Πως η υπόθεση του Χανταϊού "ρίχνει σκιά" στο τουρισμό της Ουσουάια

Η Ουσουάια ή αλλιώς το νοτιότερο άκρο της Νότιας Αμερικής, γνωστή και ως «Το τέλος του κόσμου» (The end of the world), τις τελευταίες μέρες είναι αντμέτωπη με ένα διαφορετικό είδος φήμης.

Χτισμένη ανάμεσα στα χιονισμένα βουνά της Γη του Πυρός και το Κανάλι Μπιγκλ, φημίζεται για τα άγρια φυσικά τοπία, τις κρουαζιέρες προς την Ανταρκτική, την πλούσια άγρια ζωή με πιγκουίνους και θαλάσσια λιοντάρια, αλλά και για δραστηριότητες όπως πεζοπορία, σκι και παρατήρηση πουλιών, προσελκύοντας κάθε χρόνο ταξιδιώτες και φυσιολάτρες από όλο τον κόσμο.

Η περιοχή που άλλοτε αποτελούσε πόλο έλξης για πολλούς ταξιδιώτες, προσφέροντας ένα μείγμα φυσικού και ζωικού πλούτου, μαζί με μία μεγάλη ποικιλία υπαίθριων δραστηριοτήτων, σήμερα υπονοείται ότι θα μπορούσε να είναι το σημείο μηδέν για το ξέσπασμα του ιού hantavirus στο ολλανδικό πλοίο MV Hondius, κάτι που έχει ρίξει σκιά στις τοπικές επιχειρήσεις και στο τουρισμό του νησιού συνολικά.

Η πρώτη εμφάνιση

Σύμφωνα με μια σειρά δημοσιευμάτων, μια χωματερή στα περίχωρα της Ουσουάια, στον Νότο της Αργεντινής, έχει γίνει το επίκεντρο της έρευνας για το ξέσπασμα του χανταϊού στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius. Πιο αναλυτικά, οι υγειονομικές αρχές πιστεύουν ότι εκεί ήρθε σε επαφή με τον ιό το ζευγάρι των Ολλανδών που βρίσκεται στην κορυφή της αλυσίδας των μολύνσεων, κατά τη διάρκεια εκδρομής παρατήρησης πουλιών.

Η αφθονία των πτηνών που πετούν πάνω από αυτή, είναι μεταξύ άλλων, ένας από τους βασικότερους λόγους που καθιστά την περιοχή δημοφιλή στους ερασιτέχνες ορνιθολόγους. Την ίδια στιγμή όμως την καθιστούν και ευνοϊκό περιβάλλον για τα τρωκτικά που μεταδίδουν τον χανταϊό, με την μετάδοση του ιού να  γίνεται μέσω της επαφής με τα περιττώματα, το σάλιο ή τα ούρα αυτών των ζώων.

Όπως αναφέρει ρεπορτάζ του BBC, το κρουαζιερόπλοιο λέγεται ότι βρίσκεται αγκυροβολημένο στην Τενερίφη, στα Κανάρια Νησιά της Ισπανίας, όπου οι επιβάτες εκκενώνονται και επιστρέφουν αεροπορικώς στις πατρίδες τους.

Από όσα είναι γνωστά το πλοίο ξεκίνησε το ταξίδι του με 114 επιβάτες και 61 μέλη πληρώματος από 22 χώρες, την 1η Απριλίου, σε απόσταση μεγαλύτερη των 6.000 μιλίων, στην Ουσουάια, στην επαρχία της Γης του Πυρός. Ενώ πιστέυεται ότι ο ιός έφτασε εκεί, η ακριβής προέλευσή του - και η ταυτότητα όσων τον μετέφεραν - παραμένει ασαφής, με την αβεβαιότητα αυτή να πυροδοτεί έντονες εικασίες σε ορισμένα μέσα ενημέρωσης.

