Η πιο online γενιά θέλει Χριστούγεννα μακριά από τις οθόνες
Η Gen Z, αν και μεγάλωσε μέσα στα κινητά και τα social media, έχει δείξει το τελευταίο διάστημα μία έντονη διάθεση για επιλογές λιγότερο ψηφιακές που εστιάζουν στη φυσική παρουσία και τη διαπροσωπική επαφή.
Η εικόνα που έχουμε συνηθίσει για τη Generation Z, τους ανθρώπους που γεννήθηκαν περίπου μεταξύ 1997 και 2012, είναι αυτή μιας γενιάς κολλημένης στην οθόνη. Πρόσφατα στοιχεία, όμως, δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα: όσο πιο πολύ ζει κανείς μέσα στο διαδίκτυο, τόσο πιο πολύ φαίνεται να αναζητά εμπειρίες εκτός διαδικτύου.
Τι δείχνει η έρευνα της PwC
Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα Holiday Outlook 2026 της PwC, μία από τις μεγαλύτερες ελεγκτικές-συμβουλευτικές εταιρείες παγκοσμίως, σχεδόν 8 στους 10 Gen Zers (78%) δηλώνουν ότι προτιμούν φέτος δώρα χωρίς οθόνη, όπως παζλ, υλικά ζωγραφικής και ζωγραφικής ή δωροκάρτες, έναντι 64% του συνόλου των καταναλωτών. Η έρευνα διεξήχθη σε δείγμα άνω των 1.000 ατόμων της γενιάς αυτής και άνω των 4.000 καταναλωτών συνολικά, στις ΗΠΑ.
Όπως επισημαίνει δημοσίευμα του Fortune, η τάση αυτή δεν σταματά στα δώρα. Πάνω από 8 στους 10 (81%) απάντησαν ότι δίνουν φέτος προτεραιότητα σε δραστηριότητες με φυσική παρουσία κατά τη διάρκεια των γιορτών, ενώ το 63% θεωρεί ότι ένα γεύμα που θα μοιραστεί με κάποιον είναι πιο σημαντικό από ένα δώρο. Παράλληλα, έξι στους δέκα (61%) είπαν ότι η γιορτινή διακόσμηση και η ατμόσφαιρα ενός φυσικού καταστήματος κάνουν τις γιορτές να «μοιάζουν αληθινές», κάτι που τους κάνει να προτιμούν την εμπειρία της επίσκεψης σε ένα μαγαζί από μια γρήγορη online παραγγελία.
Παράλληλα, η ίδια έρευνα καταγράφει ένα περιορισμό στις δαπάνες: η PwC εκτιμά ότι το ποσό που θα ξοδέψει η Gen Z για δώρα θα μειωθεί φέτος περίπου 9%, ενώ οι ταξιδιωτικές τους δαπάνες αναμένεται να σημειώσουν πτώση έως και 29%. Το εύρημα εντάσσεται σε μια ευρύτερη εικόνα οικονομικής επιφυλακτικότητας που καταγράφει η έρευνα σε όλες τις γενιές, με τη μέση δαπάνη για δώρα να υποχωρεί ελαφρώς φέτος.
Στελέχη της PwC συνδέουν το φαινόμενο με την ολοένα και μεγαλύτερη ψηφιοποίηση της καθημερινότητας: όσο πιο ψηφιακή γίνεται η ζωή, τόσο πιο πολύτιμο φαίνεται να γίνεται ό,τι δεν μπορεί να αναπαραχθεί από την τεχνολογία, κάτι απτό, προσωπικό και διαρκές.
