Πώς συνδέεται ο Covid-19 με τις αλλεργίες - Τι δείχνουν νέες έρευνες
Πολλοί είναι εκείνοι που είναι «αλλεργικοί στις αλλεργίες». Με την παράξενη αυτή μεταφορά επιδιώκουμε να αναφερθούμε σε οποιοδήποτε θεωρεί ότι οι αλλεργίες είναι κάτι που έχουμε από την φύση μας, γενετικά και μόνο και ότι από την στιγμή που ξεπεράσουμε την παιδική ηλικία αποκλείεται να εκδηλωθούν.
Ωστόσο, πολλές έρευνες και δημοσιεύματα επιβεβαιώνουν ότι οι αλλεργίες μπορούν να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε φάση της ζωής. Ορισμένοι επιστήμονες μάλιστα επισημαίνουν ότι είναι πιθανό να έχουμε ευαισθησία σε ουσίες με τις οποίες απλώς δεν έχουμε ακόμη έρθει σε επαφή, είτε επειδή δεν τις έχουμε συναντήσει ποτέ είτε επειδή υπάρχουν σε διαφορετικά περιβάλλοντα και περιοχές του κόσμου.
Όπως αναφέρει πρόσφατο δημοσίευμα του BBC οι αλλεργίες, που πολλοί χαρακτηρίζουν ως ένα άτυχο γεγονός, μπορούν να εμφανιστούν φαινομενικά από το πουθενά. Παρόλα αυτά, όσο οι ειδικοί εξετάζουν και μαθαίνουν περισσότερα για αυτές εντοπίζουν μια σειρά από παράξενους τρόπους για να «κολλήσουν» νέες αλλεργίες, από τσιμπήματα τσιμπουριών μέχρι και ορμονικές διακυμάνσεις.
Η γενετική προδιάθεση και το παράδειγμα του Covid
Σύμφωνα με τον Ruchi Gupta, διευθυντή του Κέντρου Έρευνας Τροφικών Αλλεργιών και Άσθματος στο Πανεπιστήμιο Northwestern στο Ιλινόις, μερικοί άνθρωποι έχουν γενετική προδιάθεση για αλλεργίες, αλλά δεν είναι όλα γενετικά και πολλές φορές μπορεί κάτι να τις ενεργοποιήσει. Ένα τέτοιο ενεργό αίτιο είναι το μικρόβιο του Covid – 19, το οποίο όπως αναφέρουν οι επιστήμονες μπορεί να αφήσει την σφραγίδα του στο ανοσοποιητικό μας σύστημα με την μορφή νέων αλλεργιών.
Ειδικότερα, μια μελέτη του 2026 διαπίστωσε ότι η μόλυνση από Covid-19 σχετίζεται με σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης αλλεργικής ρινίτιδας (πιο γνωστής ως αλλεργική ρινίτιδα) και άσθματος. «Η λοίμωξη αύξησε τον κίνδυνο, ενώ ο εμβολιασμός τον μείωσε», εξηγεί ο Φίλιπ Κούρμαν, ένας από τους συντάκτες της μελέτης και δερματολόγος στο Karolinska Institutet της Σουηδίας.
Με άλλα λόγια, το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να αντιδράσει υπερβολικά έντονα κατά τη διάρκεια της νόσησης από COVID-19, πυροδοτώντας έντονη φλεγμονή, συμπεριλαμβανομένου ενός τύπου που είναι γνωστό ότι συνδέεται με αλλεργικές παθήσεις, εξηγεί ο Kούρμαν.
Παράλληλα, εξηγεί ότι προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) –μια συνηθισμένη παιδική ασθένεια– και ο ρινοϊός (ο ιός που προκαλεί το κοινό κρυολόγημα) φαίνεται να έχουν παρόμοιες επιδράσεις, τουλάχιστον στα παιδιά. Η εμφάνιση αλλεργιών στον απόηχο αυτών των ασθενειών αποτελεί ενίοτε μια παράπλευρη συνέπεια – ένα φυσιολογικό παράδειγμα του να βρίσκεται κανείς σε λάθος μέρος τη λάθος στιγμή, εξηγεί.
