Είναι εντάξει να τρώμε τα ίδια πράγματα κάθε μέρα;

Οι αυξημένες υποχρεώσεις, οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας, η κόπωση, αλλά και η επιθυμία για απώλεια ή έλεγχο του βάρους αποτελούν μερικούς από τους βασικούς λόγους για τους οποίους πολλοί άνθρωποι καταλήγουν να τρώνε καθημερινά τα ίδια γεύματα.

Μπορεί το παραπάνω φαινόμενο να σας φαίνεται οικείο και πολλές φορές να έχετε πιάσει και εσείς τον εαυτό σας να καταναλώνει καθημερινά τα ίδια τρόφιμα, ωστόσο η συγκεκριμένη συνήθεια έχει τόσο πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα. Σύμφωνα με τους New York Times, η πρακτική αυτή συχνά περιγράφεται ως «μονοτονία φαγητού» και, ανάλογα με τις διατροφικές επιλογές που κάνουμε, μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε ελλείψεις θρεπτικών συστατικών.

Τρώω τα ίδια φαγητά κάθε μέρα. Είναι αυτό κακό για την υγεία μου;

Το να τρώτε ένα ή περισσότερα από τα ίδια γεύματα καθημερινά μπορεί να αποτελεί έναν αποτελεσματικό τρόπο για να απλοποιήσετε τη ρουτίνα σας, να διαχειριστείτε καλύτερα το βάρος σας και να περιορίσετε τον χρόνο που αφιερώνετε καθημερινά στο να αποφασίσετε τι θα φάτε, να οργανώσετε τα ψώνια σας και να μαγειρέψετε.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Εάν τα καθημερινά γεύματα βασίζονται κυρίως σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ή σε σνακ με πολλά λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη, η επανάληψή τους μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο διατροφικών ελλείψεων.

Όπως εξηγεί στους New York Times η Marion Nestle, ομότιμη καθηγήτρια Διατροφής, Σπουδών Τροφίμων και Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, το να τρώει κάποιος ξανά και ξανά το ίδιο γεύμα δεν είναι απαραίτητα κακό, αρκεί αυτό να είναι ισορροπημένο και υγιεινό.

Τι σημαίνει ένα «ισορροπημένο» γεύμα

Σύμφωνα με τους ειδικούς, ένα ισορροπημένο γεύμα θα πρέπει να περιλαμβάνει πρωτεΐνη, υδατάνθρακες και υγιεινά λιπαρά, ώστε να παρέχει στον οργανισμό σημαντικά θρεπτικά συστατικά.

Η Julia Zumpano, διαιτολόγος στην Cleveland Clinic, τονίζει ότι αυτή η ισορροπία είναι απαραίτητη ακόμη και για όσους επιμένουν να καταναλώνουν καθημερινά περίπου τα ίδια τρόφιμα.

Σημασία, επομένως, δεν έχει μόνο το πόσο συχνά επαναλαμβάνουμε ένα γεύμα, αλλά κυρίως το τι περιέχει.

Για παράδειγμα, ένα καθημερινό πρωινό με γιαούρτι ή βρώμη και φρέσκα φρούτα αποτελεί καλύτερη επιλογή από ένα γεύμα με μπέικον, αυγά και τηγανητές πατάτες, σύμφωνα με τον Dr. Donald Hensrud, αναπληρωτή καθηγητή Διατροφής και Προληπτικής Ιατρικής στο Mayo Clinic College of Medicine.

Αντίστοιχα, για το μεσημεριανό, μια σαλάτα με ελαιόλαδο και ξίδι θεωρείται καλύτερη επιλογή από ένα σάντουιτς με ζαμπόν και λευκό ψωμί. Τα επεξεργασμένα κρέατα έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, εγκεφαλικού και ορισμένων μορφών καρκίνου, ενώ το λευκό ψωμί περιέχει σχετικά λίγες ωφέλιμες φυτικές ίνες.