Μια ευρύτερη στροφή στον αναλογικό κόσμο
Η αναζήτηση αυτής της «απτής» εμπειρίας δεν είναι καινούργια. Ήδη από πέρσι, νεαροί καταναλωτές είχαν αναβιώσει μια νοσταλγική, «vintage» αισθητική για τις γιορτές, με καρό υφάσματα, βελούδο και κλασικά στολίδια, αναζητώντας συχνά φθηνότερες εναλλακτικές αντί για τα ακριβά πρωτότυπα, σημειώνεται στο δημοσίευμα. Ερευνητές που μελετούν τη γενιά αυτή περιγράφουν μια τάση «ταξιδιού στο παρελθόν», προς μια εποχή πριν καν γεννηθούν.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και σε άλλους τομείς, με ιδιαίτερα ενδιαφέροντα να αναβιώνουν όπως: πλέξιμο, κηπουρική, παρατήρηση πουλιών (birding), ζωγραφική. Επιπλέον, ανακαλύπτουν τους δίσκους βινυλίου, χρησιμοποιούν αναλογικές φωτογραφικές μηχανές και ασχολούνται με δραστηριότητες που απαιτούν χρόνο, συγκέντρωση και σωματική εμπλοκή, σε αντίθεση με το ατέλειωτο scroll. Ειδικοί σε branding και δημιουργικό σχεδιασμό εξηγούν το φαινόμενο ως μια αναζήτηση νοήματος: μια γενιά που μεγάλωσε σε έναν κόσμο όπου σχεδόν όλα είναι ψηφιακά, στιγμιαία και διαρκώς αναδιαμορφούμενα, φαίνεται να εκτιμά και να βρίσκει νόημα σε ό,τι είναι πεπερασμένο και πραγματικά βιωμένο.
Αυτό επιδρά και στον τρόπο που επιλέγουν να ψωνίζουν και οι υπεύθυνοι το έχουν ήδη αντιληφθεί. Μεγάλες αλυσίδες επενδύουν σε φυσικά καταστήματα, ενώ τα εμπορικά κέντρα στις ΗΠΑ καταγράφουν άνοδο της αξίας τους, εν μέρει χάρη στο ενδιαφέρον της Gen Z για δια ζώσης shopping εμπειρίες. Μεγάλοι ιδιοκτήτες εμπορικών κέντρων έχουν λανσάρει καμπάνιες με νοσταλγική, «αναλογική» αισθητική των δεκαετιών '80 και '90, στοχεύοντας ακριβώς σε αυτό το κοινό.
Η «πιο online γενιά»: τι λένε τα στοιχεία
Η αντίφαση γίνεται πιο ενδιαφέρουσα αν δούμε πόσο βαθιά συνδεδεμένη είναι πράγματι η Gen Z. Έρευνες του Pew Research Center, ενός από τους πιο αναγνωρισμένους ανεξάρτητους ερευνητικούς οργανισμούς στις ΗΠΑ, δείχνουν ότι σχεδόν το σύνολο των εφήβων 13-17 ετών χρησιμοποιεί καθημερινά το διαδίκτυο, ενώ περίπου 4 στους 10 δηλώνουν ότι είναι online «σχεδόν συνεχώς», ποσοστό σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με μια δεκαετία πριν. Την ίδια ώρα, μεγάλο μέρος των εφήβων παραδέχεται ότι περνά υπερβολικό χρόνο μπροστά στην οθόνη και πιστεύει ότι τα social media βλάπτουν συνομηλίκους τους.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για το 2024, το 95,6% των ατόμων ηλικίας 16-74 ετών στη χώρα μας χρησιμοποιεί το διαδίκτυο, με τους νεότερους σε ηλικία να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά καθημερινής χρήσης. Ιδιωτικές έρευνες, όπως αυτή της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Kaspersky, εκτιμούν ότι έξι στους δέκα νέους της Gen Z περνούν περισσότερο χρόνο online παρά offline, το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα σε όλες τις γενιές.
Είναι ακριβώς αυτή η αντίθεση που φαίνεται να διαμορφώνει τη φετινή γιορτινή περίοδο: μια γενιά διαρκώς συνδεδεμένη, που όμως λαχταρά την αποσύνδεση.
Τι σημαίνει αυτό για τις γιορτές
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η Gen Z θέλει να «κόψει» την τεχνολογία, αλλά ότι αναζητά την ισορροπία: η τεχνολογία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς της, για να επικοινωνήσει, να ενημερωθεί, να εμπνευστεί και να ψωνίσει, αλλά επιλέγει οι δραστηριότητές της, ο ποιοτικός χρόνος και η εμπειρία των γιορτών —το δώρο, το γεύμα, η βόλτα στα στολισμένα μαγαζιά— να παραμείνει κάτι που ζει «εκτός σύνδεσης». Για τις οικογένειες, η τάση αυτή μπορεί να μεταφράζεται απλά σε κάτι πιο συγκεκριμένο: φέτος, ένα παζλ ή ένα βιβλίο μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία για έναν έφηβο ή έναν νεαρό ενήλικα από ό,τι νομίζαμε.