Οι θεωρίες και οι αντιδράσεις

Μια θεωρία υποδηλώνει ότι ένας επιβάτης μπορεί να έχει μολυνθεί σε χώρο υγειονομικής ταφής στα περίχωρα της Ουσουάια, όπου οι τουρίστες συχνά επισκέπτονται για να παρατηρήσουν πουλιά και όπου τα απόβλητα προσελκύουν αρουραίους και ποντίκια. Αργεντινοί αξιωματούχοι που μίλησαν ανώνυμα σε ορισμένα ειδησεογραφικά πρακτορεία δήλωσαν ότι αυτή είναι η κύρια υπόθεσή τους, ωστόσο, η πρόταση αυτή δεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό σε τοπικό επίπεδο.

 «Στη Γη του Πυρός δεν έχουμε καταγράψει κρούσματα ιού hantavirus στην ιστορία μας», δήλωσε ο Χουάν Φακούντο Πετρίνα, Γενικός Διευθυντής Επιδημιολογίας και Περιβαλλοντικής Υγείας της επαρχίας.

«Και συγκεκριμένα, από το 1996 - όταν το Εθνικό Σύστημα Επιτήρησης το συμπεριέλαβε στις υποχρεωτικές αναφορές ασθενειών - δεν έχουμε ούτε ένα κρούσμα στη Γη του Πυρός».

Ο Πετρίνα, ο οποίος ανέλαβε τη θέση του το 2021, κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορονοϊού, έχει επαναλάβει αυτό το σημείο σε κάθε συνέντευξη τύπου έχει δώσει τις τελευταίες ημέρες. Έχει τονίσει ότι η επαρχία του αποτελεί απίθανη πηγή μόλυνσης και ότι η ενδημική ζώνη για τον ιό hantavirus βρίσκεται περισσότερα από 1.500 χιλιόμετρα (930 μίλια) βόρεια.

Ακόμη υπογραμμίζει, «Καταρχάς, δεν έχουμε το υποείδος του ποντικιού με τη μακριά ουρά [που μεταδίδει την ασθένεια], ούτε μοιραζόμαστε τις ίδιες κλιματικές συνθήκες με τη βόρεια Παταγονία - ούτε σε υγρασία ούτε σε θερμοκρασία - για την ανάπτυξή του». Συνέχισε λέγοντας, «Και αν τα τρωκτικά αρχίσουν να μετακινούνται, εφόσον δεν σέβονται τα γεωγραφικά όρια, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι είμαστε ένα νησί.»

«Θα αντιμετώπιζαν τον περιορισμό της διέλευσης του Πορθμού του Μαγγελάνου προκειμένου να μολύνουν τα τοπικά είδη, επομένως αυτή είναι μια πρόσθετη δυσκολία, πέρα ​​από το κλίμα».

Οι τοπικές αρχές

Ενώ πολλοί ειδικοί συμφωνούν με τον Γενικό Διευθυντή Επιδημιολογίας και Περιβαλλοντικής Υγείας, ότι η μόλυνση είναι απίθανο να έχει συμβεί στη Γη του Πυρός, η εθνική κυβέρνηση της Αργεντινής ανακοίνωσε ότι αποστέλλει εκεί μια ομάδα ειδικών για να διαπιστώσει εάν υπάρχουν ίχνη του ιού hantavirus ή εάν το ποντίκι με τη μακριά ουρά έχει φτάσει στην περιοχή.

Η ομάδα θα συνεργαστεί με τοπικούς βιολόγους για να παγιδεύσει αρουραίους στον χώρο υγειονομικής ταφής και να τους εξετάσει για τον ιό. Ωστόσο, δύο ημέρες μετά την ανακοίνωση, οι ειδικοί δεν έχουν φτάσει ακόμη. Όταν το BBC επισκέφθηκε τον χώρο, υπήρχαν δεκάδες πουλιά να περιφέρονται γύρω από τους σωρούς των απορριμμάτων και κανένα σημάδι ενεργού έρευνας.