«Αν το σώμα σου έρθει σε επαφή με κάποιο τρόφιμο ή περιβαλλοντικό αλλεργιογόνο τη στιγμή που το ανοσοποιητικό σου σύστημα είναι ήδη υπερφορτωμένο [καθώς καταπολεμά έναν ιό]», λέει η ίδια, «το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά κάπως έτσι: "Εντάξει, τι είναι αυτό τώρα; Ας τα αποβάλουμε όλα"».
Σύγχυση στο ανοσοποιητικό και από τις θεραπείες
Συνήθως για την αντιμετώπιση και την ενίσχυση του ανοσοποιητικού μας χορηγείται κάποιο αντιβιοτικό. Ωστόσο, για την αντιμετώπιση ορισμένων ασθενειών μπορεί να έχει αντίρροπα αποτελέσματα. Σύμφωνα με τις μελέτες του Κούπτα, τα αντιβιοτικά διαταράσσουν την ευαίσθητη ισορροπία του μικροβιώματος του εντέρου, δηλαδή της «τεράστιας αποικίας βακτηρίων», όπως την χαρακτηρίζει, που ζουν στον ανθρώπινο γαστρεντερικό σωλήνα.
Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες έχουν ακόμη πολλά να μάθουν για το μικροβίωμα, ωστόσο αυτό στο οποίο συγκλίνουν είναι ότι παίζει ρόλο σε μυριάδες πτυχές της υγείας μας, συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η διαταραχή του μικροβιώματος, λέει ο Κούπτα, ουσιαστικά οδηγεί σε «σύγχυση του ανοσοποιητικού συστήματος», με αποτέλεσμα ουσίες που θα έπρεπε να είναι αβλαβείς να απειλούνται και να χρειάζονται εξουδετέρωση.
Ακόμη ένας παράγοντας που μπορεί να προκαλέσει σημαντική και ξαφνική διαταραχή στο ανοσοποιητικό είναι η εγκυμοσύνη. Πιο αναλυτικά, αλλεργιολόγος από το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον που ειδικεύεται στη διαχείριση αλλεργιών διαπιστώνει ότι περίπου το ένα τρίτο των γυναικών με προϋπάρχουσες περιβαλλοντικές αλλεργίες παρουσιάζει επιδείνωση μετά τη σύλληψη..Υπάρχει επίσης ένα φαινόμενο γνωστό ως « ρινίτιδα εγκυμοσύνης », το οποίο συμβαίνει όταν μια έγκυος που δεν είχε ποτέ πριν αλλεργίες εμφανίζει όλα τα αποκαλυπτικά συμπτώματα, όπως φτέρνισμα, συμφόρηση και καταρροή.
Παρόλα αυτά, Η ρινίτιδα της εγκυμοσύνης πιθανότατα δεν είναι μια πραγματική αλλεργία, αλλά μάλλον μια προσωρινή πάθηση που οδηγεί σε συμπτώματα που μοιάζουν με αλλεργία, λέει. Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μετά τον τοκετό και δεν επιμένουν μακροπρόθεσμα. Οι λόγοι για τους οποίους εμφανίζεται το συγκεκριμένο φαινόμενο παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστοι, σύμφωνα με την Colas, φαίνεται όμως ότι συνδέονται με τις ορμονικές μεταβολές της εγκυμοσύνης. Άλλωστε, τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη, οι βασικές γυναικείες αναπαραγωγικές ορμόνες, είναι γνωστό ότι αλληλεπιδρούν με το ανοσοποιητικό σύστημα.
Έρευνες δείχνουν επίσης ότι νέες αλλεργίες μπορεί να εμφανιστούν και μετά την εμμηνόπαυση, μια ακόμη περίοδο έντονων ορμονικών αλλαγών στη ζωή μιας γυναίκας. «Αυτές οι ορμόνες μπορούν να επηρεάσουν σχεδόν τα πάντα», σημειώνει χαρακτηριστικά η Colas.
