την αναχώρηση, η ναυτιλιακή εταιρεία οφείλει να σας δώσει τη δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε:

• επιστροφή του αντιτίμου του εισιτηρίου εντός 7 ημερών (και, αν χρειάζεται, δωρεάν επιστροφή στο αρχικό σημείο αναχώρησης), ή
• μεταφορά με άλλο δρομολόγιο, υπό παρόμοιες συνθήκες, το συντομότερο δυνατόν και χωρίς επιπλέον χρέωση.

Σημειώνεται ότι αυτό το δικαίωμα επιλογής δεν ισχύει για επιβάτες κρουαζιερόπλοιων.

Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της αναμονής δικαιούστε:

• δωρεάν γεύματα ή αναψυκτικά, ανάλογα με τον χρόνο αναμονής, εφόσον είναι διαθέσιμα ή μπορούν εύλογα να παρασχεθούν,
• δωρεάν διανυκτέρευση (στο πλοίο ή στην ξηρά) αν χρειαστεί να παραμείνετε περισσότερο, καθώς και μεταφορά προς και από το κατάλυμα. Η εταιρεία μπορεί να περιορίσει το κόστος καταλύματος στην ξηρά σε 80 ευρώ ανά διανυκτέρευση, για έως 3 διανυκτερεύσεις.

Αυτές οι παροχές δεν ισχύουν αν η καθυστέρηση οφείλεται σε ακραίες καιρικές συνθήκες.

Καθυστέρηση στην άφιξη: Πότε δικαιούστε αποζημίωση

Αν το πλοίο φτάσει καθυστερημένο στον τελικό προορισμό, μπορεί να δικαιούστε αποζημίωση που κυμαίνεται από 25% έως 50% της τιμής του εισιτηρίου, ανάλογα με τη διάρκεια του προγραμματισμένου ταξιδιού και το μέγεθος της καθυστέρησης:

Ειδικότερα, προβλέπεται επιστροφή 25% του ναύλου επιβάτη όταν η καθυστέρηση στην άφιξη είναι τουλάχιστον:

• 1 ώρα, για ταξίδι διάρκειας έως 4 ώρες,
• 2 ώρες, για ταξίδι διάρκειας άνω των 4 και έως 8 ώρες,
• 3 ώρες, για ταξίδι διάρκειας άνω των 8 και έως 24 ώρες,
• 6 ώρες, για ταξίδι διάρκειας άνω των 24 ωρών.

Εάν η καθυστέρηση είναι η διπλάσια από τα παραπάνω χρονικά όρια, η αποζημίωση αυξάνεται στο 50% του ναύλου επιβάτη.

Η εταιρεία υποχρεούται να καταβάλει την αποζημίωση εντός 1 μηνός από την υποβολή του αιτήματος.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα

Ένα πλοίο έχει προγραμματισμένη διάρκεια ταξιδιού έξι ώρες. Εάν τελικά ο επιβάτης φτάσει στον προορισμό του με καθυστέρηση δύο ωρών, τότε η καθυστέρηση φτάνει το προβλεπόμενο όριο και μπορεί να προκύψει δικαίωμα επιστροφής 25% του ναύλου.

Εάν η καθυστέρηση φτάσει τις τέσσερις ώρες, δηλαδή το διπλάσιο του συγκεκριμένου ορίου, η επιστροφή μπορεί να ανέλθει στο 50% του ναύλου.

Προσοχή στις εξαιρέσεις: δεν δικαιούστε αποζημίωση αν η καθυστέρηση οφείλεται σε ακραίες καιρικές συνθήκες ή σε έκτακτες περιστάσεις (π.χ. φυσικές καταστροφές, απειλές ασφαλείας) που δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν παρά τη λήψη κάθε εύλογου μέτρου. Επίσης, το δικαίωμα αποζημίωσης λόγω καθυστέρησης δεν ισχύει για τους επιβάτες κρουαζιερόπλοιων.

Ματαίωση δρομολογίου

Στην περίπτωση πλήρους ακύρωσης του δρομολογίου, ισχύουν αντίστοιχα δικαιώματα με την καθυστέρηση αναχώρησης: επιλογή μεταξύ επιστροφής χρημάτων ή μεταφοράς με άλλο δρομολόγιο, δωρεάν γεύματα και διανυκτέρευση όπου απαιτείται. Αν επιλέξετε μεταφορά με άλλο δρομολόγιο και τελικά φτάσετε καθυστερημένοι στον προορισμό σας, μπορεί να δικαιούστε επιπλέον την αποζημίωση καθυστέρησης άφιξης που αναφέρθηκε παραπάνω.