Ο επιδημιολόγος Εντουάρντο Λόπεζ, επικεφαλής του Τμήματος Ιατρικής και Λοιμωδών Νοσημάτων στο Νοσοκομείο Παίδων Ρικάρντο Γκουτιέρες στο Μπουένος Άιρες, δήλωσε ότι είναι απαραίτητη περαιτέρω έρευνα στην επαρχία.

«Η περίπτωση απαιτεί περισσότερη μελέτη επειδή τα οικοσυστήματα αλλάζουν», είπε. «Για παράδειγμα, ο πυγμαίος αρουραίος ρυζιού με τη μακριά ουρά, του οποίου το αρχικό βιότοπο ήταν οι Άνδεις της Παταγονίας και η βορειοδυτική Αργεντινή, μπορεί τώρα να βρεθεί στην επαρχία του Μπουένος Άιρες μαζί με άλλα τρωκτικά που μεταδίδουν την ασθένεια».

Το επείγον ζήτημα δεν είναι μόνο επιστημονικό, αλλά και οικονομικό

 Η Γη του Πυρός είναι η νεότερη και λιγότερο πυκνοκατοικημένη επαρχία της Αργεντινής, με βιομηχανίες όπως η εξερεύνηση υδρογονανθράκων και η αλιεία, ακολουθούμενες από τον τουρισμό ως τοπικές πηγές εισοδήματος.

Ο Χουάν Μανουέλ Παβλόφ, του Ινστιτούτου Τουρισμού Φουεγιά, δήλωσε ότι περισσότερο από το 95% των πλοίων που κατευθύνονται στην Ανταρκτική αναχωρούν από το λιμάνι. «Με περισσότερες από 500 προσεγγίσεις σε λιμάνια ετησίως, η βιομηχανία κρουαζιέρας είναι θεμελιώδης για την οικονομία της επαρχίας».

Μέχρι στιγμής, παρά την αύξηση των ερωτημάτων από διεθνείς φορείς εκμετάλλευσης, δεν έχουν υπάρξει επίσημες ακυρώσεις κρουαζιέρας. Ωστόσο, με την περίοδο κρουαζιέρας να έχει ολοκληρωθεί στα μέσα Απριλίου, τυχόν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν μήνες για να φανούν.

«Έχουμε μπροστά μας μια χειμερινή σεζόν που αναμένουμε να είναι πολύ επιτυχημένη», δήλωσε ο Παβλόφ. «Έχουμε εργαστεί σκληρά στις κύριες αγορές μας και δεν θέλουμε κάτι τέτοιο να επισκιάσει όλα όσα έχουν γίνει για να δοθεί προτεραιότητα στην υγεία των ανθρώπων».

Στο λιμάνι της Ουσουάια σήμερα

 Το ρεπορτάζ αναφέρει ότι η ζωή φαίνεται να συνεχίζεται κανονικά. Οι τουρίστες περπατούν κατά μήκος της προκυμαίας και συγκεντρώνονται για μικρότερες εκδρομές - στην Ίσλα ντε λος Εστάδος, όπου βρίσκεται ο διάσημος φάρος της περιοχής ή κατά μήκος του καναλιού Μπιγκλ.

«Η απουσία κρουσμάτων εδώ είναι πολύ καθησυχαστική», δήλωσε ο Άδωνις Καρβαχάλ, ο οποίος εργάζεται για έναν ταξιδιωτικό πράκτορα.

«Οι άνθρωποι ρωτούν αν υπάρχουν κρούσματα στην επαρχία και το γεγονός ότι δεν υπάρχουν αναφορές για ασθενείς εδώ φέρνει ηρεμία.»

«Το στέλεχος μπορεί να προέρχεται από τον νότο - αυτό δεν αμφισβητείται - αλλά δεν προήλθε από εδώ».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένα ζεύγος από την Βενεζουέλα, που έφτασε πρόσφατα στην περιοχή δηλώνει ότι,  «Σχεδιάσαμε αυτό το ταξίδι τον Οκτώβριο και μόνο την ημέρα πριν επιβιβαστούμε στο αεροπλάνο μάθαμε τι είχε συμβεί».