Για το βραδινό, ψητό κοτόπουλο ή ψάρι με λαχανικά και καστανό ρύζι αποτελούν σαφώς καλύτερη βάση για ένα επαναλαμβανόμενο γεύμα από ένα μπέργκερ με τηγανητές πατάτες.

Οι ειδικοί συστήνουν, μάλιστα, σε όσους θέλουν να ακολουθούν ένα σχετικά σταθερό πρόγραμμα γευμάτων να αντλούν ιδέες από διατροφικά πρότυπα όπως η μεσογειακή διατροφή ή η δίαιτα DASH.

Γιατί τρώμε συχνά τα ίδια πράγματα

Σε αρκετές περιπτώσεις, η εξήγηση είναι πολύ απλή: μας αρέσουν συγκεκριμένα φαγητά και δεν μας ενοχλεί να τα καταναλώνουμε ξανά και ξανά.

Υπάρχουν, όμως, και άνθρωποι που επιλέγουν συνειδητά την επανάληψη των ίδιων γευμάτων προκειμένου να χάσουν ή να ελέγξουν το βάρος τους.

Μάλιστα, πρόσφατη μελέτη ερευνητών του Drexel University διαπίστωσε ότι ενήλικες που κατανάλωναν τα ίδια γεύματα καθημερινά έχασαν περισσότερο βάρος σε διάστημα 12 εβδομάδων σε σύγκριση με όσους ακολουθούσαν μία πιο ποικίλη διατροφή.

Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι, όταν περιορίζονται οι επιλογές, γίνεται ευκολότερο να ελέγξει κανείς πόσο τρώει.

Όπως σημειώνει ο Dr. Hensrud, όταν αυξάνονται οι διαθέσιμες επιλογές φαγητού –όπως για παράδειγμα σε έναν μπουφέ– συνήθως αυξάνεται και η ποσότητα θερμίδων που καταναλώνουμε.

Η «κόπωση των αποφάσεων»

Ένας ακόμη λόγος είναι αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «decision fatigue», δηλαδή κόπωση από τη συνεχή ανάγκη λήψης αποφάσεων.

Το να πρέπει κάποιος καθημερινά να αποφασίσει τι θα μαγειρέψει, να οργανώσει το μενού της ημέρας, να αγοράσει τα απαραίτητα υλικά και στη συνέχεια να προετοιμάσει το γεύμα μπορεί να γίνει κουραστικό.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο απαιτητική για όσους δεν οργανώνουν μόνο το δικό τους φαγητό, αλλά πρέπει να προγραμματίσουν τα γεύματα ολόκληρης της οικογένειας.

Γι' αυτό και ένα σταθερό πρωινό ή μεσημεριανό μπορεί να προσφέρει μία πρακτική λύση, περιορίζοντας τον αριθμό των καθημερινών αποφάσεων.

Μικρές αλλαγές κάνουν τη διαφορά

Ακόμη και αν σας εξυπηρετεί να τρώτε περίπου τα ίδια γεύματα, οι ειδικοί συστήνουν να προσθέτετε μικρές εναλλαγές.

Εάν, για παράδειγμα, τρώτε κάθε πρωί γιαούρτι με φρούτα, μπορείτε τη μία ημέρα να προσθέσετε μύρτιλα, την επόμενη φράουλες ή μπανάνα και κάποια άλλη ημέρα βρώμη ή ξηρούς καρπούς.

Το ίδιο μπορεί να γίνει και με τα λαχανικά: σπανάκι μία ημέρα, καρότα την επόμενη ή διαφορετικές σαλάτες μέσα στην εβδομάδα.

Αντίστοιχα, εάν το μεσημεριανό σας είναι συνήθως ένα σάντουιτς, δεν χρειάζεται να εγκαταλείψετε αυτή τη συνήθεια. Μπορείτε απλώς να αλλάζετε τα υλικά του, επιλέγοντας διαφορετικές πηγές πρωτεΐνης και άλλα συνοδευτικά.