Τι πρέπει να κάνει ο επιβάτης

Σε περίπτωση σημαντικής καθυστέρησης, ο επιβάτης καλό είναι να μην αρκεστεί σε μια προφορική ενημέρωση.

Πρακτικά, θα πρέπει:

1. Να κρατήσει το εισιτήριο ή την ηλεκτρονική κράτηση.
2. Να καταγράψει την προγραμματισμένη και την πραγματική ώρα αναχώρησης και άφιξης.
3. Να ζητήσει ενημέρωση από την εταιρεία ή τον πλοίαρχο για την αιτία της καθυστέρησης.
4. Να κρατήσει αποδείξεις για τυχόν επιπλέον έξοδα που προέκυψαν εξαιτίας της καθυστέρησης.
5. Εφόσον θεωρεί ότι δικαιούται επιστροφή ή αποζημίωση, να υποβάλει σχετικό αίτημα στην εταιρεία, κρατώντας αντίγραφο του αιτήματος.

Σε περίπτωση που το αίτημα δεν ικανοποιηθεί, ο επιβάτης μπορεί να απευθυνθεί στις αρμόδιες αρχές για την προστασία των δικαιωμάτων του.

Πώς υποβάλλετε καταγγελία

Αν θεωρείτε ότι τα δικαιώματά σας δεν έχουν τηρηθεί, η διαδικασία έχει ως εξής:

• Καταγγελία στην εταιρεία ή τον φορέα διαχείρισης του τερματικού σταθμού, εντός 2 μηνών από το δρομολόγιο. Η εταιρεία οφείλει να απαντήσει εντός 1 μηνός και να δώσει τελική απάντηση το αργότερο σε 2 μήνες.
• Αν δεν μείνετε ικανοποιημένοι, μπορείτε να απευθυνθείτε στην αρμόδια εθνική αρχή. Στην Ελλάδα, αρμόδια για την εποπτεία της εφαρμογής του κανονισμού είναι το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής (ΥΝΑΝΠ) και η Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων (Ρ.Α.Λ.), μέσω της ειδικής πλατφόρμας καταγγελιών του υπουργείου.
• Εναλλακτικά, μπορείτε να απευθυνθείτε σε φορέα εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών ή στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή της χώρας σας.
• Τέλος, έχετε το δικαίωμα να προσφύγετε δικαστικά, μεταξύ άλλων μέσω της ευρωπαϊκής διαδικασίας μικροδιαφορών, στα δικαστήρια της χώρας όπου εδρεύει ο μεταφορέας ή σε άλλη χώρα που προβλέπεται από τον κανονισμό.

Το σημαντικότερο: μετρά η ώρα άφιξης

Για την οικονομική επιστροφή λόγω καθυστέρησης, καθοριστική είναι η τελική άφιξη στον προορισμό και όχι μόνο το πόσο αργά ξεκίνησε το πλοίο.

Έτσι, ένα πλοίο που αναχώρησε για παράδειγμα μία ώρα αργότερα, αλλά κάλυψε μέρος της καθυστέρησης κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, δεν αντιμετωπίζεται απαραίτητα με τον ίδιο τρόπο με ένα πλοίο που έφτασε μία ώρα αργότερα στον τελικό προορισμό.

Αντίστοιχα, η διάρκεια του προγραμματισμένου ταξιδιού είναι κρίσιμη για τον υπολογισμό του ορίου από το οποίο ενεργοποιείται το δικαίωμα επιστροφής.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ταξιδιώτες

Το βασικό μήνυμα για τους επιβάτες είναι ότι η καθυστέρηση ενός ακτοπλοϊκού δρομολογίου δεν σημαίνει αυτομάτως απώλεια του ναύλου ή των δικαιωμάτων τους.

Το ύψος της επιστροφής εξαρτάται από τη διάρκεια του ταξιδιού και από την καθυστέρηση που καταγράφεται κατά την άφιξη. Παράλληλα, σε περιπτώσεις ματαίωσης, διακοπής ή αδυναμίας μεταφοράς στον προορισμό, μπορεί να ενεργοποιούνται πρόσθετα δικαιώματα.

Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης κίνησης, οι επιβάτες καλό είναι να κρατούν όλα τα ταξιδιωτικά έγγραφα και τις αποδείξεις των εξόδων τους. Η ακριβής ώρα άφιξης και η αιτία της καθυστέρησης μπορεί να είναι καθοριστικές για το αν και σε ποιο ύψος δικαιούνται επιστροφή χρημάτων.