«Από όσο καταλαβαίνουμε, τίποτα δεν είχε επιβεβαιωθεί εδώ, οπότε ήρθαμε χωρίς να ανησυχούμε, τηρώντας τα μέτρα ασφαλείας».

Ωστόσο η γυναίκα παραδέχθηκε ότι η μητέρα της ήταν λιγότερο χαλαρή.

«Μου έστελνε βίντεο και συνδέσμους στο Instagram όλη νύχτα επειδή ανησυχούσε», είπε. «Της είπα να μην ανησυχεί γιατί δεν υπήρχαν επιβεβαιωμένα κρούσματα εδώ».

Σε κοντινή απόσταση, ο τουρίστας από την Κόστα Ρίκα, Τζόρνταν Μπερμούντεζ, είπε ότι η ομάδα του προχώρησε με τα σχέδιά της και ότι είχαν ερευνήσει τον ιό πριν φτάσουν από την Πούντα Αρένας στη Χιλή στις 5 Μαΐου, αλλά αυτό δεν τους πτόησε. «Φτάσαμε, βρήκαμε την πόλη αρκετά ήρεμη, κάναμε όλες τις περιηγήσεις που είχαμε προγραμματίσει και νομίζουμε ότι όλα είναι φυσιολογικά», είπε.

Τα αναπάντητα ερωτήματα

Οι υγειονομικές αρχές προσπαθούν ακόμη να προσδιορίσουν από πού προήλθε η μόλυνση. Πιστεύουν ότι ένα από τα ζευγάρια Ολλανδών που προσβλήθηκαν από τον ιό και πέθανε,  είναι πιθανό να είναι ο «ασθενής μηδέν».

Οι αξιωματούχοι προσπάθησαν να ανασυνθέσουν το ταξίδι τους μέσω Αργεντινής, Χιλής και Ουρουγουάης, πριν επιβιβαστούν στο πλοίο στην Ουσουάια, χρησιμοποιώντας κυρίως αρχεία εισόδου και εξόδου από τα σύνορα.

Οι αρχές της Χιλής και της Ουρουγουάης αναφέρουν ότι το ζευγάρι δεν προσβλήθηκε από τον ιό σε αυτές τις χώρες, με βάση την εκτιμώμενη περίοδο επώασης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η οποία κυμαίνεται μεταξύ μίας και οκτώ εβδομάδων.

Ο Πετρίνα συμφώνησε ότι πιθανότατα κόλλησαν την ασθένεια στην Αργεντινή, αλλά είπε ότι πίστευε ότι ήταν πιθανώς δύο έως τέσσερις εβδομάδες πριν από την κρουαζιέρα. Θα μπορούσε να ήταν σε μια ορεινή περιοχή στην Παταγονία, είπε, ίσως στις επαρχίες Τσουμπούτ, Νεουκέν ή Ρίο Νέγκρο.

Εν τω μεταξύ, το Υπουργείο Υγείας δεν έχει διατυπώσει οριστική θεωρία. «Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε, κατ' αρχήν, ότι οι μολύνσεις σημειώθηκαν στη Γη του Πυρός, αλλά υπάρχει ένα σημαντικό γεγονός που πρέπει να ληφθεί υπόψη: από τότε που ο Hantavirus έγινε υποχρεωτική ασθένεια, δεν έχουν αναφερθεί ποτέ κρούσματα στην επαρχία», ανέφερε.

Ελπίζεται ότι η εκκένωση των επιβατών και του πληρώματος από το MV Hondius στην Τενερίφη θα μπορούσε να αποφέρει κάποια στοιχεία.

Αλλά προς το παρόν, χωρίς το ολλανδικό ζευγάρι να καλύψει τα κενά και τους αξιωματούχους να μην μπορούν να αναπαραστήσουν πλήρως τα ταξίδια τους, πολλά ερωτήματα σχετικά με το πώς ξεκίνησε αυτή η επιδημία παραμένουν αναπάντητα.