Αλλεργίες που κρύβονται στα ζιζάνια
Μια ακόμη απρόσμενη αιτία αλλεργίας μπορεί να είναι το τσίμπημα του τσιμπουριού Lone Star, ενός είδους που προέρχεται από τη Βόρεια Αμερική και εξαπλώνεται σε νέες περιοχές καθώς το κλίμα θερμαίνεται. Το συγκεκριμένο τσίμπημα έχει συνδεθεί με αλλεργικές αντιδράσεις στο κόκκινο κρέας.
Το 2007, ο Thomas Platts-Mills, καθηγητής Ιατρικής και Μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, το διαπίστωσε ο ίδιος. Ύστερα από δείπνο με αρνί στο Λονδίνο, ξύπνησε μέσα στη νύχτα με έντονη κνίδωση. Λίγους μήνες νωρίτερα είχε δεχθεί πολλαπλά τσιμπήματα από προνύμφες τσιμπουριών.
Η εμπειρία του ενίσχυσε την υπόθεση που ήδη μελετούσε η ομάδα του: ότι ορισμένα τσιμπήματα τσιμπουριών μπορούν να προκαλέσουν αλλεργία στο κόκκινο κρέας. Έτσι προσδιορίστηκε αυτό που σήμερα είναι γνωστό ως σύνδρομο άλφα-γαλ.
Τα τσιμπούρια μπορούν να μεταφέρουν μέσω του σάλιου τους την άλφα-γαλ, ένα μόριο σακχάρου που υπάρχει στα περισσότερα θηλαστικά. Όταν ο άνθρωπος εκτεθεί σε αυτό μέσω τσιμπήματος, το ανοσοποιητικό του σύστημα μπορεί να το αντιμετωπίσει ως απειλή. Σε επόμενη έκθεση, για παράδειγμα μέσω της κατανάλωσης κρέατος, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως κνίδωση, πρήξιμο και γαστρεντερικές ενοχλήσεις.
Οι διαγνώσεις του συνδρόμου άλφα-γαλ αυξάνονται στις ΗΠΑ, καθώς το Lone Star εξαπλώνεται σε όλο και περισσότερες περιοχές. Περισσότεροι από 90.000 άνθρωποι διαγνώστηκαν την περίοδο 2017-2022.
Υπάρχει θεραπεία για τις ξαφνικές αλλεργίες;
Σε αντίθεση με τη ρινίτιδα της εγκυμοσύνης, που συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό, πολλές αλλεργίες που εμφανίζονται ξαφνικά μπορεί να επιμείνουν. Είτε προκύπτουν μετά από μια λοίμωξη, είτε ύστερα από τσίμπημα τσιμπουριού είτε χωρίς προφανή αιτία.
Οι αλλεργίες συμβαίνουν όταν το σώμα αντιδρά σε κάτι που θα έπρεπε να είναι μια καλοήθης ουσία σαν να είναι ένας επικίνδυνος ξένο εισβολέας και παράγει αντισώματα , έναν τύπο ανοσοποιητικής πρωτεΐνης. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται, αφήνετε συμπτώματα όπως καταρροή, φαγούρα στα μάτια - ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, ακόμη και απειλητική για τη ζωή αναφυλαξία.
«Το ανοσοποιητικό σας σύστημα έχει αναγνωρίσει [μια ουσία] ως κακή και έχει δημιουργήσει αντισώματα σε ό,τι είναι αυτή», εξηγεί ο Γκούπτα. «Τώρα, κάθε φορά που το σώμα σας έρχεται σε επαφή με αυτήν, εξαπολύει επίθεση».
Σε περιπτώσεις όπου οι αλλεργίες αργότερα στη ζωή έχουν πιθανή αιτία, όπως φλεγμονή που σχετίζεται με μια ασθένεια ή αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου μετά από μια αγωγή με αντιβιοτικά, υπάρχουν ενδείξεις για το πώς να αποτραπεί ή να αντιστραφεί η βλάβη, τουλάχιστον εν μέρει. Ο Gupta, για παράδειγμα, συνιστά στα άτομα που λαμβάνουν αντιβιοτικά να καταναλώνουν επίσης προβιοτικά, πρεβιοτικά, γιαούρτι και τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην υποστήριξη της υγείας και της ποικιλομορφίας του μικροβιώματος του εντέρου .