Υπάρχει, πάντως, ακόμη ένας λόγος για τον οποίο δεν είναι καλή ιδέα να καταναλώνουμε υπερβολικά μεγάλες ποσότητες του ίδιου τροφίμου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αυξηθεί η έκθεση σε ουσίες που δεν θέλουμε να λαμβάνουμε σε μεγάλες ποσότητες, όπως για παράδειγμα ο υδράργυρος που μπορεί να υπάρχει σε ορισμένα ψάρια. Αντίστοιχα, η συστηματική κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική πρόσληψη αλατιού ή κορεσμένων λιπαρών.

Ωστόσο, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η ποικιλία δεν θα πρέπει να γίνεται αυτοσκοπός εις βάρος της ποιότητας. Με απλά λόγια, είναι προτιμότερο να επαναλαμβάνεται ένα υγιεινό γεύμα από το να αλλάζει καθημερινά το μενού με λιγότερο υγιεινές επιλογές.

Μπορούμε να τρώμε και τα τρία ίδια γεύματα κάθε μέρα;

Εδώ οι ειδικοί εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί.

Η Julia Zumpano θεωρεί ότι η κατανάλωση τουλάχιστον ενός ή δύο διαφορετικών γευμάτων μέσα στην ημέρα μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή ελλείψεων σε βιταμίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά.

Η ποικιλία στη διατροφή είναι επίσης σημαντική για το μικροβίωμα του εντέρου, το οποίο φαίνεται να «προτιμά» μία μεγαλύτερη γκάμα τροφών.

Δεν χρειάζεται, επομένως, κάθε γεύμα της εβδομάδας να είναι διαφορετικό, αλλά καλό είναι να μην περιορίζεται ολόκληρη η διατροφή στα ίδια ακριβώς τρόφιμα επί μακρόν.

Το πρωινό είναι το γεύμα που επαναλαμβάνουμε περισσότερο

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα μελέτης του 2022, σύμφωνα με την οποία το πρωινό είναι το γεύμα που οι άνθρωποι έχουν περισσότερες πιθανότητες να επαναλαμβάνουν καθημερινά.

Ο Carey Morewedge, καθηγητής Μάρκετινγκ στο Boston University και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, εξηγεί ότι το πρώτο γεύμα της ημέρας αντιμετωπίζεται συνήθως περισσότερο ως μία πρακτική ανάγκη παρά ως κοινωνική δραστηριότητα.

Οι περισσότεροι βιάζονται να πάνε στη δουλειά ή στο σχολείο και έτσι είναι ευκολότερο να καταναλώνουν κάθε πρωί το ίδιο γρήγορο και γνώριμο γεύμα.

Όσο προχωρά η ημέρα, ωστόσο, αυξάνεται και η επιθυμία για ποικιλία. Το μεσημεριανό και κυρίως το βραδινό συνδέονται συχνότερα με κοινωνικές συναναστροφές και θεωρούνται περισσότερο μία εμπειρία από μόνα τους.

Ο ίδιος ο Morewedge, πάντως, ανέφερε ότι για χρόνια τρώει το ίδιο πρωινό: ένα smoothie με πρωτεΐνη βανίλιας, μπανάνα, σπανάκι και αβοκάντο, χωρίς να το έχει βαρεθεί.

Παρόμοια είναι και η συνήθεια της Marion Nestle, η οποία τρώει κάθε πρωί ένα μπολ με δημητριακά shredded wheat, λίγο γάλα και φρούτα, ενώ φροντίζει να υπάρχει μεγαλύτερη ποικιλία στο μεσημεριανό και στο βραδινό της.

Το συμπέρασμα, επομένως, είναι ότι δεν υπάρχει απαραίτητα πρόβλημα στο να τρώμε το ίδιο πρωινό ή ακόμη και ένα ίδιο γεύμα καθημερινά. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το συγκεκριμένο γεύμα να είναι ισορροπημένο, να περιέχει θρεπτικά συστατικά και η συνολική διατροφή μας να διατηρεί έναν βαθμό ποικιλίας.